tarihte ilkler

ilk avrat pazarları
tarihimizde ilk avrat pazarları osmanlı imparatorlugu zamaninda kurulmustu. 19. yüzyilin sonuna kadar süren avrat pazarlarinin bu adla anilmasinin sebebi, alici ve saticisinin yalniz kadınlardan olmasidir. bu tür pazarlarin en ünlüsü ise istanbul'da cerrahpasa- kocamustafapa arasındaki genis alani kaplamis olanidir. burayi kanuni sultan süleyman'in kari...

ilk ayakkabı yapımevi
türkiye'de ilk ayakkabı yapımevi, istanbul beykoz'da kuruldu. 1810 yilinda hamza bey adinda birisi deri yapımevi açti. sonraları bu yapımevinde kundura yapilmaya baslandi. sultan ii.mahmut,1816 yilinda ordu ayakkabılarinin buradan saglanmasini istemisti. 1942 yilinda makinelestirilen beykoz kundura yapımevi, 1933 yilindan beridir sümerbank tarafından is...

ilk baca
romalılar, ekmek pişirdikleri yerin duvarına, aşağıdan yukarıya doğru bir "duman yolu" yaparlardı. ancak, gerçek anlamıyla çatı üstü bacaları, 12. yüzyıldan başlayarak kuzey avrupa'da ortaya çıktı. fabrika bacalarının yaygınlaşması da yine avrupa kıtasında, 18. yüzyılda görüldü.

ilk bağımsız hava kuvveti
kara ya hava hava kuvvetlerinin bünyesinde olmayıp, ayrı bir bağımsız güç olarak kurulan ilk hava kuvveti, ingiltere kraliyet hava kuvvetleri'dir. kraliyet uçuş gönüllüleri ile kraliyet donanması havacılık servisi'nin katkılarıyla 1 nisan 1918 günü hizmete girdi.

ilk bağımsız türk ortodoks patriği
türkiye'deki ilk bağımsız türk-ortodoks patriği papa eftim i. erenerol'dur. birinci dünya savaşı'ndan sonra fener rum patrikhanesi'nin anadolu rumlarını yunanlı olduklarına inandırma çabalarına ve karadeniz'de yeni bir rum pontus devleti kurma eğilimlerine karşı çıkan papa eftim, çeşitli dinlerden 72 temsilciyi kayseri'de topladı. fener patrikhanesi'ni ...

ilk bahar bayramı
yurdumuzda ilk bahar bayramı, 1921 yılında kutlandı. ancak, bu ilk kutlama, bir işçi bayramı niteliğindeydi. 27 mayıs 1935 günü çıkarılan 2739 sayılı ulusal bayram ve genel tatiller hakkındaki yasa ile 1 mayıs gününün "bahar bayramı" olarak kutlanması kesinleşti. 12 eylül 1980'de yapılan askeri harekâttan sonra çıkarılan bir yasa ile, 1 mayıs'ın resmi b...

ilk bahriye nezareti
türkiye'de ilk bahriye nezareti, 19 mart 1867'de kurularak çalışmalara başladı. bu kuruluştan önce deniz kuvvetleri'nin işlerine kaptan paşalar bakardı. ilk bahriye nazırı ise hakkı ismail paşa'dır.

ilk bakalorya olgunluk sınavı
türkiye'de bakalorya şeklinde sınav uygulamaşı ilk kez galatasaray lisesi'nde yapılmaya başlandı. 1 eylül 1869'da yayımlanan bir tüzükle, lise ya da lise düzeyindeki okulları bitirenlerin yüksekokullara girebilmeleri için bakalorya yöntemi uygulandı. buna olgunluk sınavı da denir. 1926-1936 yıllarında lise bitirme sınavlarıyla, yakın zamanlara kadar sür...

ilk bale
hareket, söz ve şarkı urlarını içeren ilk bale, john weaver'm "the lovers of mars and venüs" (mars ve venüs'ün aşkları" adlı balesidir. ilk kez 2 mart 1717 günü kraliyet tiyatrosu'nda sahnelendi. mars rolünde louis dupre, venüs rolünde ise bayan santlow oynadılar. vulcan rolünü de bizzat weaver canlandırdı. müzik, iki ayrı besteci tarafından bestelenmiş...

ilk bale eteği
ilk bale eteğini, 12 mart 1832'de paris operası'nda galası yapılan filippo taglioni'nin "la sylphide" adlı balesi için a.e. chalon çizdi. bazı bale otoritelerine göre, bu eteği hazırlayan ressam, eugene lami'dir. bale, aynı yıl 26 temmuz'da covent garden'da yinelendi. her iki yapımda da başbalerin marie taglioni ve öteki balerinalar, beyaz muslinden yap...

ilk bale gösterisi
1524 yılında italyanlar, istanbul'daki bir şenlikte, klasik bale gösterisi düzenlediler. buna türkler de dansör olarak katıldılar. daha sonraları türk tiyatrosunun kuruluşuna büyük emeği geçen güllü agop'un tiyatrosunda, yabancı pekçok bale topluluğu, temsil aralarında bale gösterileri yaptılar.

ilk bale okulumuz
türkiye'de gerçek anlamda bale gösterileri, oldukça yenidir. devlet takviyesiyle bale öğreniminin başlangıcı 1943 yılında oldu. ilk bale okulu, istanbul yeşilköy'de, ingiltere kraliyet balesi'nin kurucusu dünyaca tanınmış dame ninette de valois'nın denetim ve eğitimi altında çalışmalarına başladı. 1950 yılında ankara'ya taşman okul, devlet konservatuvar...

ilk balık bilimi
ülkemizde balık bilimiyle ilgili ilk çalışma, 1914 yılında balıkhane müdürü olan karakin deveciyan'ın, "balık ve balıkçılık" adıyla yazdığı bir kitapla başlar. deveciyan'ın kitabı, bugünkü balık bilimi ölçüleriyle bağdaşmıyorsa da, bu konudaki ilk adım ve araştırma olarak çok mühimdir. türkiye'de ilk balıkçılık araştırma şubesi'ni 1916 yılında italya'nı...

ilk balkan oyunları
balkan oyunları'nın esası, 1928 yılında amsterdam'da yapılan olimpiyatlar sırasında atıldı. türkiye'den burhan felek, yunanistan'dan rinopulos, romanya'dan boresku, yugoslavya'dan dobrin ve bulgaristan'dan kaçev, bir anlaşma yaparak balkan ülkeleri arasında çeşitli spor dallarında yarışmalar düzenlenmesini kararlaştırdılar. 1929 yılında resmen başlayan ...

ilk balon
balonun bulunuşu, tarih öncesi insanlara kadar dayanır. o dönemde insanlar, havayla şişirilmiş hayvan derilerinin suya batmadığını kavrayarak, bundan yüzme amacıyla yararlandılar. içerisine belirli gazlar doldurulan herhangi bir torbanın yeryüzünden havalanacağına ait ilk bulgular ise, 17. yy'da evangelista torricelli gibi italyan bilim adamları tarafın...

ilk balta
günümüzden 250 bin yıl önce, modern insanın ataları sayılan homoerectus olarak isimlendirilen insanlar, afrika, asya ve avrupa'da taşlara şekil verecek baltalar yapıyorlardı. bunlar, sapsız olmalarına rağmen, üçgen şeklinde yontulduklarından kolaylıkla elde tutulabiliyordu. üçgenin bir noktası oldukça sivri, bir kenarı ise bıçak ağzı gibiydi. bu basit a...

ilk bando okulu
türklerde ilk bando okulunun kuruluşu, muzika-i hümayun (saray ya da padişah bandosu)adıyla 1827 yılında ii.mahmut'un isteğiyle gerçekleşti. ilk bando okulunun başına mangel adlı bir öğretmen getirildi, ancak yetersiz görülünce, yerine 1828 yılında devrin tanınmış bando yöneticilerinden italyan guiseppe donizetti atandı. donizetti, 1831 yılında da. aske...

ilk banka
ülkemizde gerçek anlamda kurulan ilk banka, istanbul bankası'dır. 1847 yılında faaliyete geçen bu bankadan sonra, 1863 yılında osmanlı bankası ve daha sonra da başka yabancı bankalar açıldı. 1867 yılında bütünüyle yerli sermayeli bankalar kurmak kararı alınınca, ilk yerli banka kuruluşumuz olan emniyet sandığı ortaya çıktı.

ilk banyo
romalılar döneminde banyo yapmak, bir uygarlık belirtisi sayılıyordu ye dolayısıyla hemen her evde bir banyo vardı. m.s. 5. yy'da roma imparatorluğu'nun çökmesiyle birlikte, bu hoş alışkanlık avrupa kıtasında büyükölçüde ortadan kalktı. öyle ki, 1837'de kraliçe victoria, ingiliz imparatorluğu'nun başına geçtiği zamanlar bile, buckingham sarayı'nda banyo...

ilk baraj
yeryüzündeki ilk barajlar, ortadoğu'daki nehirlerin vadilerinde, o yörenin insanları tarafından yapıldı. mevsim yağmurlarının denetim altına alınarak, sellerin önüne geçilmesi gerekiyordu. aksi halde, o yörelerde insanların yaşaması olanaksızdı. halbuki, insanların orada yaşadığını ve hatta tarımla uğraştıklarını biliyoruz. bilinen en eski baraj, m.ö. 3...

ilk baraj su bendi
türkiye'de ilk baraj, 1619 yılında osmanlı padişahı ii. osman'ın yaptırdığı "ikinci osman" ya da öteki adıyla "topuz bendi" dir. yüksekliği, 9 metre 91 santimetredir. iii. ahmet, 1722'de 9 metre 41 santimetre yüksekliğindeki büyük bent'i yaptırdı. osmanlılar devrinde yapılan en büyük baraj, 1890'da hizmete giren 18.5 metre yükseklikteki elmalı bendi'dir...

ilk barem yöntemi
1929 yılında yürürlüğe giren bir yasa ile, türkiye'de ilk kez uygulanmaya başlanan barem yöntemi, tanınmış fransız matematikçısı "baremme" in adından dilimize giren bir sözcükle anıldı. devlette görev alan memurların aylıklarını belirleyen, düzenleyen ve görevdeki eskiliği göz önüne alarak tutarlarını ayrı ayrı belirten çizelge anlamına gelir. bu çizelg...

ilk baro
türkiye'de ilk baroyu, 1870 yılında kapitülasyonlardan yararlanan yabancı uyruklu avukatlar, "sosyete dö baro dö konstantinopl", yani "istanbul avukatları topluluğu" adıyla kurdular. ilk osmanlı barosunun ortaya çıkışı, 1876 yılındadır. bu topluluğa 62 avukat kayıtlıydı. bunlardan 11'i rum, 38'i ermeni idi. bugünkü anlamıyla baro, her ilde en az 15 üyes...

ilk barometre
1644 yılında, italyan fizikçi evangelista torricelli, bir yıl önce ölen galileo'nun düşündüğü bir deneyi yaptı. madenciler, çeşitli denemelerden sonra bir tek pompayla suyu 10 metreden daha fazla çıkaramayacaklarını anlamışlardı. bunun üstüne galileo, yoğunluğu daha fazla olan bir sıvının, örneğin cıvanın, bir tüp içerisinde daha kolaylıkla, ancak daha ...

ilk baruthane
türklerde ilk baruthane, yani barut yapımevi, ii. bayezit tarafından kâğıthane'de 1490 yılında kurduruldu.

ilk basımevi
1493 yılında istanbul'da, 1495 yılında da selanik'te bir basımevi açan museviler, buralarda tevrat, yorum, dilbilgisi ve tarih türünde kitap basarak, ilk basımevini gerçekleştirdiler. bunları, italya'da basım işlerini öğrenen tokatlı apkar adlı ermeni asıllı bir yurttaşımızla, oğlu sultanşah'ın birlikte kurduğu basımevi izler. 1567'de ilk kez bir ermeni...

ilk basın ahlak yasası
türkiye'de çeşitli yerlerde yayımlanan dergi ve gazetelerle, basın kuruluşlarının temsilcileri, 24 temmuz 1960 günü bir araya geldiler. istanbul gazeteciler derneği'nde, tarihimizde ilk kez yapılmış basın ahlak yasası'ın onayladılar. yasayı uygulamak için bir basın onur kurulu seçildi. kurul, 10 üyeden oluşuyordu. basın ahlak yasası, en uygar ülkeler- ....

ilk basın reklamları
türkiye'de ilk basın reklamlarının yapılmaya başlaması, 1860 yılından sonraya rastlar. osmanlılar döneminde basında yayımlanan ilk reklamlar elbise, ilaç, tabak-çanaklarla, ülkeye yeni girmekte olan araçların tanıtılması türündendi. ilk reklamlar, "tercüman-i ahval", 'ceride-i havadis", "tarih" gibi gazetelerde yayımlandı. o sıralarda reklamın kişi haya...

ilk basit makineler
insan ya da hayvan gücüyle çalışan ilk basit makineler, i.ö. 300 yıllarında atina yöresinde kullanıldı. üstünde yürüyerek çalıştırılan ilk ayak değirmenlerinde, romalılar, köleleri kullanıyorlardı. portekiz'de, san domingo yöresinde bulunmakta olan bir bakır madeninde, içeriye su aktarmak için kutlanılan aygıtın da i.s. 3. yüzyıldan kaldığı sanılmaktadı...

ilk basketbol maçı
ilk basketbol maçı türkiye'de ilk basketbol maçı, robert kolej öğrencileri tarafından 1904 yılında yapıldı. türklerin basketbolu ilk kez öğrenip oynamalarıysa, devrin tanınmış kalecisi ve galatasaray lisesi beden eğitimi öğretmenlerinden ahmet robenson'un çabasıyla oldu. ahmet robenson, 1911 yılında eline geçen bir amerikan dergisinde, bu oyunu tanıdı v...