varis
varis iki insandan birinde görülebilen bir sorun.
estetik görünümü etkilediği gibi ciddi sağlık sorunlarına da neden olabiliyor. sevindirici taraf, çözümünün olması!
işte varis dosyamız...
nedir?
kanı kalbe geri taşıyan damarlar toplardamar olarak adlandırılır. bu damarlar kan akışının kalbe doğru tek yönlü olmasını sağlayan kapakçıklar içerir. toplardamarlarda meydana gelen tıkanıklıklar ve aşırı baskı bu kapakçıkların düzgün kapanmasını engelleyerek geriye doğru kaçaklara neden olur. netice olarak bacaklardaki yüzeysel toplardamarlar genişler, uzar ve büklümlü bir görüntü ile varisler oluşur.
bacaklarımızda 2 adet damar sistemi mevcuttur: biri derin toplardamarlar (kalbe giden kanın %90'ının bulunduğu sistem) ve diğeri yüzeysel toplardamarlar (bu sistem de kalan %10'u taşır).
varisler hiçbir zaman kanı ayaklara doğru taşıyan arterlere etki etmez ama kanı yukarı taşıyan damarlarda görülür. daha çok yüzeydeki damar sistemine etki ederler.
kabaca üç çeşit varis vardır:
- iri yeşilimtırak ana varisler
- cilt altında ağ şeklinde yapılar oluşturan morumsu retiküler varisler
- kırmızı ipliksi varisler
varislerin tamamı görünmeyebilir. vakit zaman gizlenen varisler de olur.
nedenleri nelerdir?
varis oluşumu tam olarak bilinmemekte, ancak daha çok genetik, cinsiyet, yaşlılık gibi ne yazık ki kontrolümüzde olmayan nedenler üstünde durulmaktadır.
yine de istatistiksel olarak varis oluşumunu tetikleyen durumlar saptanmıştır:
cinsiyet: şayet kadınsanız bir erkeğe oranla 4 kat fazla risktesiniz demektir. bunun sebebi de hormonal etkenlerdir (hamilelik, menopoz, doğum kontrol hapı, hormonal tedavi gibi). ancak genel anlamda kadın-erkek, genç-yaşlı, aktif-pasif herkes bu problemle karşılaşabilir.
hamilelik: birden çok doğum yapmış kadınlarda 3-4 kat daha fazla görülür. anne karnında büyüyen bebeğin basıncı ve hormonlardan dolayı damar düz kaslarındaki gevşeklik bacakta kan göllenmesine ve toplar damar yüksek tansiyonuna sebep olabilir.
genetik: varisli hastaların birincil derecede akrabalarında görülme risk oranı % 70'dir.
yaşlılık: varis genç insanlarda da sık sık görülmesine karşın yaşlılıkta oluşum riski artmaktadır.
yaşam stili ve şişmanlık:yaşam stili problemin ağırlaşmasına sebep olabilir. obezite ve hareketsizlik ya da fazla ayakta kalma veya bacaklarda bir travma geçirmiş olmak da varislerin oluşmasına neden olabilir.
ayrıca bazı araştırmalar doğu mutfağının da (rafine ürünler, şeker ve yağ olarak zengin olması nedeniyle) varisi tetiklediğini göstermiştir.
nasıl anlaşılır?
varis beraberinde pekçok belirti verir: yorgunluk, ağırlık, ağrı, batma hissi, kramp, kaşıntı, sıcaklık, kızarıklık bunlardan bazılarıdır.
bu belirtilere karşı uyanık olmak ve esnasında önlem almak gerekmektedir. hissedilen ağrının varisin büyüklüğü veya yoğunluğuyla hiç bir alakası yoktur. minicik bir varis çok sancı yapabileceği gibi, bazı kalın varisler de hiç ağrı yapmaz. esasında varisler oluşurken sancı verir.
varislerin tek zararı estetik veya verdiği rahatsızlık değildir. varislerde biriken kan komşu dokulara sirayet ederek cilde zarar veren toksinler bırakır, bu da bacakta yaralara sebep olur. bundan başka kanamaya neden olabileceği gibi "flebite"ye de (%50 ölümcül olabilen kan pıhtısı) sebep olabilir.
bir varis ne kadar ufak olursa olsun derhal her vakit daha altlarda oluşmuş daha önemli bir varisi saklar. dolayısıyla ne kadar ufak olursa olsun yalnızca bir doktor varisin önemli ya da önemsiz olduğuna karar verebilir.
tedavi yöntemleri
hasta damarı tedavi etmek olası olmadığından, tedavi hasta damarı yok ederek gerçekleştirilir.
bunun için üç prensip mevcuttur: iğne ile yapılan skleroterapi, ambulatuvar flebektomi ve stripping. dördüncü ama az kullanılan bir yöntem de endolaser tekniğidir.
en çok kullanılan yöntem skleroterapidir. hekim bölgeye salisilat ve iyot bazlı bir karışımı iğneyle zerk eder. vücut reaksiyon olarak elyaflı bir doku oluşturarak damarı tıkar. birkaç hafta içerisinde damar sertleşir, büzülür ve yok olur. böylece kan sağlıklı damarlardan kendine yeni bir yol oluşturur. tedavi muayenehanede yapılabilir ve anestezi gerektirmez. derhal hiç ağrıya neden olmaz ve hastanın normal hayatına devam etmesine imkan verir. kırmızılık, şişlik, morluk gibi ikincil etkileri de hafiftir.
hastanın iyot alerjisi bulunuyorsa ambulatuvar flebektomi yöntemi uygulanır. bu daha duyarlı bir tekniktir. bu teknik lokal anestezi ile orta kalınlıktaki damarlara yapılan cerrahi bir müdahaledir. cerrah üst deride 2-5 cm aralıklarla yaptığı 2-3 mm'lik kesiklerden çalışır ve tığa benzer bir aletle istenmeyen damarın ucunu çıkararak yok eder. netice skleroterapiyle aynıdır.
stripping ise genel anestezi altında yapılan olabildiğince karmaşık bir yöntemdir. kalın damarların tedavisinde kullanılır. ancak bu yöntem gittikçe daha az uygulanmaktadır. damarların skleroterapiye cevap vermeyecek kadar bozulmuş olduğu %10'luk durumlarda kullanılan bir yöntemdir.
varis sorunu yüzünden alınan damarlar yalnızca %10'luk bir kan taşıma sisteminin parçaları olduğundan sağlık için bir tehlike oluşturmazlar. doğru tanı ve iyi bir müdahale ile bütün tedaviler iyi netice verir.
varis hastalığında önemli olan problemin kaynağını kurutmaktır. varis tedavisinde önemli olan bir konu daha kalın varislerden tedaviye itibaren incelere doğru gitmek, üst varislerden altlara doğru devam etmek ve daima ilk tedavi edilenlerin iyice kurutulduğuna emin olmaktır. kaçınılması gereken kusur ise yalnızca görünen varislerin tedavi edilmesidir.
tedaviler genellikle kesin bir çözümdür ancak nadiren tekrarlayabilir. genel anlamda yeni varisler oluşabileceği için tertipli aralıklarla doktor kontrolünde kalınması önerilir.
5 korunma hilesi!
- sıcaktan sakının. güneş, sıcak banyo ve sauna varisi tetikler.
- ideal bir kiloda kalın.
- uzun müddet ayakta kalmanız gerektiğinde başparmaklarınızı gererek oynatın, parmak uçlarınıza basarak gerinin, ağırlığınızı bir bacaktan diğerine verin.
- oturur durumdayken bacak bacak üzerine atmaktan sakının.
- diz altı çorap giymeyin, lastikleri basınç yapar. kasıklarınızı sıkan kıyafetler de kullanmayın.
yorum ekle