tarihte ilkler

ilk kadın bakan
türkiye'nin ilk kadın bakanı, prof. dr. türkân akyol'dur. 12 mart döneminde 1. erim kabinesi'nde sağlık ve sosyal yardım bakanlığı'na getirilen akyol, 1928 yılında istanbul' da doğdu. ankara tıp fakültesi'nden mezun olduktan sonra, göğüs hastalıkları konu...

ilk baraj su bendi
türkiye'de ilk baraj, 1619 yılında osmanlı padişahı ii. osman'ın yaptırdığı "ikinci osman" ya da öteki adıyla "topuz bendi" dir. yüksekliği, 9 metre 91 santimetredir. iii. ahmet, 1722'de 9 metre 41 santimetre yüksekliğindeki büyük bent'i yaptırdı. osmanlı...

ilk banka
ülkemizde gerçek anlamda kurulan ilk banka, istanbul bankası'dır. 1847 yılında faaliyete geçen bu bankadan sonra, 1863 yılında osmanlı bankası ve daha sonra da başka yabancı bankalar açıldı. 1867 yılında bütünüyle yerli sermayeli bankalar kurmak kararı al...

ilk bando okulu
türklerde ilk bando okulunun kuruluşu, muzika-i hümayun (saray ya da padişah bandosu)adıyla 1827 yılında ii.mahmut'un isteğiyle gerçekleşti. ilk bando okulunun başına mangel adlı bir öğretmen getirildi, ancak yetersiz görülünce, yerine 1828 yılında devrin...

ilk balkan oyunları
balkan oyunları'nın esası, 1928 yılında amsterdam'da yapılan olimpiyatlar sırasında atıldı. türkiye'den burhan felek, yunanistan'dan rinopulos, romanya'dan boresku, yugoslavya'dan dobrin ve bulgaristan'dan kaçev, bir anlaşma yaparak balkan ülkeleri arasın...

ilk balık bilimi
ülkemizde balık bilimiyle ilgili ilk çalışma, 1914 yılında balıkhane müdürü olan karakin deveciyan'ın, "balık ve balıkçılık" adıyla yazdığı bir kitapla başlar. deveciyan'ın kitabı, bugünkü balık bilimi ölçüleriyle bağdaşmıyorsa da, bu konudaki ilk adım ve...

ilk bale okulumuz
türkiye'de gerçek anlamda bale gösterileri, oldukça yenidir. devlet takviyesiyle bale öğreniminin başlangıcı 1943 yılında oldu. ilk bale okulu, istanbul yeşilköy'de, ingiltere kraliyet balesi'nin kurucusu dünyaca tanınmış dame ninette de valois'nın deneti...

ilk bale gösterisi
1524 yılında italyanlar, istanbul'daki bir şenlikte, klasik bale gösterisi düzenlediler. buna türkler de dansör olarak katıldılar. daha sonraları türk tiyatrosunun kuruluşuna büyük emeği geçen güllü agop'un tiyatrosunda, yabancı pekçok bale topluluğu, tem...

ilk bakalorya olgunluk sınavı
türkiye'de bakalorya şeklinde sınav uygulamaşı ilk kez galatasaray lisesi'nde yapılmaya başlandı. 1 eylül 1869'da yayımlanan bir tüzükle, lise ya da lise düzeyindeki okulları bitirenlerin yüksekokullara girebilmeleri için bakalorya yöntemi uygulandı. buna...

ilk bahriye nezareti
türkiye'de ilk bahriye nezareti, 19 mart 1867'de kurularak çalışmalara başladı. bu kuruluştan önce deniz kuvvetleri'nin işlerine kaptan paşalar bakardı. ilk bahriye nazırı ise hakkı ismail paşa'dır.

ilk bahar bayramı
yurdumuzda ilk bahar bayramı, 1921 yılında kutlandı. ancak, bu ilk kutlama, bir işçi bayramı niteliğindeydi. 27 mayıs 1935 günü çıkarılan 2739 sayılı ulusal bayram ve genel tatiller hakkındaki yasa ile 1 mayıs gününün "bahar bayramı" olarak kutlanması kes...

ilk bağımsız türk ortodoks patriği
türkiye'deki ilk bağımsız türk-ortodoks patriği papa eftim i. erenerol'dur. birinci dünya savaşı'ndan sonra fener rum patrikhanesi'nin anadolu rumlarını yunanlı olduklarına inandırma çabalarına ve karadeniz'de yeni bir rum pontus devleti kurma eğilimlerin...

ilk at üretme çiftliği
yurdumuzda ilk at üretme çiftliği yani hara, 1913 yilinda eskisehir çifteler'de (aziziye) kuruldu. kurtulus savasi'nda yunanlilar, burayi da yakip yikarak kullanilmaz duruma getirdiler. bu hara, 1923 yilinda tekrardan düzenlendi. böylece de türkiye'de ilk...

ilk atletizm çalışmaları
türkiye'de ilk atletizm çalışmalarina 1922 yilinda baslandigi söylenebilir. 1912-1913 yillarinda tek tük görülen atletizm denemeleri birkaç heveslinin ilkel çalışmalarindan öteye gidememistir. bu ilk atletizm heveslileri silifkeli sükrü, hekim nurettin ot...

ilk at koşuları
ülkemizde ilk at kosuları enver pasa ve arkadaslarinin kurdugu "islah-i nesl-i peres"yani "at soyunu gelistirme dernegi"nce düzenlendi. cumhuriyet'in ilanıni izleyen yillarda ise at kosuları tarim bakanligi'nin organizasyonunda gerçeklestirilmeye basladi....

ilk atıcılık sporu
ülkemizde ilk atıcılık sporu (baltrap) istanbul'da yapildi. atıcılık sporunu türkiye'ye getiren kisi ise bulgaristan'in filibe kentinden niyazi kiziltepe'dir. yurdumuzda en eski atıcılık kulübü ise 1921'de istanbul'da avcilar ve aticilar ihtisas kulübü ad...

ayan meclisi
23 aralik 1876 günü yürürlüge giren anayasa ile birlikte "heyet-i ayan" yani senatörler kurulu olusturuldu. bu kurul, ilk türk senatosu olarak nitelenir. yürütme organi görevini üstlenen heyet-i ayan üyelerini padişah seçerdi. üyelerin sayisi, milletvekil...

ilk ayakkabı yapımevi
türkiye'de ilk ayakkabı yapımevi, istanbul beykoz'da kuruldu. 1810 yilinda hamza bey adinda birisi deri yapımevi açti. sonraları bu yapımevinde kundura yapilmaya baslandi. sultan ii.mahmut,1816 yilinda ordu ayakkabılarinin buradan saglanmasini istemisti. ...

avukatlık yapan ilk türk
türkiye'de avukatlık yapan ilk türk, kirimîzade neset molla'dir. 1843-1906 yillarinda yasayan neset molla, kirimlizade resit efendi'- nin ogludur. muallimhane-i nüvyab'tan mezun olduktan sonra 1892 yilinda istanbul'da avukatliga baslayan neset molla, ilk ...

avrupa gezisine çıkan ilk padişah
tarihimizde avrupa gezisine çıkan ilk padişah, sultan abdülaziz'dir. 21 haziran 1867 günü fransa imparatoru iii. napoleon'un çagrisi üstüne deniz yoluyla avrupa'ya giden abdülaziz, fransa'nin toulon kiyi kentine çikti, oradan da paris'e ulasti. burada uzu...

ilk avrat pazarları
tarihimizde ilk avrat pazarları osmanlı imparatorlugu zamaninda kurulmustu. 19. yüzyilin sonuna kadar süren avrat pazarlarinin bu adla anilmasinin sebebi, alici ve saticisinin yalniz kadınlardan olmasidir. bu tür pazarlarin en ünlüsü ise istanbul'da cerra...

ilk atlas
çagdas anlamda ilk atlas denemeleri tanzimat döneminde yapildi. ilk türk atlasi, paris cografya toplulugu üyesi olan hafiz ali seref tarafından yapildi. 21 haziran 1868'de paris'te bastirilan bu atlasta 21 haritayla birçok sekil vardi.

istanbul da ilk askeri lise
istanbul'da, maçka kislasi'nda, 1846 yilinda, "mekteb-i fünûn-i idadi" adiyla ögretime basladi. bu okul, 1924 yilinda "kuleli askeri lisesi" adim aldi. kara harp okulu'na ögrenci yetistiren ve halen çengelköy'de bulunan okula, "kuleli" adinin verilmesinin...

ilk atatürk anıtı
türkiye'de ilk atatürk anıtı, istanbul gülhane parki'nin denize yakin bölümünde 3 ekim 1926 günü dikildi. anıtı, avusturyali heykelci krippel yapti.

ilk arşiv
ülkemizde ilk arşiv deposu mustafa resit pasa tarafından yaptirildi. bu devre kadar devlet belgeleri, torba, sandik gibi daginik yerlerde saklanirdi. bu durumu gözönüne alan mustafa resit pasa, bugün de arşiv deposu olarak kullanılan binayi yaptirdi. ilk ...

ilk araba vapuru
türkiye'de ilk araba vapuru "suhulef'tir. araba vapuru düsüncesinin de ilk kez türklerden çiktigi bilinir. osmanlılarda deniz tasimaciligi "sirket-i hayriye" adli kurulus tarafından yapiliyordu. bu kurulustan bir yöneticiyle bir teknisyen, araba vapuru ya...

tarihimizde ilk araba
türklerin tarihinde ilk arabanin m.ö. 2 bin yilinda kullanilmaya baslandigi eski çin kaynaklarindan ögreniliyor. türkler, arabayi yük tasimada ya da oturmak için kullanirlar, savasa atla giderlerdi. hatta, arabanin bulucusu da türklerdir ve anayurdu asya'...

ilk arkeoloji müzesi
türkiye'de ilk arkeoloji müzesi 1846 yilinda tophane müsiri (maresal) damat fethi pasa tarafından kurduruldu. fethi pasa'nin eski eserlere karsi duydugu ilgi nedeniyle o zaman harp okulu'nun ambari olan aya irini kilisesi "müze" olarak düzenlendi. çesitli...

ilk anket düzenleyen dergi
türkiye'de okurları arasında ilk anket düzenleyen dergi "mektep"tir. karabet efendi tarafından 1891 yilinda çikarilmaya baslanan mektep dergisi, ilkokul ögrencilerine çesitli bilgiler veren bir çocuk dergisiydi. iki yil sonra bu özelligini degistirerek ed...

akordeonun ilk kullanılışı
akordeonun ülkemizde müzik aleti olarak ilk kullanılışı 20. yüzyil baslarina rastlar. artvin yöresinde akordeona benzeyen ve "firmargon" denilen el armonikalarinin kullanisi ise olabildiğince eskidir. firmargon, alman çalgilarindan "fîzarmonika" adli enst...