evlilik sosyal bir kurum olup bütün problemleri paylaşma adına erkek ve kadının sözlü anlaşarak tıpkı çatı altında yaşamalarıdır. evliliğin devamında erkek ve kadının paylaşımlarını artırmak amacıyla çocuk sahibi olma duygusu önemli bir rol oynar.
memleketimizde henüz yeni evli çiftlere bile “çocuk ne zaman?” sorusu sıklıkla sorulur. bu sorular çiftleri basınç altına alır ve çocuk oluncaya kadar devam eder. anne ve baba olmak gerçekten cesur bir adımdır. sorumlulukları olabildiğince ağır olan bir süreçtir. sağlıklı bir yaşam stili siz ve bebeğiniz üstünde büyük etkilere sahiptir. engelleyici hekimlik kavramının gelişmesiyle birlikte insanların evlilik öncesi ve hamilelik öncesi danışmanlık istemeleri daha yaygınlaşmıştır. evlilik ve hamilelik öncesi danışmanlığın asıl hedefi çiftleri birlikteliğin, anne baba olmanın getirebileceği sorumluluklar konusunda bilinçlendirmek, sağlıklı bir gebelikten önce ve bebeğin doğumundan sonra yapılması gerekenlerin tartışmaktır.
kadın doğum hekimliğimiz boyunca bebek isteyen çok az kadının “gebe kalmadan önce neler yapmalıyım” diye hekime başvurduğunu gözlemledik. ama hamilelik, planlanması gereken bir olgudur.
gebeliğin planlanması, ileride oluşacak olaylara sizi ve ailenizi hazırlamaya yardım edecek ve alınacak tedbirler konusunda yol gösterici olacaktır. bu bireysel faydalarının yanı sıra toplumsal olarak da doğru zamanda ve doğru şartlarda doğacak çocuklarla sağlıklı nesillerin oluşmasını temin eder. aile planlaması konusunda anlattığımız gibi doğru zamanda doğacak çocuklar için aile planlaması konusunda danışmanlık alınmalı ve bireysel olarak kendine özel koşullara ideal aile planlaması yöntemi seçilmeli ve böylece hamilelik planlanmalıdır. gebelikten önce ve hamilelik boyunca sağlığınızın iyi olması gebeliğin her taktirde oluşturabileceği sosyal, psikolojik ve tıbbi problemleri ve stresleri yenmenizde size yardımcı olabilir. bu hedefle hamilelik öncesi genel olarak sağlık kontrollerinden geçmeniz lazımdır. tedavilerin, aşıların, hazırlıkların yapılması tüm hamilelik boyunca size yardımcı olacaktır. hamilelik vakit zaman zaten bir problemdir, bu sebeple problemlerinizi çözdükten sonra gebeliğe başlamak daha akılcıdır. sağlıklı bir bebeği kucağınıza aldıktan sonra nasıl olsa bir çok şeyi unutacaksınız. ama sağlıklı bir hamilelik ve bebekten önce kendiniz için, bilhassa engelleyici hekimlik kuralları içinde hekiminizle görüşmelisiniz. bu görüşmede ;
* aile hayatınız
* tıbbi geçmişiniz
* evlilik süreniz
* aldığınız ilaçlar
* genetik problemler, gerekirse danışmanlık
* bmı , beslenme durumunuz (vejeteryan) gibi özellikleriniz
* geçirdiğiniz gebelikler
* kan grubunuz
* dis bakımınız
* aşılarınız sorgulanmalıdır.
daha sonra hamilelik sırasında problem yaratabilecek hepatit, kızamıkçık,cmv gibi hastalıkların testleri yapılmalı şayet bağışıklık gelişmemişse bu hastalıklara karşı aşılar yapılmalı, bağışıklık geliştikten sonra hamilelik planlanmalıdır.vakit vakit basitçe çözülebilen sorunlar hamilelik sırasında tedavisi zor hastalıklara yol açabilir. ailenizdeki bazı hastalıkların da sizde olabilme ihtimali nedeniyle hekiminizle bunları tartışmalısınız. ailenizde veya sizde şeker hastalığı,kalp hastalığı, böbrek hastalığı, sara nöbetleri, yüksek tansiyon, zeka geriliği olan bebek doğurmuş olma (down send vb)gibi problemler varsa bunları doktorunuza anlatmalı ya da hekiminizin bunları sormasına olanak sağlamalısınız. kalıtımsal hastalıklar konusu gebeliğin planlanmasında sorgulanması gereken diğer bir şıktır. ailede bu tarz kalıtımsal hastalıklar varsa bir genetik uzmanınca genetik açıdan danışmanlık lazımdır ve detaylı bir aile öyküsü sonucunda, muayene ve bazı laboratuar testleri yapılabilir. bu tür ailesel hastalıklardan bilhassa yurdumuzda da sık görülenlerin bir kısmı aşağıda sıralanmıştır:
* talasemi
* tay-sachs hastalığı
* orak hücreli anemi
* hemofili
* kas distrofisi
* kistik fibrosis
* hungtington korea
* kırılgan-x
daha önce hamilelik yaşadıysanız bunların seyri ve nasıl sonlandıkları, geçirilen hastalıklar mühimdir. daha önce yaşadıklarınızın tıpkısı bu gebelikte de ortaya çıkması mutlak değilse de bilimsel çalışmalar riskli gebeliklerin daha yakından takip edilmesini önermektedirler. erken doğum, tekrarlayan düşüklerin sebepleri tartışılmalı ve her gebelikte göz önünde tutulmalıdır. hamilelik sırasında meydana gelen kanamalar , kansızlık, kan şekerinin veya basıncının yükselmesi, idrarda albumin çıkması gibi yaşanmış problemler doktor tarafından bilinmelidir. ayrıca;
* kullandığınız ilaçlar
* sigara içip içmediğiniz
* alkol, uyuşturucu kullanıp kullanmadığınız
* gelişi hoş bir hastalık nedeniyle gördüğünüz tedaviler sorgulanmalıdır.
sorgulanan ve zararlı olduğu bilinen ilaçlar ve kötü alışkanlıklar hamilelik öncesi (sigara, alkolun,uyuşturucular) bırakılmalıdır.bir çocuğun ihtiyaçları büyüme hızına ve genetik veya metabolik farklılıklara bağlı olarak değişir. çocuğun büyüme ve gelişmesi için yalnızca belirgin besin yetersizliklerinin engellemesi yeterli değildir. kısa ve uzun vadeli tüm hastalıkların engellemesi ve ruhsal tam bir iyilik halinin sağlanması ancak ideal bir beslenme ile olasıdır. bunun için su, protein, yağ, karbonhidrat, makromineraller, mikromineraller, vitaminler ve flavonoidler gibi tüm gıda öğelerinin yeterince (minimal değil!) diyette bulunması ve bu durumun sürdürülebilmesi şarttır. yeterli güneşlenme, temiz hava ve ideal beslenmeyi tamamlayan unsurlardır.
gebelik öncesi (body mass index= bmı, vücut kitle katsayısı) indeksiniz düzenlenmelidir. sağlıklı bir kadında bmı 20-25 arasında olmalıdır. ideal bir kilonun sağlanması sağlıklı bir yaşam için önemli bir şarttır. hamile iken ya da hamileliği düşündüğünüz sıralarda kilo vermeye çalışmak doğru bir yöntem değildir. kilo verdirici bir rejim sizin ve bebeğinizin gereksinim duyduğu gıdalardan yoksun kalmasına sebep olabilir. hamile kalmadan önce sağlıklı bir kiloda olmak daha akılcı olacaktır.
egzersiz
yaşamanızın hangi döneminde olursanız olun sağlıklı beslenmek ve hareket lazımdır. zaman geçtikçe dozun azaltıldığı egzersiz veya fiziksel etkinlikler yaşamın her döneminde lazımdır. hamilelik sırasında ne tür spor yapacağınız konusunda gebelikte egzersiz bölümünü okuyunuz. kadın yaşamının en stresli dönemlerinin başında hamilelik gelmektedir. hamilelik kadında fiziksel, metabolik ve psikolojik bir çok değişikliğin meydana geldiği bir dönemdir. egzersiz hamilelik dışında yaşamımızın bir parçası, bir yaşam biçimi olmalıdır ama siz yine de hamilelik öncesi egzersiz yapmıyorsanız, gebelikte kendi başınıza egzersizlere başlamamalısınız.
çevre
çevremizdeki bir takım maddeler hem kadında hem de erkekte bazı sorunlar ortaya çıkartarak hamile kalmayı engeller .gelişi hoş bir işte çalışıyorsanız işteki bundan böyle maddeler veya ham maddelerin zararları ile ilgili bir üst makamdan yazılı açıkla isteyin yada kendinizde bilgi çağında yaşadığımız bu dönemde araştırınız.
çalıştığı ortamda radyasyona maruz kalan bir kadın hamile kalmadan önce ayda ne kadar radyasyona maruz kaldığını tespit ettirmeli ve bu dozun gebelikte fetusa zararları tartışılmalıdır.
çalıştığımız ve yaşadığımız ortamdaki ağır metaller(cıva, kurşun), kimyasal maddeler, aşırı sıcaklık hamileliği negatif etkileyebilir.
enfeksiyonlar
enfeksiyonlar hem anneye hemde fetusa zarar verebilirler. hamilelik sırasında gelişen bazı enfeksiyonlar fetusta ciddi problemlere yol açabilir. bu tablolar gebelikte virutik hastalıklar bölümünde anlatılmıştır. çocukluk döneminde bu hastalıkları geçirmemiş, aşılanmamış veya aşılanmış olsanız bile şu anda bunlara karşı bağışıklığınız olmayabilir. doktorunuza danışarak mümkün enfeksiyon hastalıklarına karşı bazı testler yaptırarak bağışıklığınız yoksa aşılanmalı ve hamileliği bağışıklık kazandıktan sonraya bırakmanız daha doğru olacaktır.
cinsel yolla bulaşan hastalıklar hamile kalmanızı engelleyebilir hamilelik sırasında ise fetusa zarar verebilir. hamile kalmaya çalışan bir kadın doğum kontrol yöntemi kullanmayacağı için bilhassa prezervatif cinsel yolla bulaşan hastalıklara yakalanma riski daha yüksektir. cinsel ilişki ile geçen bir hastalığa yakalandığınız düşünüyorsanız kesinlikle hekiminizle görüşerek tedbir alınız. bu taktirde eşinizin de tedavi olması gerekmektedir ve tedavi bitinceye kadar cinsel ilişkide bulunmamanız lazımdır.
gebenin yaşı önemli olup 18 yalından ufak ve 35 yaşından büyük olan gebelerde;
* anne ve bebek kayıpları
* düşük tartılı bebek doğumu
* hamilelik ve doğumda problemler daha sık görülür.
bu yüzden bu gebeler daha sıkı ve uzman doktor tarafından takip edilmelidir.
gebelik açısından geç sayılan bir yaşta evlenip hamile kalmayı düşünüyorsanız bu yaşlarda hamile kalmanın güç olabileceğini lazım olursa doktorunuza danısrak en azından fsh ve e2 hormonlarına baktırarak hamilelik açısından acele edip etmeyeceğinizi danışmanızda yarar vardır. zira adetinizin 3. günü fsh değeri 8-10 mıu/ml ve üstünde saptanan anne adaylarında hamilelik elde etme şansı azalmaktadır. kadın yaşlandıkça bazı sağlık ve doğumla ilgili sorunlar artabilir. yine bu yaşlarda doğumsal anomali oluşturma riski artmaktadır. ileri yaştaki kadınlar normal doğum yapma ve sağlıklı bir bebeğe sahip olma şansları elbette vardır ama önemli olan riskleri bilmeniz ve doktorunuzla bir risk değerlendirmesi yaparsanız kötü deneyimleri daha az yaşarsınız.
hepimiz için sağlıklı hamilelik ve bebekler diliyoruz.
gebelik planlaması
etiketler [