diş sıralamasındaki bozukluklar ve karşıt dişlerle olan ,kapanış bozukluklarını düzelten diş hekimliği alanı ortodonti olarak anılır.önceleri yalnızca estetik bir branş gibi algılanan ortodonti bilinç seviyesinin yükselmesiyle şimdi gereklilik bazında hizmet vermektedir.
ortodontik sorunların nedenleri:
ortodontik bozuklukların nedenleri kalıtımsal ya da sonradan edinilmiş olabilir.
-ebeveynlerin birinden gelen ufak çene geni, diğerinden gelen büyük diş hacmi ile karşılaştığında, dişler için yeterli yer olmaması sebebiyle çarpık dişlenme görülebilir veya tersi halinde dişler arasında fazla mesafe bulunması gibi durumlar genetik etkenlere bağlıdır.
-erken süt dişi çekiminden ötürü komşu dişlerin kayması,yalancı meme ve parmak emme gibi alışkanlığı olan çocukların buna uzun müddet devam etmesi gibi etkenler sonradan edinilmiş ortodontik bozukluklara sebep olurlar.
-diş eti hastalıklarına bağlı ortaya çıkan diş düzensizlikleri
-diş kaybına bağlı olarak çenede diş yerleşiminin bozulması,boşluk bırakan dişin dişlerin arasını açması
-karışık dişlenme çağı, yani ilkokul dönemi; ağızda hem süt dişlerinin hem de daimi dişlerin bulunduğu dönemdir.bu dönemde süt dişlerinin vaktinden önce veya sonra kaybedilmesi,alttan gele daimi dişe rehberlik edememesi sonucu;çene içerisinde darlık sorunları oluşabilir.bu da çarpıklığa sebep olur.
-beslenme bozuklukları: yeterli beslenemeyen kişilerde, çene ve yüz yapısında hacimsel küçülme meydana gelecek ve normal hacimdeki dişler ufak çenelerde lazım yeri bulamayacakları için çapraşıklıklar, rotasyonlar (dönme), hatta gömüklük olguları görülecektir.
-ağızdan nefes alma: kronik iltihaplar ve benzeri nedenler,uzun müddet devam ederse bademcikler aşırı derecede büyüyebilir. bu taktirde solunum yolları daralır ve nefes alma güçlüğü meydana gelir. bu güçlüğü yenebilmek ve o bölgedeki hava geçiş yolunu genişletebilmek amacıyla çocuk alt çenesini ve buna bağlı olarak dilini öne alma zorunluluğu duyar. bu durum, uzun müddet devam edecek olursa alt çenenin öne doğru konumu yerleşir. dil ön dişler arasına girer ve dişlerin sürmelerine engel olursa açık kapanış meydana gelir. hasta burundan nefes alamıyor ise ,üst çenenin büyüme potansiyeli üstünde olumsuz etki oluşabilir.
-parmak emme: yeni doğmuş bir bebekte olabildiğince gelişmiş bir emme mekanizması vardır. emme içgüdüsü tatmin edilmemiş bir bebek, bu gereksinimini gidermek için bazı alışkanlıklar edinir. anne sütü ile 9-18 ay beslenen çocuklarda çoğunlukla bu alışkanlık görülmez.
yapılan araştırmalar parmak emmenin yaşamın ilk birkaç haftasında açlığa bağlı olarak geliştiğini göstermiştir. dişlerin sürmeye başladığı dönemde lokal iritasyonlardan doğan ağrı, parmak emme yoluyla giderilebileceğinden bu alışkanlığın dişlenmeye yardımcı olduğu düşünülebilir. parmak emme yaşla azalır.
parmak emmenin nedenleri:
ani olarak anne memesi veya biberondan kesilme
bebek beslenirken emmesini çok kısa sürede sonlandırmak
bebeğin beslenmesini uzun aralıklar olacak biçimde değiştirmek
parmak emme alışkanlığında erken dönemde hiç tedbir alınmaz. bu devrede alışkanlığı önlemek, çocuğun fizyolojisini etkileyeceği için zararlıdır.
parmak emme alışkanlığının tedavisi için kesin bir yaş söylenemez. ideal vakit ayarlanması her çocuk için ayrı ayrıdır. alışkanlığın derecesi, çocuğun geçmişi vakit ayarlanmasını tesirler. genel olarak parmak emme 3.5 yaşından sonrada devam ediyor ise tedavisine başlanmalıdır.
bu alışkanlığı sürdüren çocukta, emilen parmağa ve sayısına göre etki alanında bulunmakta olan alt ve üst dişlerde yer değiştirmeler ve kapanış düzensizlikleri görülecektir.
-yalancı emzik: fizyolojik özellikleri olan bir emziğin 1.5 yaşına kadar emilmesi zararlı değildir. hatta çocuğun parmak emme gibi kötü bir alışkanlık edinmesini önleme yönünden faydalıdır.yalancı emzikler devamlı olarak kullanıldıkları vakit, etki alanları içerisindeki dokulara uzun süreli anormal etki yapacağı için o bölgelerde düzensizlik ve çeşitli kapanış bozukluklarına neden olmaktadır.
-yatış şekli: yatış biçimi, çoğunlukla alt çenenin yatma sırasındaki konumunu belirler. bu da bize alt çenenin ortalama günde 8 saat hangi konumda olduğu ile ilgili bilgi verir.
örneğin yüzü koyun yatan bir çocuk ile sırt üstü yatan bir çocukta alt çenenin konumu farklıdır. uyurken devamlı tıpkı tarafa yatıp elini veya yumruğunu yüzü ile yastık arasına koyma alışkanlığı olan kişilerde o tarafta yüz sürekli bir baskı altında bulunacağı için ortodontik sorunlar çıkabilir.
-diş sıkma, tırnak yeme, kalem ısırma, dudak ısırma gibi kötü alışkanlıklar.
-süt dişlerinin erken kaybı.
-dişeti problemlerine bağlı diş düzensizlikleri.
-diş kaybına bağlı olarak oluşan düzensizlikler.
-20 yaş dişlerinin öndeki dişleri sıkıştırmasına bağlı düzensizlikler.
-genetik olarak yatkınlık.
-hormonal düzensizlikler, sistemik hastalıklar.
tedavide yaş sınırı:
artık hasta kaç yaşında olursa olsun tedavi olasıdır.
tedavi edilmezse:
-dişlerin destek dokularında zaman geçtikçe sorunlar çıkar
-çapraşıklık dişlerin yeterli temizliğinin sağlanamamasına sebep olur.
bu da,çürükler,iltihaplar ve hatta kemik erimeleri demektir.
-dişlerin birbirlerine üstüne basma biçimleri düzgün olmadığından çene eklemlerine gelen baskı daha fazla çoğalır ve eklemlerde deformasyon, ağrı, çıtırtı sesi gibi rahatsızlıklara neden olma olasılığı çok büyüktür.
ortodontik tedavide estetik kaygılar:
gelişen teknoloji sayesinde bundan böyle diş ve diş tedavilerine de yansımış taktirde.eskiden yalnızca ağızda metal bir görünüm oluşurken şimdi;kullanılan diğer materyallerle bu problem en aza indirilmiştir.hatta bazı ideal olgularda,braketler dişin arka yüzeyine yapıştırılarak estetik sorunla hiç karşılaşılmaktadır.
ama şayet tamamen görünmez bir tedavi isteniyorsa bundan böyle bu da olasıdır.ortodontide ki son gelişmelerden biri olan "invisaling" tekniği ile her yaştan hasta tedavi sürecini çok daha rahat geçirmektedir.
tedavi sırasında dikkat etmeniz gerekenler
braketler yiyecek ve bakteri plağının basitçe toplanmasına neden olurlar. bu sebeple ağız bakımı büyük önem taşır.
orta yumuşaklıkta bir fırça kullanmak gerekmektedir. özel ortodontik fırçaların kullanılması da yararlı olur.
superfloss diş ipi kullanmak hijyenin tam sağlanması açısından büyük önem taşır.
ağız hijyeninizi sağlamak için size yardım edecek diğer bir yardımcı materyal ise interdental fırçadır.
bundan başka ağız gargaraları fırça ve diş ipinin yanısıra yardımcı olarak kullanılabilir, ama unutmayın ki hiçbir vakit fırça ve ipin görevini göremezler.
elma, havuç gibi sert yiyecekler bıçakla kesilerek yenmelidir. yoksa braketlerin kırılmasına neden olabilirler.
bilhassa kabuklu ve sert çerezler braketlerin kırılmasına sebep olabileceği için bunların tüketilmesinden uzak durulmalıdır.
karamel gibi yapışkan yiyecekler braketlere yapışıp hem çürümelere hem de braketlerin kırılmasına sebep olabilir. bu dönemde diş eti sağlığınız açısından rutin kontrolleriniz büyük önem taşımaktadır.
ortodonti
etiketler [