şaşılık ya da gözkayması gözlerin görme akslarının paralelliğini kaybederek değişik yönlere bakmasıdır. sık görülür, yaklaşık çocukların %4'ünü tesirler ancak erişkinlerde de gelişebilir. şaşılık varlığında bir göz ile düz ve istenen yere bakılırken diğer göz içe, dışa, yukarı veya aşağı doğru kayabilir. gözler değişerek kayabileceği gibi sürekli olarak tıpkı gözde kayabilir. her iki gözle istenen noktaya bakılırken beynin görme merkezinde bu iki görüntü birleştirilerek tek olarak ve üç boyutlu olarak algılanır. gözde kayma olduğunda ise beyinde iki değişik görüntü ortaya çıkacağından, beyin kayan gözden gelen görüntüyü baskılayacaktır bu da derinlik hissinde ve her iki gözle sağlanan görüşte azalmaya sebep olacaktır. erişkinlerde ise kayan gözden gelen görüntünün baskılanması bundan böyle yapılamadığından çift görme şikayeti ortaya çıkar.
hayatın ilk birkaç ayında görme gelişiminin hızlı bir biçimde devam ettiği dönemde gözlerin arayıcı hareketleri, kısa süreli yani birkaç dakikalık içe veya dışa olan kaymalar normal kabul edilmesine rağmen etraftaki objelere odaklanmanın yapılabildiği 4. aydan başlayarak olan kaymalar kesinlikle uzman bir göz hekimine danışılmalıdır. bundan başka katarakt, göz tümörleri veya nörolojik hastalıklarda şaşılık ile kendini gösterebileceğinden kesinlikle uzman bir göz hekimine danışılmalıdır.
şaşılığın tam olarak sebebi bilinmemektedir. fonksiyonel, nörolojik veya kaslardaki yapısal bozukluklar ve dengesizlik kaymaya sebep olur. gözü hareket ettiren kaslardaki dengesizlikler, bu kasları kontrol eden beyin merkezlerinin etkilendiği serebral palzi, down sendromu, hidrosefali gibi hastalıklar ya da gözü etkileyen katarakt, glokom veya travma gibi durumlar gözlerin paralelliğini bozarak kaymaya sebep olabilir. kaymanın ilk belirtisi gözlerin tıpkı noktaya odaklanmamasıdır ancak güneşte bir gözünü kapama, kafasını eğerek veya döndürerek bakma gibi bulgularda kaymanın neticesi olabilir. erişkin dönemde ortaya çıkan kaymalarda ise en önemli şikayet çift görmedir. bebeklik dönemi veya okul öncesi dönemde her çocuk muhtemel göz sorunları (şaşılık, göz tembelliği, kırma kusurları veya katarakt, göz içi tümörler gibi) için muayene olmalıdır. halk arasında yanlış inanış olarak bebeklikte olan kaymanın büyümekle zaman geçtikçe düzeleceği düşünülmektedir, ancak bu hatalıdır şaşılık hiçbir vakit büyümekle kendiliğinden düzelmez. ancak çocuklarda burun kökünün geniş olduğu ve kayma olmadığı halde kayma varmış gibi görünüme yol açan yalancı şaşılık dediğimiz durumlarda zaman geçtikçe burun kemiğinin gelişmesi ile kayma görünümü düzelmektedir bu da yanlış olarak kaymanın düzeldiğini düşündürmektedir. böyle durumlarda ayırıcı tanı ve doğru teşhis için kesinlikle göz hekimi görmelidir. bundan başka ailede şaşılık veya göz tembelliği olan kişiler varsa çocuk kesinlikle 1-2 yaşında göz doktoruna gösterilmelidir. bunun dışında her çocukta 3 yaşına dek göz muayenesi yapılmalıdır.
tedavide amacımız görme gelişimini negatif etkilenmeden her iki gözün birarada kullanılarak gelişiminin sağlanmasıdır. ayrıntılı bir göz muayenesinin peşindende kaymanın sebebine göre tedavi planlanır. tedavi için eşlik eden kırma hatası varsa gözlük verilmesi ile kayma düzeltilebilir. cerrahi ile gözlerin paralelliğinin sağlanması iki gözün birarada kullanılmasını ve derinlik hissi kazanılmasını sağlayacaktır. cerrahi girişim lazerle yapılamaz, gözün çevresindeki kasların yerleri değiştirilerek gözün pozisyonu ayarlanır.
- şaşılık tedavisi ne kadar erken dönemde yapılırsa başarısı o denli yüksek olur. ancak erişkin dönemde olan şaşılıklarda ya da daha önce tedavi yapılmamış erişkinlerde de cerrahi tedavi ile bilhassa çevre görüşte artış sağlanabilir.
- cerrahi tedavi gözlük veya kapamanın alternatifi değildir cerrahi sonrası da gözlük ve kapama tedavisi devam edebilir.
türk oftalmoloji derneği
şaşılık nedir ?
etiketler [