tarihte ilkler

ilk baton
bir orkestra şefinin, orkestra üyelerine konser sırasında belirli vakit işaretleri vermesi gerekmektedir. kimi yönetmenler, 1687 yılında paris'te ölen tanınmış besteci ve orkestra şefi jean- baptiste lully gibi ayaklarını hızla döşemeye vurarak bu sinyali veriyorlar, kimileri ise daha başka yöntemlerden yararlanıyorlardı, 1820 yılında alman besteci ve o...

ilk bayrak yarışı
17 kasım 1863 günü, abd'nin berkeley kentinde, bugünkü bayrak yarışlarının ilki sayılabilecek bir koşu yapıldı. bu yarışmaya, dört kişilik bir tek takım katıldı. her biri yarım mil koşan dört sporcu, iki millik mesafeyi (yaklaşık 3 bin 218 metre) 9 dakika 51 saniyede tamamladılar. bayrak yarışına, iki ayrı takımın katıldığı ilk deneme ise, 1893 yılı mar...

ilk bebek kuvözü
normal müddetinden önce doğan ve tıp dilinde "prematüre" denilen bebeklerin hemen içine alınması gereken "kuvöz" adı verilen aygıt, ilk kez 1891 yılında fransa'nın nice kentinde dr. alexandre lion tarafından geliştirildi. bu kuvözün havası bir vantilatör yardımıyla sürekli temizleniyor, ısısı da bir termostat aracılığıyla devamlı denetim altında tutuluy...

ilk bebek sergisi
istanbul'da 16 mayıs 1919 günü, şimdiki fenerbahçe stadyumu'nun bulunduğu alanda yapıldı. gösteriyi düzenleyenler, erkek öğretmen okulu öğrencileriydi. daha sonra bu bir gelenek oldu ve her yıl mayıs ayında gösteriler yapıldı. atatürk'ün samsun'a ayak bastığı gün olan 19 mayıs, "gençlik ve spor bayramı" adıyla 1938 yılında çıkarılan bir yasa ile kesinle...

ilk bebek yarışması
dünyada ve türkiye'de ilk kez bir bebek sergisinin açılması olayı, istanbul taksim'deki belediye bahçesi'nde 1936 yılında gerçekleşti. kızılay, kızılhaç, kızılaslan ve güneş derneklerinin desteklediği bu sergiye, 20 ülke katılmıştı. uluslararası bu bebek yarışması o zamanlarda büyük ilgi uyandırmıştı.

ilk belediye
günümüzdeki anlamıyla ilk belediye örgütü, 1869 yılında istanbul'da çakmalarına başladı. yurdun çeşitli yerlerindeki belediyelerin hizmet vermeye başlaması, 1870'li yıllardan sonradır. bu tarihlerden önce belediye işlerine bakan benzer kuruluşlar görüldüyse de, bunlar belediye kavramı içerisinde tanımlanamaz.

ilk beyazlatma tozu
1700'lü yıllarda, beyazlatmak ya da ağartılmak istenen çamaşırlar, bazi alkalik sıvılar içine batırılır, sonra da kurumaları için güneş altına asılırdı. tekstil endüstrisinin gösterdi ği hızlı gelişme üstüne, dokumaları ağartmak için daha aktif ve çabuk bir metoda gereksinim duyulmaya başlandı. 1785 yılında fransız kimyacı claude louis berthollet, o gün...

ilk bikini
bugün bile pekçok erkeğin gözdesi olan bikini mayo ilk kez, 5 haziran 1946 günü paris'te yapılan bir moda gösterisi sırasında, modaseverlerin önünde sergilendi. mayonun tasarımı, fransız louis reard'a aitti. ilk kez sergileyen ise, micheline bernardi oldu. bikininin dünyaya lanse edilmesi, amerikalıların pasifik'teki bikini atolü'nde bir atom denemesi y...

ilk bilardo
diktörtgen şeklindeki üstü yeşil çuhayla kaplı özel masalarda, üç topla ve isteka denilen sopalarla oynanan bir oyun olan "bilardo", yurdumuza ilk kez 19.yüzyılın ikinci yarısında girdi.

ilk bilgisayar
programlanabilen, özel kartlardan talimat alabilen, bellek bankasının yardımıyla hesap yapıp sorun çözebilen ilk aygıt, charles babbage tarafından düşünüldü. "analytical engine" adı verilen bu aygıtla ilgili çalışmalar, londra'da 1822 yılında başladı ve 1871 yılına kadar sürdürüldü. aygıtın yapımında, babage'ın da büyük emeği geçti. cebinden tam 6 bin p...

ilk bilmeceler
türkler de ilk bilmecelerin geçmişinin çok eski zamanlara dayandığı ve bunların genellikle "halk bilmeceleri" olduğu sanılmaktadır. 11. yüzyılda kaşgarlı mahmut'un "türk dilleri sözlüğü" adlı kitabı da bu sanıyı doğrulamaktadır.

ilk bina vergisi yasası
türkiye'de ilk bina vergisi yasası, 1861 yılında çıkarıldı. ii. abdülhamit vaktinde çıkarılan bu yasa ile ilk kez binalardan alman vergi ile devlete gelir temin edildi.

ilk binicilik kulübü
türklerde binicilik ve atla spor yapma geçmişi, çok eski çağlara uzanır. orta asya'da türkler, atı çeşitli amaçlarla kullandılar. elimizdeki belgelerden, atın savaşta olduğu kadar, barışta da önemli bir yeri olduğu kanıtlanır. türklerin, "at, avrat, pusat" deyimi, bunlara ve bu arada " a t " a verdikleri değeri açıklar. anadolu'nun pekçok yerlerinde tör...

ilk bira fabrikası
türkiye'de ilk bira fabrikası, 1912 yılında aydın'da, özvarlığı yabancı kaynaklı bomonti nektar şirketi tarafından kuruldu. 1940'ta tekel idaresi, aydın bira fabrikası'nı satın alarak, burada "rakı" üretimine başladı.

ilk bisiklet
bisiklet ilk kez 1839 yılında ingiltere'nin dumfries yöresinde, courthill kasabası demircilerinden kirkpatrick macmillan tarafından yapıldı. yaklaşık 27 kilo ağırlığındaki araç, tahta bir iskeletten oluşuyordu. ön tarafına bir at başı geçirilmişti. demir tekerleklerinden öndekinin çapı 80 cm, arkadakininki ise 105 cm idi. pedallar, kranklar aracılığıyla...

ilk bisiklet yapımcısı
ilk bisiklet yapımcısı, paris'teki cite godot de mauroy'un ustabaşısı pierre michaux'- dur. bu endüstrinin temelinin nasıl atıldığı, michaux'nun oğlu henri tarafından 1893 yılında le velo'ya yazılan bir mektupta şöyle anlatılır: "1861 yılının mart ayıydı,.. parisli şapka imalatçısı mösyö brunel, ön tekerini onart- mak üzere velocifere'ini (hobi-at) baba...

ilk biyografi
önemli işleri tüm yönleriyle toparlayıp yazma türü ola biyografilerin türkiye'de ilk örneklerine tarihler, menakıpnameler (tarihe geçmiş tanınmış kişilerin yaşantılarından örnek- leri tezkerelerde (pusula, betik) rastlıyoruz. hoca dehhani'nin "selçuklular şehnamesi", mustafa darir'in "tercüme-i siretü'n-nebî", bursalı lâmii"nin "peygamberlik işaretleri"...

ilk boks kulübü
ülkemizdeki ilk boks kulübü, 1919-1920 yıllarında akşiyani efendi ile musevi bir yurttaşın çabasıyla kuruldu. istanbul taksim'deki şantekler salonu'nu tutan ilk boks kulübünün giderleri, fransa boks federasyonu'nca karşılanıyordu. türkiye'deki ilk boks federasyonu da, 1923 yılında kurulan türkiye idman cemiyeti ittifakı'ndan derhal sonra gerçekleştirild...

ilk bomba
havadan atılan ilk bombalar, 1849 yılında avusturya ordusu tarafından, o dönemde avusturya imparatorluğu'na bağlı olan venedik'te, ayrılıkçı bir isyanın başgöstermesi üzerine kullanıldı. balonlarla kent üstüne gelen avusturyalılar, bombalarını isyancı birliklerin üstüne fırlattılar. bu saldırı, ayrılıkçıların cesaretini büyük ölçüde kırdı. 1912 yılında ...

ilk borsa
2 aralık 1873 günü bir tüzükle çalışmaya başlayan dersaadet tahvilat borsası, türkiye'- nin ilk borsası sayılır. 16. ve 17. yüzyıllarda osmanlılar'da sanat ve ticaretle uğraşanların lonca örgütleri de ilk borsa kuruluşlarıysa da, "resmi" bir meziyet taşımazlar. ülkemizde ilk ticaret borsası izmir'de, izmir ticaret ve sanayi borsası adıyla 1886 yılında k...

ilk boşanma
resmi yasalarla ilk boşanma, 1546 yılında ingiltere'de oldu. standon kentinden lady sadleir, ilk kocası mr. barr'ın, günün birinde ortadan kaybolması ve bir daha görünmemesi üstüne, aradan yıllar geçtikten sonra, sir ralp sadleir ile ikinci evliliğini yapmıştı. ne var ki, bu evliliğin mutlu günlerinde, margaret sadleir'in eşi, hiç beklenmedik bir biçimd...

ilk boya
indigo adı verilen mavi renkli boya, ilk insanlar tarafından kullanılmaya başlandı. mısır' da 5 bin yıl önce, indigo mavisi, kıyafetlerin boyanmasında kullanılıyordu. yine mısırlılar, juvve denilen bir bitkinin kökünden kırmızı doya, çivi otu denilen bir bitkinin köklerinden, indigodan değişik tonda bir mavi boya, yalancısafran kökünden de, koyu kırmızı...

ilk buharlı gemi
yurdumuza ilk buharlı gemi, 1827 yılında getirildi. bu tür deniz araçlarıyla deniz ticaretinin başlaması ise 1843 yılında bahriye nezareti'nin izmit-gemlik-tekirdağ iskeleleri arasında "seyr-i bahri" adlı bir gemiyi bu amaçla çalıştırmasıyla olmuştur. türk deniz ticareti de böylelikle başlar. yine aynı yıl, başka bir gemi daha çalıştırılmış, bundan başk...

ilk bulaşık makinesi
ticari olarak üretilebilen ilk bulaşık makinesi, 10 yıllık bir araştırmadan sonra 1889 yılında abd'nin indiana eyaletinde, bayan w. a. cockran tarafından gerçekleştirildi. bayan cockran'ın eşi, kendisine fazla para vermiyordu. dolayısıyla, ancak eşi öldükten sonra kafasındaki makineyi geliştirebilmek için dilediği gibi para harcayabildi. bu parayı da ke...

ilk buldozer
1870'li yılların ortalarında, amerika'da geniş çaplı hafriyat işlemlerinde atlar tarafından çekilen kepçeler kullanılıyordu. 1900'lü yılların başlarında, daha sonra abd'de caterpillar tesislerini kuracak olan benjamin holt, buharlı bir traktörün tekerlerine palet yerleştirdi. 1923 yılında bu traktörün önüne bir de kepçe eklendi. sekiz yıl sonra dizel mo...

ilk buruşmaz kumaş
dr. r.s. willows başkanlığında bir ekip tarafından, manchester'deki tootal broadhurst lee tekstil tesislerinin laboratuvarında 14 yıllık bir araştırmadan sonra ilk kez buruşmaz bir kumaş yapılabildi. bu buluş, 9 ağustos 1932 günü resmen açıklandı. bu tür bir kumaştan yapılan ilk ürün ise, "tootal" kravat ları oldu. 1932 yılı sonbaharında tootal kravatla...

ilk büyük mağaza
1848'de new york'un broadway yöresinde alexander turney stewart tarafından "marble dry goods palace" adıyla ilk büyük mağaza açıldı. 1823'te abd'ye göç etmeden önce stewart, irlanda'da dargelirli bir öğretmendi. new york'ta açtığı mağaza, o gün için dünyanın en büyük mağazasıydı ve bir bloğu olduğu gibi kaplıyordu. 1876 yılında stewart öldüğünde, kurduğ...

ilk cam fabrikası
çağdaş gereklerine ideal anlamda ilk cam fabrikası, 1934 yılında istanbul paşabahçe'de kuruldu. "paşabahçe şişe ve cam fabrikası" adlı bu kuruluş, türkiye'nin cam gereksiniminin büyük bir bölümünü karşıladıktan başka, yurt dışına da ihraç ürünler üretiyordu. son yıllarda büyük bir gelişme belirten fabrika, avrupai anlamda eşyalar yapmaktadır. türklerde ...

ilk cankurtaran
tarihte bilinen ilk cankurtaran (ambulans), 1792 yılında napolyorı'un özel cerrahı baron dominique jean larrey tarafından yapıldı, larrey'in ambulansı, savaş alanında yaralanan kişileri, daha fazla kayba yol açmadan bölgeden uzaklaştırmayı amaçlıyordu. sıradan arabalarla taşınan yaralıların, kan kaybının daha fazla olduğu, yaralarının daha da derinleşti...

ilk casus dinleme aletleri
radyo dalgalan aracılığıyla ilk ses alımı, 1902 yılında eastern telegraph şirketi tarafından çalışmalarını rahatlıkla sürdürebilmesi için cornwall'de, guglielmo marconi için kurulan istasyonda gerçekleştirildi. birinci dünya savaşı sırasında, karşıt ordular, birbirlerinin radyo sinyallerini dinlemek için özel birlikler kurdular. dinleme aletlerindeki as...