mortgage sistemi işleyişi
- vatandaş ödeme gücüne göre bir daire bulacak.
- dairenin değerinin yüzde 25'i vatandaşın cebinde olacak. vatandaş kalan tutar için kredi talep edebiliyor olacak. ileride bu peşinat için de kredi alınabilecek.
- ev kredisi talep eden kişi, taksitleri ödeyememe ihtimaline rağmen sigorta yaptıracak ve 2-3 ay boyunca bu taksitleri ödeyecek. böylece taksitler garantiye alınacak. ödenecek taksitlerin içinde bu sigortadan yararlanabilmek için prim de olacak. sigorta 3- 4 ay bu taksitleri öder ve kişinin durumu düzelmezse yani problem devam ederse konut nakde çevrilecek. tıpkı zamanda hayat sigortası da yaptıracak.
- vatandaşın kendisinin bulduğu ve almayı planladığı konutla ilgili bir değerlendirme de yapılacak. bu değerlendirmeyi yapabilecek bir şirket kurulacak ve evin değeri o şirket tarafından belirlenecek. vatandaş tarafından müteahhite evin tespit edilen değerinin asgari olarak dörtte biri peşin ödenecek. banka, evin değerinin geri kalan üçte birlik kısmını ipotekli konut kredisi olarak vatandaşa ödeyecek. vatandaş da aldığı parayı müteahhite ya da konutunu satmak isteyen mal sahibine götürüp ödeyecek. böylece kredi veren kuruma uzun vadeli olarak borçlanmış, banka ise verdiği uzun vadeli kredi karşılığında evi ipotek etmiş olacak. peşinden banka isterse bu konutu kendi bünyesinde tutabilecek ve kendisi sermaye piyasalarına menkul kıymetleştirme yoluyla bunu arz edebilecek. isterse banka yeni kurulacak ipotek finans kuruluşuna bunu götürüp satacak ya da devredecek.
- vefat durumunda mirasçılar devam ettirebilecek
- yeni ya da eski ev alınabilecek. yenisi bitmiş olmalı.
- satın alınan daire için doğal afet sigortası yaptırılacak.
- sistemde gelişi güzel bir kısıtlama yok. 2 eve kadar alınacak bu tür kredilerle ilgili ödenecek faizlerin vergi matrahından düşürülmesi hakkında teşvik mekanizması getirilecek. istenirse 100 bin ytl'lik bir konut da alınabilecek, istenirse 500 bin ytl'lik bir konut.
- kamuya ilişkin lojmanlar da bu sisteme dahil olabilecek.
- bankalar aldıkları ipoteği, ipotek finans kuruluşu'na (ifk) devredecek. ifk'nin yüzde 49'u devlet (kamu bankaları ve toki), yüzde 51'i özel sektöre (yerli ve yabancı bankalar ya da özel finans kuruluşları) ilişkin olacak. ifk, stokunda yeralan ipotekleri menkul kıymete dönüştürecek. ipotek fon katılma belgesi,varlığa dayalı menkul kıymet veya borç senedi ihraç edecek. bu yolla yeni fon yaratarak yeni kredilere kaynak sağlayacak.
bir süreden beri kamuoyunda yaygın olarak tartışılan mortgage sistemi, gelişmiş ülkelerin en önemli gayrimenkul finansman sistemi olarak yıllardır uygulanıyor. türkiye'de ise yakın zamana kadar yüksek faiz oranlari ve enflasyon yüzünden uygulama şansı bulamamıştı. günümüzde düzelmeye başlayan ekonomik şartlarla birlikte mortgage sistemi hükümetin gündemine alındı.
basit tanımlama ile "kira öder gibi ev sahibi ol" sloganıyla anlatılan mortgage sistemi konusunda yoğun biçimde hazırlıklar yürütülüyor. 20-30 yıl vadeli ödemelerle konut sahibi olma olanağı sağlayacak mortgage sisteminin 2005'in bahar aylarında türkiye'de uygulamaya konulması planlanıyor.
mortgage sistemi iyi uygulandığında yepyeni iş sahaları açılıyor, gayrimenkul ve inşaat sektörleri canlanıyor ve yeni zenginler ortaya çıkıyor. ancak sistem iyi tatbik edilmezse, ekonomik krizlere de yol açabiliyor.
istikrar, mortgage sisteminin başarısı ve yaygınlığı açısından önemli. ancak istikrarlı olmayan sistemlerde de mortgage piyasası gelişebiliyor. bundan başka sistemin istikrarlı olması başarı belirten olması açısından yalnız olarak yeterli değil. şayet kanuni düzenlemeler uygunsa, piyasadaki oyuncular istikrarlı olmayan koşullara karşı farklı mortgage enstrümanları geliştirebiliyor. diğer yandan, şayet kanuni düzenlemeler yeterli değilse, istikrarlı olan sistemlerde dahi mortgage piyasası başarı gösteremeyen kalabiliyor.
mortgage sistemi ile birlikte gayrimenkule talebin artması, yeni iş sahalarının açılması, ekonomideki milyarlarca dolarlık ölü sermayenin etkin hale gelmesi ve piyasaya büyük ölçüde yabancı sermaye girişi gerçekleşmesi bekleniyor. mortgage sistemi sayesinde inşaat kalitesi yükselecek ve halkımız yıllar süren, olumsuzluklarla dolu kooperatif inşaatlarına mahkum olmaktan kurtarılacak. yıllarca hem kooperatif aidatı hem kira ödeme yerine mortgage kredisi kullanarak aldığı eve derhal girebilecek ve kira ödemek zorunda kalmayacak.
mortgage sistemiyle birlikte değerleme uzmanları, mortgage aracı kurumları, tapu ve imar izni araştırması yapan kurumlar, alacaklıların kredi notlarını tespit edecek şirketler gibi yeni iş sahalarının doğması bekleniyor.
mortgage sistemi tıpkı zamanda ekonomideki milyarlarca dolarlık ölü sermayeyi etkin hale getirecek bir mekanizma. ev sahibi olan kişiler bu sistem sayesinde evlerini ipotek ettirerek yeni iş kurabilecek sermayeyi kolaylıkla temin edebilecekler. tamamen ölü sermaye olan gayrimenkuller böylece üretim ve istihdama katkı sağlayacak bir yatırıma dönüşebilecek. bu sistemle ölü sermayeye sahip ama kullanılabilir sermayesi kısıtlı müteşebbisler basitçe başarıya ulaşabilecekler.
lütfen türkçe yazım ve imla kurallarına uymaya özen gösterin.
imla kuralları; dilin birliğini, düzenini ve yazınızın okuyan herkes tarafından anlaşılmasını sağlar.