tarihte ilkler
"tarihte ilkler" hakkında bilgiler...
ilk anestezi
bir ameliyat sırasında hastanın uyutulması, ilk kez 30 mart 1842 günü, abd'nin jefferson kentinde uygulandı. dr. crwford long, "james venable" adlı öğrenciyi, boynundaki kisti almadan önce eterle uyuttu.dünyadaki bu ilk anestezi uygulaması için james venable'ın ameliyat fiyatının dışında fazladan 2 dolar 25 sent ödemesi gerekti. dr. long, kapalı bir top...
ilk anı edebiyatı
ülkemizde ilk anı edebiyatınin bagimsiz bir edebiyat türü olarak nitelenmesi tanzimat'- tan sonradir. eski türk edebiyatında anı edebiyatınin en önemli ilk örnegi "babürname'- 'dir. babür sah'in hayat öyküsü, çocuklugundan eseri kaleme aldigi süreye kadar do- 298 gu türkçe'siyle duru, içten, açık bir dille bu tanınmış yapitinda anlatilir. ancak, babürna...
ilk anket düzenleyen dergi
türkiye'de okurları arasında ilk anket düzenleyen dergi "mektep"tir. karabet efendi tarafından 1891 yilinda çikarilmaya baslanan mektep dergisi, ilkokul ögrencilerine çesitli bilgiler veren bir çocuk dergisiydi. iki yil sonra bu özelligini degistirerek edebiyat dergisi oldu. yazarları arasında cenap sahabettin, hüseyin cahit yalçin, hüseyin siret, süley...
ilk anneler günü
ülkemizde ilk anneler günü, "kadınlar dernegi" nin aracıligiyla 1955 yilinda kutlandi. anneler günü'nün dünyanin pekçok ülkesinde mayis ayinin ikinci pazar gününde kutlanmasi gelenek durumuna gelmistir. dünyada ilk anneler günü ise, amerika'da kutlanmis, daha sonra öteki ülkelere yayilmistir.
ilk ansiklopedi
türklerde ilk ansiklopedi denemesini yapan kisi, ali suavi'dir. kamusü'l-ulûmi ve'l maarif (egitim ve bilimler ansiklopedisi) adiyla ancak 5 forma yayinlanabilmistir. bu ansiklopedi, ali suavi'nin paris'te 1870 yilinda çikardigi ulûm (bilimler) gazetesinin ekiydi.
ilk ansiklopedi
1559 yılında basle'de encyclopaedia seu orbis disciplinarum adıyla yayınlanan kitabın, dünyadaki ilk ansiklopedi olduğu bilinir. yazarı paul scalich idi. kitabın adı, "bir daire içerisinde öğrenmek" anlamına geliyordu. içerisindeki hususların alfabetik bir sıraya dizildiği ilk ansiklopedi ise, antoine furetiere tarafından hazırlanan "dictionnaire univer...
ilk antibiyotik
1928 yılında, londra'nın st. mary's hastanesi'nde çalışmalarını sürdüren prof, aiexander fleming, tıp tarihinde devrim yaratan ilk antibiyotiği, yani "penisilin"i bir rastlantı sonucu buldu. ancak fleming, bu büyük keşfiyle elde ettiği maddenin uzun müddet kalıcı olmasını başaramadı. penisilinin mikrop öldürücü özellikleri, birkaç gün içerisinde ortadan...
ilk antiseptik
mikrop öldürücü olarak kullanılan antiseptiklerin bulunmasından önce, ameliyat salonları, hasta için bir umut ışığı olduğu kadar, çok büyük tehlikelerle dolu bir yerdi. zira, ameliyat için vücudun açılan yerlerine, mikroplar basitçe girebiliyorlardı. 1865 yılında glaskow'da joseph lister adlı cerrah tarafından geliştirilen mikrop öldürücülerin, ameliyat...
ilk antoloji
ülkemizde edebiyattaki belirli özellik ve tanimlamaya ideal ilk antolojiler, refik ve tevfik beylerin 1865 yilinda birlikte hazirladiklari "letaif-i insa" (düzyazi örnekleri), ebüzziyya tevfik'in 1878 yilinda yayimladigi "nümune-i edebiyat-i osmaniye" (osmanlı edebiyatı örnekleri) gibi ürünlerdir. ancak, bu antolojilerden çok önce, 1436 yilinda ömer ibn...
ilk apandis körbağırsak ameliyatı
tıp tarihine geçen ilk apandis ameliyatı, 4 ocak 1885'te, abd'nin iowa eyaleti davenport kentinde, dr. william west grant tarafından yapıldı. bir çiftçinin kızı olan 22 yaşındaki mary gartside, dr. grant'a getirildiğinde, akut apandisitin ilerlemiş aşamasındaydı ve ameliyat edilmediği takdirde ölecekti. ameliyat, tam bir başarıyla sonuçlandı, bayan gart...
ilk araba vapuru
türkiye'de ilk araba vapuru "suhulef'tir. araba vapuru düsüncesinin de ilk kez türklerden çiktigi bilinir. osmanlılarda deniz tasimaciligi "sirket-i hayriye" adli kurulus tarafından yapiliyordu. bu kurulustan bir yöneticiyle bir teknisyen, araba vapuru yaptirmak için ingiltere'ye gittiler. 1869 yilinda da iki araba vapuru ismarlandi. o siralarda ingilte...
ilk arabalı sinema
insanların, arabalarıyla gelerek film seyredebildikleri dev açıkhava sinemalarının ilki, 6 haziran 1933 günü, new jersey eyaletinin camden kentinde richard hollingshead tarafından açıldı. 40 bin metrekarelik bir alan üzerinde kurulan sinemanın perdesinin eni 12 metre, yüksekliği ise 9 metre idi. 400 araba, rahatça parkedip filmi izleyebiliyordu. ses sor...
ilk arkadaş bulma bürosu
"eskort servisi" de denilen arkadaş bulma bürolarının ilki, 1937 yılında londra'da "s.o.s." adıyla bayan horace farquharson tarafından açıldı. büyük bir gizlilik içerisinde hizmet verilen bu büroda, ücretler bulunmakta olan arkadaşın niteliklerine göre değişiyordu. örneğin, bir ingiliz soylusunun genç oğluyla bir gece geçirmek isteyen birisinin 3 pound ...
ilk arkeoloji müzesi
türkiye'de ilk arkeoloji müzesi 1846 yilinda tophane müsiri (maresal) damat fethi pasa tarafından kurduruldu. fethi pasa'nin eski eserlere karsi duydugu ilgi nedeniyle o zaman harp okulu'nun ambari olan aya irini kilisesi "müze" olarak düzenlendi. çesitli illerden toplanan eski eserler buraya getirildi. bugün burasi askeri müzedir.
ilk arkeolojik buluş
1822 dogumlu alman arkeolog heinrich schilemann rusya'da ticaret yaparak biriktirdigi paralari, kazılarina harcadi. ülkemizde yapılan ilk arkeolojik kazıyi gerçeklestiren schlimann, "truva'yi bulan adam" olarak tarihe geçti.
ilk armağan kitaplar
1932 yılında, ingiliz ulusal kitap konseyi, insanların sevdiklerine kitap armağan edebilmeleri için bir kampanya başlattı. yayınevlerinin özel armağan ciltleri içerisinde hazırlanan bu kitaplar, doğum günü ya da belirli nedenlerle bir kimseye armağan edilebilecek şekilde, özel formlarda paketleniyordu. bu hedefle başlatılan kampanya "armağan benden, seç...
ilk arşiv
ülkemizde ilk arşiv deposu mustafa resit pasa tarafından yaptirildi. bu devre kadar devlet belgeleri, torba, sandik gibi daginik yerlerde saklanirdi. bu durumu gözönüne alan mustafa resit pasa, bugün de arşiv deposu olarak kullanılan binayi yaptirdi. ilk adi "hazine-i evrak" olan bu kurulus, simdi basbakanlik arşiv genel müdürlügü'dür.
ilk artist organizatörü
sanatçılar için ilk iş bulma bürosu, 1858 yılında, londra'da ambrose maynard tarafından kuruldu. kendisi de komik şarkılar söyleyen bir sanatçı olan maynard, artistlerin müzikhollerde iş bulmasının ne denli zor olduğunu biliyordu. bilhassa taşrada çalışan sanatçıların londra'da sahneye çıkabilmeleri, son derece güçtü. maynard, iş arayan sanatçılardan al...
ilk asansör
yolcu taşıyan ilk asansör, 1743 yılında versailles sarayı'nda, kral xv. louis'nin özel dairesine monte edildi. kral, ikinci katta metresi bayan chateauroux için bir daire hazırlatmıştı. kendi dairesi ise bir alt kattaydı. canı istediğinde basitçe ve çabuk şekilde bir üst kata çıkabilmek için bu asansör projesini gerçekleştirdi. binanın dışında olan asan...
ilk asfalt
bugün büyük ölçüde petrolden elde edilen ancak trinidad gölü gibi bazı yerlerde doğal olarak da bulunabilen asfaltın ilk kulanımı, i.ö. 2500 yıllarında oldu. o tarihlerde, pakistan'- daki mohenjo-daro hamamlarının tuğlaları arasında yapıştırıcı olarak asfalt kullanıldı. aynı dönemde, mezopotamya'da ilahlar için döşenen kadirim taşlarının birbirine yapış...
ilk aspirin
bugün, derhal her yerde, herkes tarafından çeşitli ufak rahatsızlıklar için olabildiğince sık bir şekilde tüketilen aspirin, ilk kez 1899 yılı mayıs ayında, almanya'nın leverkusen kentinde, bayer ag firması tarafından toz halinde piyasaya sürüldü. aspirinin kimyasal adı olan "asetilsalisilik asit", ilk kez 1853 yılında alsaslı kimyacı karl gerhard taraf...
ilk at koşuları
ülkemizde ilk at kosuları enver pasa ve arkadaslarinin kurdugu "islah-i nesl-i peres"yani "at soyunu gelistirme dernegi"nce düzenlendi. cumhuriyet'in ilanıni izleyen yillarda ise at kosuları tarim bakanligi'nin organizasyonunda gerçeklestirilmeye basladi. ilk gazi kosusu ise 1927 yilinda yapildi. türkiye jokey kulübü de 1950 yilinda kuruldu. 1953 yilind...
ilk at üretme çiftliği
yurdumuzda ilk at üretme çiftliği yani hara, 1913 yilinda eskisehir çifteler'de (aziziye) kuruldu. kurtulus savasi'nda yunanlilar, burayi da yakip yikarak kullanilmaz duruma getirdiler. bu hara, 1923 yilinda tekrardan düzenlendi. böylece de türkiye'de ilk at yetistiriciligi baslamis oldu.
ilk atatürk anıtı
türkiye'de ilk atatürk anıtı, istanbul gülhane parki'nin denize yakin bölümünde 3 ekim 1926 günü dikildi. anıtı, avusturyali heykelci krippel yapti.
ilk atıcılık sporu
ülkemizde ilk atıcılık sporu (baltrap) istanbul'da yapildi. atıcılık sporunu türkiye'ye getiren kisi ise bulgaristan'in filibe kentinden niyazi kiziltepe'dir. yurdumuzda en eski atıcılık kulübü ise 1921'de istanbul'da avcilar ve aticilar ihtisas kulübü adiyla açildi. avcılık ve atıcılık federasyonu ise 1940 yilinda kuruldu,
ilk atlas
çagdas anlamda ilk atlas denemeleri tanzimat döneminde yapildi. ilk türk atlasi, paris cografya toplulugu üyesi olan hafiz ali seref tarafından yapildi. 21 haziran 1868'de paris'te bastirilan bu atlasta 21 haritayla birçok sekil vardi.
ilk atletizm çalışmaları
türkiye'de ilk atletizm çalışmalarina 1922 yilinda baslandigi söylenebilir. 1912-1913 yillarinda tek tük görülen atletizm denemeleri birkaç heveslinin ilkel çalışmalarindan öteye gidememistir. bu ilk atletizm heveslileri silifkeli sükrü, hekim nurettin otmar, selahattın ve asim beylerdir.
ilk atletizm kulübü
1863 yılı haziran ayında, londra'da birkaç işadamı bir araya gelerek, "mincing lane ac" adlı atletizm kulübünü kurdular. kulübün ilk toplantısı, 9 nisan 1864 günü, brompton'da, londra kürek kulübü tesisleri'nde yapıldı. aynı yıl, kulüp ilk yarışmaları düzenledi. bu ilk yarışmaya katılan atletler, 220 yarda (yaklaşık 210 metre) koşma ve 10 mil yürüme dal...
ilk atletizm pisti
koşu amacıyla kullanılan ilk atletizm pisti, 1868 yılında, amatör atletizm kulübü tarafından ingiltere'de west kensington'da, lillie bridge'de kuruldu. pistin uzunluğu, 536 metre idi.
ilk atom enerji santrali
bu tür bir santral, ilk kez 27 haziran 1954 günü, sovyetler birliği'nde, moskova'nın 88 kilometre uzağındaki obninsk yöresinde kuruldu. buradan üretilen elektrik enerjisi, endüstride ve tarımsal işletmelerde kullanıldı. kullanılabilir kapasitesi, 5 bin kw idi.
ilanlar
