sperm analizinin önemi ve bazı terimler
sperm analizi, tedavinin planlanmasında çok önemli değere sahiptir. dolayısıyla, iyi bir merkezde, bu işten anlayanlar tarafından yapılması gerekmektedir. eksik, yetersiz veya yanlış yapılan bir tahlil, yanlış tedavi planlanmasına, vakit kaybına ve tekrar tahlil istenmesi nedeniyle mali kayıplara sebep olabilir.
tedaviyi planlayan ve uygulayan hekimin sperm analizini yeterli biçimde değerlendirmesi hayati önemi olan bir konudur. bundan başka, spermin nasıl ve hangi koşullarda alınması gerektiği de erkeğe iyice anlatılmalıdır.
sperm tahlili için erkeğin 2-7 gün arası boşalmaması gerekmektedir. sperm verirken su, tükrük, sabun veya başka bir kayganlaştırıcı kullanılmaması gerekmektedir. sperm odası gürültüden uzak, sakin ve sessiz bir ortam olmalı, gözden uzak bir yerde bulunmalıdır. içerisinde lavabo, temizlik malzemeleri, rahat bir oturma imkanı olmalıdır. vakit zaman ideal olmayan koşullarda sperm vermek zorunda kalan erkekler bu konudan şikayetçi olmaktadır. sperm vermede problem yaşayanlar için lazım imkanlar temin edilmelidir.
azospermi:
erkeğin menisinde canlı veya cansız hiç sperm hücresi olmamasıdır. bu durum 2 biçimde ortaya çıkar:
tıkayıcı tip: burada erkeğin yumurtalıklarında (testis) sperm hücre yapımı olmasına karşın hücreleri ileten kanallarda tıkanıklık olması nedeniyle (daha önce geçirilmiş iltihabi bir hastalık gibi) sperm hücreleri dışarı çıkamaz. bu hastalarda enjektör ve iğne yardımı ile sperm kanallarından hücre alınır. (tesa, mesa, pesa)
hücre yapımının olmaması: burada ise sperm hücresini yapımı ya hiç olmamakta, ya da hücre olgunlaşması tamamlanamadığı olgun sperm hücresi bulunmamaktadır. bu tarz bağışıklık maddeleri bu duruma yol açabilir.
sperm yıkama:
günümüzde sperm analizinin bundan böyle ayrılmaz bir parçası olmuştur. yıkama yapılmadan bir sperm analizini değerlendirmek çok sağlıklı olmamaktadır. bazı özel hücre kültürü sıvıları ile meni yıkanarak istenmeyen maddeler ayrılarak sağlıklı sperm hücrelerinin değerlendirilmesi olası olmaktadır.
kruger testi:
bu test sperm biçimine göre yapılan özel bir değerlendirmedir. neticeler infertilite tedavisinin planlanmasında önem arzeder. şu şekilde ki:
%14 ve üzeri normal, doğal ilişki veya aşılamaya ideal
%5-13 limitte, yıkama neticelerine, ve diğer infertilite nedenlerine göre karar vermek gerekmektedir
%4 ve daha az ise tüp bebek gerekmektedir.
kruger ölçütü azaldıkça spermin yumurtayı dölleme kabiliyeti de azalmaktadır.
diğer kriterler:
sperm hücrelerinin değerlendirilmesi genellikle meni alındıktan 2 saat sonra değerlendirilmektedir. bilhassa bazı durumlarda 2. saatte hücre hareketi yüzdesi iyi iken, 6 ve daha ileri saatlerde bu yüzdenin hızla azaldığı ve vakit zaman % 0 olduğuna raslanmaktadır. bu önemli bir kriterdir
menide toplam ileri hareketli sperm sayısı 5 milyon altında ise tüp bebek daha iyi bir tedavi yöntemdir.
meni miktarı normalde 2-7 cc olarak kabul edilir. vakit zaman 2 cc altında meni elde edilir. bu az miktar meni ile doğal yoldan hamile kalma şansı çok düşüktür.
gereksiz kullanılan bazı ilaçlar sperm analizinde tam ters bir etki ile hücre azlığına veya yokluğuna yol açabilir. bu gibi durumlarda ilacı kestikten en az 2 ay sonra yeni bir tetkik yapılmalıdır.
aşırı sigara ve alkol tüketimi (özellikle 5-10 seneden fazla) sperm hareket ve sayısında azalmalara yol açabilir
başka bir hastalık nedeniyle alınan ilaçlar (ör: mide rahatsızlıkları, depresyon) sperm üstünde negatif etki yapabilirler.
kaynak: dr. aydın demircan
yorum ekle