hemen derhal herkes ergenliği veya gençliği sırasında akne problemiyle karşılaşır. %8 oranında şanssız bir kitlede de akne kalıcı bir problem olarak devam eder. aknenin fazla cilt hücresi, fazla yağ veya bakteri gibi sayısız sebebi ve tetikleyicisi vardır.
bu ay dosyamızda akne ile ilgili öğrenmiş olmak isteyebileceğinizi düşündüğümüz pekçok bilgiye yer verdik. bu sıkıntılı durumla başa çıkmak veya kurtulmak için yapılması gerekenler için başlıkları tıklayın...
akne nedir?
akne, siyah veya beyaz noktalar, bir çok türden sivilceler ve vakit zaman de kistler biçiminde kendini belirten tıkanmış gözeneklere verilen isimdir. yüz bölgesi, boyun ve bazı durumlarda da göğüs, sırt, omuz ve kolların üst kısımlarında oluşabilir. gençlerde sık sık görülür. ancak bu problem gelişi güzel bir yaş grubuna özel değildir: 40'lı yaşlarda olan ergin kişilerde de akne sorunu yaşanabilir. hayati bir önemi olmamasına rağmen bu problemi yaşayanlar için çok can sıkıcı ve görüntü olarak kötüdür. yoğun akne ciddi ve kalıcı cilt izlerine sebep olabilir.
akne çeşitleri
akne ve cilt sorunlarıyla ilgili bir yazı okuduğunuzda konuyla bağlantılı bazı tanımları öğrenmiş olmak mühimdir. işte akneyle ilgili karşılaşabileceğiniz bazı terimler:
lesion (lezyon)
cilt hücrelerinin hastalık veya yaralanma neticesi fiziksel değişime uğramalarına lezyon adı verilir. harici (akne, cilt kanseri, bıçak kesiği vb.) veya dahili (iç organlarda görülenleri) olarak ayrılırlar. yani akne lezyonu denildiğinde yağ bezlerindeki bir düzensizlikten kaynaklanan ciltteki fiziksel değişimden bahsedildiği anlaşılır. akne lezyonlarının ciddiyeti comedon denen siyah ve beyaz noktalardan nodül ve kistlere kadar değişir.
comedon (siyah ve beyaz noktalar)
bunlar yağ foliküllerinin içerisindeki ölü hücreler, minik kıllar ve vakit zaman bakterilerle tıkanmış yağ dokularıdır. görüntüleri nedeniyle "siyah veya beyaz noktalar" olarak adlandırılırlar. steril ortamda bir cilt uzmanı tarafından yapılmadıkça sıkılmamalıdırlar çünkü çok çabuk mikrop kapıp daha büyük sorunlara sebep olabilirler.
papule
cildin üstünde hafifçe yükselti oluşturan ufak (5 mm veya daha ufak) ve sert lezyonlardır. bazıları gözle görülmeyecek kadar minik olmasına karşın dokunulunca pürüzlü bir his verir.
pustule (sivilce)
kubbe biçiminde, cerahatli (beyaz kan hücreleri, ölü cilt hücreleri ve bakteri içerir) ve duyarlı bir lezyon tipidir. genellikle merkezinde bir kıl bulunur. gelişerek kist halini almadıkça bu tür sivilceler genellikle iz bırakmazlar.
macule (yara izi)
iyileşen bir akne lezyonunun geçici olarak bıraktığı kırmızımsı lekedir. yassı ve genellikle pembemsi kırmızıdır. geçmesi günler, vakit zaman haftalar alır.
cyst (kist)
içlerinde beyaz kan hücreleri, ölü hücreler ve bakteriler gibi sıvı veya yarı sıvı maddeler bulunduran kesemsi lezyonlardır. sivilceden büyük ve iltihaplıdırlar. cildin alt tabakalarına kadar yoğun tesirleri vardır, ağrı verebilirler ve çoğunlukla iz bırakırlar.
kimler akneden etkilenir?
ırk ve etnik kökeni ne olursa olsun, 12 ile 17 yaş arası insanların %100'üne yakını akneden hafif ya da yoğun bir biçimde etkilenir. bunların büyük çoğunluğu reçetesiz satılan ürünler kullanarak bu sorunlarıyla baş eder. ancak bazıları için akne daha ciddi bir sorundur. ergenliğini yaşamakta olan gençlerin yaklaşık %40'ı hekime baş vuracak derecede problem yaşar.
genel olarak akne 10-13 yaşlar arasında başlar ve 5-10 yıl kadar sürer. yirmili yaşların başında kendi kendine geçer. genelin dışındaysa akne probleminin 30'lu hatta 40'lı yaşlarda devam ettiği, hatta o yaşlarda ortaya çıktığı da olabilir.
genç erkekleri ve genç kadınları tıpkı miktarda etkilese de bazı değişiklikler vardır: erkeklerin yaşadığı akne sorunu daha yoğun olabilir. buna rağmen bir uzmana baş vurma yüzdesi genç kadınlarda daha fazladır. genç bayanların yaşadığı akne sorunu aybaşı dönemlerinde yaşadıkları hormonal değişikliklere bağlı da olur. bunun dışında bayanların yaşayabileceği bir diğer akne sorunu de kozmetik ürünlerinden kaynaklanandır.
ne vakit dermatologa başvurulmalı?
aşağıda sayılan durumlarda kesinlikle dermatologla temasa geçilmelidir:
*reçetesiz satılan ürünlerle bir sonuca varamadıysanız,
*artık akne probleminiz yaşamdan aldığınız zevki etkiliyorsa,
*akne lezyonlarının dışında akne izleriniz de varsa,
*akne lezyonlarınız geniş ve ağrılıysa,
*akne lekelerin oluşmasına sebep oluyorsa.
kadınlar ve akne
kadınların mensturasyon (aybaşı) döngüleri ve hamilelikleri sırasında yaşadıkları hormonal değişimler akne problemlerinin yoğunluk ve görünümünü tesirler. dolayısıyla kadınlarda ve ergenliğini yaşayan genç kızlarda akne tedavisi olarak hormonların kullanılması şaşırtıcı değildir. erkeklerdeyse "kadınlaştırıcı" tesirleri nedeniyle akne tedavisi için hormon kullanılmamaktadır. mensturasyon, gebelik ve akne arasındaki ilişki östrojen ve projestin gibi kadın hormonlarının erkek hormonlarıyla olan dengelerinin değişmesindendir. erkek hormonlarının yağ dokularına tesirleri aknenin de nedenlerindendir. gebelik sırasında meydana gelen akne genellikle gebelik dönemi sonunda geçer.
kozmetik ve akne
bazı cilt ve saç bakım ürünleri ciltte sivilcelenmeye sebep olabilir. akne genellikle ürünün kullanılmasından birkaç gün sonra ortaya çıkar. büyük kozmetik firmalarının çıkardığı çoğu kozmetik ürünün üstünde "noncomedogenic" (sivilcelenmeye neden olmayacak) ibaresi bulunmasına karşın, akne sorunu olan kişilerin bu ürünleri dikkatle kullanması gerekir:
akne sorunu olmuş veya olan kişiler ürünleri sadece kendileri kullanmalı, paylaşmamalıdır.
kullanılan ürün sivilcelenmeye neden olmayan ürünlerden seçilmelidir.
kozmetik ürünleri temizlenirken yumuşak temizleme ürünleri veya saf sabun ve su kullanılmalıdır.
kozmetik ürünü kullanıldıktan sonra sivilce oluştuysa ürünün kullanımına hemen son verilmelidir.
günümüzde pekçok kişi "doğal", "bitkisel" veya "organik" olarak etiketlenmiş ürünlerin kullanımını tercih etmektedir. akne sorunu olan kişilerin bu ürünleri de dikkatle kullanması öneri edilir.
herhangi bir ürünün kullanımı sonrasında ciltte kuruluk, pullanma, kaşınma veya iltihaplanma oluşuyorsa, ürünün kullanımına son verilmelidir.
akne tedavisi
akne tedavisinin hedefi akne lezyonlarını yok etmek ve yenilerin oluşumunu önlemektir. aknenin oluşumuna göre değişik tedavi yöntemleri vardır:
*sebum üretiminin azaltılması
*bir tür bakteri olan p.aknenin azaltılması
*cilt hücrelerinin dökülmesinin normale döndürülmesi
*farklı sebepleri tedavi etmek için vakit zaman iki ya da daha çok akne ürünü kullanılabilir. *ancak bunu yaparken kesinlikle dermatoloğa danışılmalıdır.
kullanılan tedavi yöntemi ne olursa olsun dermatolog tarafından aksi söylenmedikçe uyulması gereken kurallar vardır:
*akne sıkılmamalı, kurcalanmamalıdır. bunun yapılması aknenin dağılmasına ve cildin diğer bölgelerine yayılmasına sebep olur.
*yüzün günde en az iki defa saf sabun ve suyla hafifçe temizlenmesi ve iyice kurutulması gereklidir. ovuşturma cildinizi tahriş ederek aknenin daha kötü bir hal almasına sebep olur.
*akneye neden olmayacak kozmetik ürünler kullanılmalıdır.
kullanılan akne ürünlerinin cilde işlemesi için lazım olan vakit unutulmamalıdır. *dermatolog veya eczacıya ürünün nasıl ve ne süreyle kullanılması gerektiği kesinlikle sorulmalıdır.
*bazı akne tedavi ürünleri cildin güneş ışığı ve ultra viyole ışınlarına karşı duyarlılığı artırabilir. güneşten korunmalı ve tedavi boyunca solaryumlardan kaçınılmalıdır.
***unutmayın: bir dermatologun çözemeyeceği akne sorunu derhal hemen yoktur. probleminizden daha kısa sürede kurtulmak için kesinlikle bir doktora başvurulmalıdır.
akne nedir ?
etiketler [