tarihte ilkler

ilk diş uzmanı
yalnız diş sağlığı ile ilgilenerek diş hekimliğini kendisine meslek edinen ilk uzman, peter de la roche'tur. kendisinin 1661 yılında londra'da dişçilik yaptığı biliniyor. 18. yüzyıla gelinceye kadar, hatta pekçok ülkede 19. yüzyılda bile diş sağlığı ile, ...

ilk elektrikli diş matkabı
bu tür matkapların ilk örneği pille çalışıyordu ve patenti 26 ocak 1875'te michigan'da, george f. green tarafından alındı. şehir cereyanıyla çalışan elektrikli diş matkaplarının ortaya çıkması ise, ancak 1908 yılında mümkün oldu.

ilk diş matkabı
parisli diş tabibi pierre fauchard, 1728'de yazdığı "le chirurgien-dentiste" adlı kitabında, bir diş matkabının tanımını yaptı. daha önce hiçbir belgede rastlanmayan bu yeni aygıt, çürümüş diş dokularını gevşetmek için düşünülmüştü. parmakların değişik yö...

ilk münazara kulübü
"ne denli açık ya da karmaşık olursa olsun, her türlü husus tartışılabilir. bizim inancımız budur. herkes fikrini söyler, üyeler acımasızca rakibinin üstüne gider, ortalık tam anlamıyla karışır, ama sonunda öyle bir durulur ki, tartışılan husus hakkında g...

ilk kronometre
1714'te, ingiliz parlamentosu, devlet bütçesine "boylamı tam olarak ölçebilecek bir aygıt yapan kişi ya da kişilere verilmek üzere" 20 bin sterlinglik bir ödül koydu. çünkü o yıllarda ticari gemiler, rotalarını tam olarak saptayamadıklarından, seyahat sür...

ilk pusula
demir bir çubuğun kuzeye dönmesini sağlayan manyetik özellik, meziyeti anlaşılmadan çok önce kullanılıyordu. 11. yüzyılda bir saman çöpü üstüne yerleştirilen iğne, su dolu bir kaba bırakılıyor ve böylece "ilkel bir pusula" kullanılmış oluyordu. daha öncel...

ilk baca
romalılar, ekmek pişirdikleri yerin duvarına, aşağıdan yukarıya doğru bir "duman yolu" yaparlardı. ancak, gerçek anlamıyla çatı üstü bacaları, 12. yüzyıldan başlayarak kuzey avrupa'da ortaya çıktı. fabrika bacalarının yaygınlaşması da yine avrupa kıtasınd...

ilk mancınık
çok ağır gülleleri fırlatmaya yarayan mancınıklar, m.ö. 500 yıllarında yunanlılar ve kartacalılar tarafından kullanılıyordu. yapılışlarının ise daha eski tarihlere dayandığından kuşku yoktur. bu mancınıklar, iki ayrı türdeydi. bazıları, dev kaya parçaları...

ilk fişek
ateşli silahların bulunmasından sonra, toz halindeki barut, silahın içerisine bir torbadan alınarak dolduruluyordu. ancak, bu son derece tehlikeli bir yöntemdi. 16. yüzyılın başlarından başlayarak, kâğıt ambalajlar içerisinde "bir atımlık barut'lar hazırl...

ilk iskemle
m.ö. 3000 yılında, eski mısır'da bazı törenlerde yüksek arkalıklı iskemleler kullanıldığı biliniyor. ancak, ortaçağ'dan önce, arkalıklı iskemlelerin sayısı çok azdı. 1725 yılında fransa'da rococo tarzı döşeme stili başlayınca, arkalıklı iskemlelerin sayıs...

ilk kedigözü
hepimizin bildiği gibi, kedilerin gözleri ayna gibidir ve ışığı yansıtır. ingiliz yol yapımcısı percy shaw, karayollarında, bilhassa sisli ve karanlık gecelerde yolculara yardımcı olacak bir araç geliştirmeyi düşündü ve 1934 yılında "kedigözü"nün patentim...

ilk büyük mağaza
1848'de new york'un broadway yöresinde alexander turney stewart tarafından "marble dry goods palace" adıyla ilk büyük mağaza açıldı. 1823'te abd'ye göç etmeden önce stewart, irlanda'da dargelirli bir öğretmendi. new york'ta açtığı mağaza, o gün için dünya...

ilk polisiye roman
1856'da j. ve c. brown yayınevi tarafından yayınlanan "bir polis dedektifinin anıları" adlı kitap, ilk polisiye romandır. william russel tarafından yazılan ve bütünüyle kurguya dayanan roman, "waters" adlı bir büyük kent polisinin özyaşam öyküsünü anlatıy...

ilk dedektif öyküsü
ilk polisiye öykü, 1841'in nisan ayında edgar allan poe tarafından yazıldı. "morg sokağı cinayeti" adlı öykü, philadelphia'da, graham's magazine adlı dergide yayınlandı. öykünün konusu, paris'te geçiyordu ve kahramanı da, tuhaf kişilikli auguste dupin adl...

ilk fotoğraf
günümüzde, pekçok alanda sayısız biçimde kullanılan fotoğrafların ilki, 1827 yılında, fransa'da joseph nicephore niepce tarafından çekildi. niepce, fotoğraf makinesini de kendisi yapmıştı. kurşun ve kalay karışımından bir tabakanın üstünü asfaltla kapladı...

ilk havagazı
kömürden ya da öteki organik maddelerden yanıcı bir gaz elde edilebileceğini ilk fark eden kişi, ingiliz rahip stephen hales'tir. rahip hales, 1727 yılında yazdığı "vegetable staticks" adlı kitabında, her tarafı kapalı bir kapta ısıtılan kömürün, yanıcı b...

ilk top
yüzyıllar boyunca en önemli savaş araçlarından biri olan topların ilk örneklerine, 13. yüzyıl çin'inde rastlanır. bu kuvvetli silahın avrupa'ya ne vakit geldiği kesin bilinmemekle birlikte, eldeki kayıtlar, 1320 yılına kadar dayanıyor. önceleri demir okla...

ilk mum
günümüzden 2 bin yıl önce, hayvansal yağların arasına pamuk sokularak ilk mum yapıldı. ancak, bu mumlar herkesin kullanamayacağı kadar pahalı ve lükstü. 17. yüzyıla kadar da bu durum böyle devam etti. fransız bilim adamı sieur le brez, kalıba dökülen muml...

ilk kamuflaj
modern kamuflaj sanatı, adını fransızca'da "gizlemek" anlamına gelen "camoufler" sözcüğünden aldı. ilk kez birinci dünya savaşı sırasında, yerdeki askeri araç ve kuruluşları, hava saldırılarına karşı korumak amacıyla uygulandı. her iki dünya savaşı sırası...

ilk çapraz bilmece
ilk çapraz bilmece, liverpool doğumlu arthur wynne tarafından hazırlandı ve 21 aralık 1913 günü new york world gazetesinin hafta sonu ekinde yayınlandı. wynne, gazetenin oyun ve eğlence bölümünü hazırlayan serviste çalışıyordu. şefi, yeni bir şey bulması ...

ilk ceset yakılması
26 eylül 1769 günü, honoretta pratt adlı ingiliz kadının cesedi, londra'da hannover square'de yakıldı. bayan pratt, sir john brooks'un kızı, irlanda maliye bakanı john pratt'ın da eşiydi, ölümünden sonra yakılmasını istiyordu. bu ilk kremasyonun yapıldığı...

ilk ceset yakma makinesi krematör
açık bacalı ilk ceset yakma makinesi, padua'da hekim l. brunetti tarafından yapıldı. dr. brunetti, bu aygıtı ilk kez 10 mart 1869 günü 35 yaşındaki bir kadının cesedini yakmak için kullandı. 1873'te viyana fuarı'nda yakma makinelerini ve oralarda yakılan ...

ilk buruşmaz kumaş
dr. r.s. willows başkanlığında bir ekip tarafından, manchester'deki tootal broadhurst lee tekstil tesislerinin laboratuvarında 14 yıllık bir araştırmadan sonra ilk kez buruşmaz bir kumaş yapılabildi. bu buluş, 9 ağustos 1932 günü resmen açıklandı. bu tür ...

ilk mektupla öğrenim
ingiliz yazar isaac pitman, 10 ocak 1840 günü dağıttığı el ilanlarında şu duyuruyu yaptı: "isteyen herkes, bir yazardan posta ile ders alabilir. 1 sterlin olan ders fiyatı peşin gönderilmelidir." pitman'ın bu çağrısı, pekçok öğrenciye cazip geldi. il ders...

ilk kooperatif
fenwick dokumacılar derneği, 9 kasım 1769 yılında john burns'un başkanlığında bir kooperatif kurdu. 11 üyeli bu kooperatifin hedefi, üretilen malların dağıtımını sağlamaktı. esasında, derneğin "ortaklaşa çalışma"ya yönelik girişimleri, kooperatifin kurulm...

mektupla öğretim yapan ilk okul
1856 yılında ticari amaç güden ilk mektupla öğretim okulunu, berlin'de charles toussaint ve gustav langenscheidt açtılar. bu, bir lisan okuluydu. ilkin fransızca kursu açıldı. bunu, ingilizce ve öteki bazı diller izledi. öğrencilere her ay tertipli olarak...

ilk sera
1545 yılında, padua'da ilk botanik bahçesinin açılmasından derhal sonra daniel barbaro, bu bahçede ilk serayı yaptı. yapıda taş ve tuğla kullanıldı, pencere ise yoktu. mangalla ısıtılıyordu. bazı duyarlı bitkiler, kışın bu seraya alınıyor, baharla birlikt...

ilk halk konseri
dünyadaki ilk halk konseri, 30 aralık 1672'de ingiltere'de düzenlendi. kraliyet bandosu'nun şefi john banister, kralın hışmına uğrayarak işini yitirince, bir salon kiraladı ve öğleden sonraları orada konser vermeye başladı. giriş için dinleyicilerden ufak...

ilk toplama kampı
1921 yılında, rusya'da bolşevikler tarafından açılan holmogor kampıdır. milhaljo mihajlov'a göre bu, "tüm hedefi tutukluların fiziksel olarak yok edilmesi" olan ilk toplama kampıydı. 1921 ile 1953 yılları arasında, sovyetler birliği'ndeki toplama kampları...

üretilen ilk elektronik bilgisayarlar
abd'de, philadelphia'da remington rand; ingiltere'de lancashire'de "de ferranti" marka elektronik bilgisayarların fabrikasyon üretimine tıpkı dönemde başlandı. üretilen ilk ferranti marka bilgisayar, 1951 yılında manchester üniversitesi'nde kullanılmaya b...