televizyon ve otizm
gereğinden fazla televizyon seyretmenin, çocuklar üstünde negatif tesirinin olduğu, hatta bazı sorunların ortaya çıkmasına sebep olduğu veya problemleri tetiklediği herkes tarafından kabul edilen bir gerçek. baş ağrısı, uyku bozuklukları, içe kapanıklık, sosyal gelişim ve dil gelişiminde gerilik, saldırganlık, okuma alışkanlığının ve fizik etkinliğin azalması televizyonun sebep olduğu düşünülen sorunlardan, uzmanların en fazla üstünde durduğu birkaç tanesidir. görüldüğü gibi, aşırı derecede televizyon izlemek beden ve ruh sağlığımızı bozduğu gibi, sosyal, toplumsal ve kültürel hayatımızı da negatif yönde etkilemektedir.
son yıllarda, ailelerin, televizyonun neden olup olmadığını merak ettikleri bir başka sağlık problemi ise çocuklarda otizm sorunudur. televizyon ile otizm arasında bir ilişki olmakla birlikte, bu ilişkinin nedensel bir ilişki olduğuna dair bilimsel bir kanıt yoktur. televizyon ile otizm arasındaki ilişkiyi anlamak için ilk olarak otizmin tanımını ve belirtilerini incelemek gerekmektedir.
otizmin tanımı ve belirtileri
çocuklarda otizm, beyin sistemindeki fizyolojik işlevlerin, kimyasal dengenin bozulmasıyla, 3 yaşından önce ortaya çıkan, yaygın gelişimsel bir bozukluktur. otizm genetik nedenlere bağlı olarak da ortaya çıkabilir.
otizmin belirtilerini dil gelişimi, iletişim, sosyal beceriler, davranış ve etkinlikler olmak üzere 4 ana grupta incelemek olasıdır. otistik bir çocukta bu belirtilerin hepsi birden olmayabilir. dolayısıyla, anne-babalara, çocuklarında aşağıdaki belirtilerden bir kısmını tespit etmeleri durumunda, en kısa zamanda bir uzmana başvurmalarını öneriyoruz. erken tanı ve disiplinli bir tedaviyle otistik çocukların normal bir okula devam edebilmeleri olası olabilmektedir. bunun dışında, otizm tanısı konmasa bile, otizmin belli semptomlarını belirten çocuklar vardır. bu çocuklarda belli gelişim alanlarında sorun var demektir. bu alanların, aileler tarafından da uygulanabilen eğitim programlarıyla kesinlikle desteklenmesi gerekmektedir. bu stil problemi olan çocukların aileleri, belirli aralıklarla gelişim kontrolleri yaptırarak, problemli alanlardaki geriliği ve gelişmeyi izlemeli ve bu alanları nasıl destekleyebilecekleri konusunda profesyonel yardım almalıdırlar.
dil gelişimi
dil gelişimlerinde gerilik olur, konuşmayı geç öğrenirler
konuşulanları ve direktifleri anlamalar güç olur
istekleri için yetişkinlerin elinden tutmayı, işaret etmeyi tercih ederler
kısa konuşurlar
iletişim
göz kontağı kurmaktan kaçınırlar
genellikle duygusal bağ kurmaları güçtür
anneye aşırı bağlıdırlar veya hiç bağ kurmazlar
öpülmeyi ve kucaklanmayı sevmezler
isimleriyle seslenildiğinde tepkisizdirler
sosyal beceriler
sosyal becerileri zayıftır, sosyal ilişki kurmakta zorluk çekerler
insanlara karşı ilgisizdirler
yaşıtlarıyla oynamakta ve oyun kurmakta yetersizdirler
taklit becerileri yoktur
sosyal ortamlarda rahatsız olurlar· büyük mağaza, çarşı vb. kalabalık ortamlardan uzak kalmak arzu ederler
sosyal kurallara uymakta zorluk çekerler
davranış ve aktivteler
yaşıtlarının oynadığı oyuncaklar ilgilerini çekmez
dönen objelere ilgi duyarlar; araba tekerleği, tencere kapağı, çamaşır makinası,
topaç gibi
yumuşak ve tüylü objelere elleyemezler veya bunlardan çekinirler; tüylü oyuncaklar, hamur ve parmak boyası gibi
yinelenen davranışları vardır; kendi çevresinde dönme, sallanma, zıplama, kuş gibi kanat çırpma ve tıpkı sözleri tekrarlarma gibi
tehlikelerin farkına varmakta zorlanırlar
nedensiz ağlar, bağırır veya çığlık atarlar
tuhaf davranışlar sergileyebilirler; elleriyle göğsüne vurma, parmağını veya elini sallama, oynatma, elini ısırma veya kendine zarar verme gibi
el ve parmaklarını çok iyi kullanamazlar
çevrelerindeki değişime fazla tepki gösterirler; eve gelen yabancılar, yeni bir bakıcı, mekan değişimleri gibi
televizyon ve otizmin ilişkisi
otizmin oldukça geniş bir semptom yelpazesi vardır. televizyon bu geniş yelpaze içerisinde bazı semptomların kuvvetlenmesine veya ortaya çıkmasına sebep olabilir. özellikle yukarıda sayılan dil, iletişim ve sosyal beceriler alanlarındaki semptomları meziyet ve nicelik olarak artırabilir. örneğin, zaten insanlara karşı ilgisiz olan çocuk, televizyon nedeniyle insanlardan iyice uzaklaşabilir. aile üyeleri, televizyonla ilgilenen çocuğu, televizyondan koparıp, onunla ilişki kurmakta zorluk çeker. insanlarla etkileşimleri azaldığı için göz kontağı kurma süreleri ve dili kullanma ihtiyaçları de azalır. bu örneklerden de anlaşılacağı gibi, televizyon, var olan semptomları zaman içerisinde giderek artırma ve güçlendirme etkisine sahiptir. bu nedenle televizyonun izlenme müddeti çocuğun haline göre mutlaka uzmanlarla birlikte tayin edilmelidir.
televizyonun otizme bir başka negatif tesiri de tedavinin aktivitesi azaltması konusundadır. televizyon, yukarıdaki örneklerde belirtilen nedenlerle, eğitim yazılımları ile çocuklara kazandırılmaya çalışılan sosyal ve iletişim becerilerinde gerilemeye neden olmaktadır.
özetle, televizyon, otizme neden olmaz, ancak bazı otizm semptomlarını kuvvetlendirici ve otizm tedavisinin etkinliğini azaltıcı etkisi nedeniyle, otizm belirtileri belirten çocuklarda, tanı konmayan vakalarda bile, televizyonun dikkatle ve sınırlı sürelerle izlenmesine izin verilmelidir. bundan başka otistik olmayan çocuklarda bile, okul öncesi dönemde, bilhassa 3 yaşından önce, çok uzun müddet televizyon izlemek belli alanlarda gelişim geriliklerine ve başka sorunlara neden olabilmektedir. çocukların yaş grubuna ideal olmayan yazılımları izlemeleri de ruh sağlıklarını ciddi şekilde tehdit edebilmektedir. dolayısıyla hepimizin geçtiğimiz çağın harikası bu cihazın kullanımı konusunda çocukları sağlıklı ve doğru yöntemlerle yönlendirmemiz gerekmektedir.



lütfen türkçe yazım ve imla kurallarına uymaya özen gösterin.
imla kuralları; dilin birliğini, düzenini ve yazınızın okuyan herkes tarafından anlaşılmasını sağlar.