ana sayfa    tıp, sağlık, güzellik    ağız ve diş sağlığı

ağız kokusu, tıbbi terimle halitozis, kişinin kendisi veya çevresi tarafından fark edilebilen, nefes veya konuşma anındaki güzel olmayan kokudur. sebeblerin %47 ila 90'ı ağız içerisinden kaynaklanır, kalanlar ise ağız içerisinden kaynaklanmayan veya sistemik hastalıklara bağlıdır.

ağız kokum olduğunu nasıl fark edebilirim?
ağız kokusunda esas problem, kişinin kendi tarafından fark edilememesidir. genellikle bunu bilmenin tek yolu, başkalarının bu konudaki yorumlarıdır. bununla birlikte çoğu insan, başka birinin ağız kokusu ile ilgili yorum yapmayacak kadar naziktir. ailenizden veya yakın arkadaşlarınızdan birine, ağız kokunuzun varlığına yönelik olarak güvenmelisiniz.

bazen, kontrole gittiğinizde diş doktorunuza de sorabilirsiniz. bir diş doktoru normalde de ağzınızın kötü koktuğunu söyleyecektir. diş eti hastalıkları ağız kokusunun önde gelen nedenlerindendir, tedavi ve önerileri diş doktorları tarafından tatbik edilebilir.

nefesinizin kötü kokup kokmadığını anlamak için basit bir test olduğu söylenir. bileğinizin iç tarafını yalayın, birkaç saniye tükürüğün kurumasını bekleyin, sonra bileğinizi koklayın. şayet güzel olmayan bir koku alıyorsanız, muhtemelen ağız kokunuz vardır.

ağız kokusunun tipleri ve nedenleri
ağız içerisinden kaynaklanan ağız kokusunun en sık sebebi, kötü ağız hijyeni ve diş eti hastalığı olan ağızlardır.

sabahları olan ağız kokusu
bazı insanlarda gece uykusundan sonra, sabah kalktıklarında ağız kokusu oluşur. bu durum normaldir ve gece boyunca ağzın sabit olmasına ve kurumasına bağlıdır. genellikle kahvaltı ederken tükürük salgısının artmasıyla geçer.

yiyecek, içecek ve ilaçlar
gıdalardaki kimyasallar kana karışarak akciğerlerden solunum yoluyla atılabilirler. çoğu insan sarımsak, baharatlı yiyecekler ve alkollü içeceklerin nefesteki kokusuna aşinadır. bir çok diğer gıda da ağız kokusuna yol açabilir. bu tarz ağız kokusu geçicidir ve gıdanın alınmamasıyla kolaylıkla önlenebilir.

bazı ilaçlar tükürük salgısını azaltabilir ve ağız kuruluğuna yol açabilirler. kemoterapide kullanılan ilaçlar ağız içerisinde mantar oluşumuna neden olabilirler. şayet probleme neden olan ilaç ise, başka alternatifler için kesinlikle doktorunuzla görüşmeniz gerekmektedir.

sigara
sigara içmeyenler kolaylıkla kişinin sigara içip içmediğini anlayabilirler; içenlerin nefeslerinin kül tablası gibi koktuğunu söylerler. sigaranın kesilmesi bu tarz ağız kokusunun önlenmesinin tek yoludur. sigara içilmesi bundan başka, diğer bir ağız kokusu sebebi olan diş eti hastalıklarına da zemin hazırlar.

ağır rejim, açlık ve oruç
açlık anında vücut kaynak olarak yağları kullanmaya başlar. yağların yakılmasıyla ortaya çıkan kimyasallara keton denir. bazı ketonlar nefesle dışarı atılarak kötü kokuya sebep olurlar.

yaş
nefes kokusunun kalitesi yaşa bağlı olarak değişir. bebek ve çocukların nefesleri güzel olarak algılanır. ergenlikten orta yaşa geçildiğinde, nefes kokusu yavaş yavaş keskinleşmeye başlar. yaş ilerledikçe tükürük bezlerinde işlev azalması ve tükürük salgısı ile kalitesinde azalma oluşur. yeterli ağız hijyeni sağlansa bile yaşlılarda nefes kokusu güzel olmayabilir.

tıbbi nedenler
sağlıkla ilgili diğer nedenler daha az görülürler . burun ve sinüs hakkında sorunları olanlarda ağız kokusu olabilir. örneğin, sinüzit, burunda yabancı cisimler veya burun etleri ağız kokusuna sebep olabilir. bu taktirde kötü koku, burundan nefes verildiğinde çoğalır. ağıdan nefes verildiğinde fark edilemeyebilir. akciğer ve bademcik enfeksiyonları da zaman zaman ağız kokusu sebebidir. bademcik dokusu kıvrımları arasında biriken gıda parçacıkları ve döküntüler de ağız kokusuna yol açar . magma denilen bu döküntüler kirli sarı bir renkte olarak hastalar tarafından da görülebilir .

ağız kokusu yapan hastalıklar arasında reflü hastalığını da tanımlamak gerekmektedir . burada mide asidi ve muhtevası yemek borusundan yukarıya ağız boşluğuna doğru kaçış yapmaktadır . bu hastalarda ağız kokusunun yanı sıra ses kısıklığı , boyunda yanma hissi , midede ağrı-ekşime yanma hissi gibi belirtilerde bulunabilir .

burun, geniz, ağız, gırtlak veya akciğer tümörlerinde de nefeste kötü koku olabilir. böbrek ve karaciğer hastalıklarında vücuttan atılamayan metabolizma artıkları, ağız kokusuna neden olabilirler.

tıbbi nedenler, genellikle başka belirtilerle kendilerini elverirler. örnek olarak, burun tıkanıklığı, sinüzitin burun ve geniz akıntısı , yüz ve baş ağrıları gibi diğer belirtileri gibi . şayet başka rahatsızlığınız yoksa ve ağız kokusundan başka şikayetiniz yoksa, kötü kokunun kaynağı ağızdan veya sık görülmeyen tıbbi nedenlere bağlı olabilir.

ağız içerisinden kaynaklanan kötü koku
bahsettiğimiz gibi ağız kokusu olan çoğu insanda kötü koku ağızdaki bakterilerden gelmektedir. bakteriler proteinleri ve diğer artıkları yıktıkça fena kokulu gazlar ortaya çıkarlar. aşağıdakilerden biri veya daha fazlası bakterilerin artmasına ve ağız kokusuna neden olabilir:

dişler arasında kalan yiyecek artıkları. normal diş fırçalama ufak yiyecek artıklarını (özellikle ufak et parçalarını) temizleyemeyebilir. daha sonra gıda artığı çürür ve bakterilerle kaplanır. tertipli diş ipi kullanımı bu problemi çözer.

plak, kalkül ve diş eti hastalığı. diş plakları dişin yüzeyinde meydana gelen yumuşak beyaz birikintilerdir. bakterilerin yiyecek ve tükürükle kombinasyonu neticesi oluşurlar. plaklar çok çeşitli bakteri tipleri içerirler. kalkül, diğer adıyla tartar, kalsiyum çökmesi ile sertleşen plaktır. sıkıca dişlere yapışıktır. diş eti hastalığı, dişleri saran dokuların infeksiyonudur. şayet diş etleri kırmızımsı görünüyor ve dişler fırçalandığında sıkça kanıyorsa, diş eti hastalığı olması muhtemeldir.

dil yüzeyinde tabaka oluşumu. bazı insanlarda dil yüzeyinde tabaka oluşabilir. bunun sebep olduğu henüz tam olarak belirlenememiştir. burunun gerisinden ağza akan geniz akıntısına bağlı olabilir. tabaka içinde bir çok bakteri bulunabilir. ağız kaynaklı kötü kokunun tedavisi ağız hijyeninin düzeltilmesidir. rutin ağız hijyeni bir çok taktirde ağız kokusunu düzeltir.

iyi ağız hijyeni için alışkanlık kazanmak gerekmektedir bilhassa diş fırçalama ve diş ipi kullanımı.

diş fırçalama
dişler günde en az iki kere fırçalanmalıdır. yumuşak tüylü diş fırçaları kullanılmalıdır. diş fırçasının baş kısmı ağız içerisinde bütün bölgelere ulaşabilecek kadar ufak olmalıdır. en az iki dakika boyunca dişlerin dış ve iç yüzeyleri, çiğneme bölgeleri fırçalanmalıdır. bilhassa diş ve diş etlerinin birleşme yerlerine itina gösterilmelidir. her 3-4 ayda bir diş fırçası yenilenmelidir.

diş ipi kullanımı
dişlerin günde en az bir kez, fırçalandıktan sonra diş ipi ile temizlenmesi gerekmektedir. daha önce diş ipi kullanmamış olanlar, ilk kullanımlarında, fırçalamaya karşın ne kadar yiyecek artığı çıktığını görünce genelde şaşırırlar.

diş ipi kullanımına başlanılan ilk zamanlarda diş etleri bir miktar kanayabilir. birkaç gün içerisinde sonlanmalıdır. şayet devam ederse diş eti hastalığı olabileceğinden, diş hekimine danışılmalıdır.

diğer genel öneriler
diş ve diş eti hastalıklarını önlemek için önemli olan diğer kurallar: şayet sigara kullanıyorsanız, bırakmaya çalışınız. sigara kullanımı diş eti hastalıkları için önemli bir risk faktörüdür.

dengeli ve sağlıklı bir rejim uygulayın. şekerli yiyecek ve içecekleri olası olduğu kadar sınırlandırın. şekerler ve şekerli gıdalar ağızdaki bakterilerin çoğalmasını sağlayan esas unsurlardır ve bakteriler asit üreterek diş çürümesine sebep olurlar.
ilaç kullanımı varsa, olasıysa şekersiz ilaçlar tercih edilmelidir.

düzenli aralıklarla diş doktoru kontrolü yaptırın (normal olarak senede en az bir kez). diş doktoru diş plakları oluşumunu ve kalkülleri görüp temizleyecektir. erken diş eti hastalıkları kötüleşmeden tedbir alınabilecektir.

ağız kokusu için yapılabilecek diğer şeyler
yukarıdaki önlemlere karşın halen ağız kokusu devam ediyorsa:

antiseptikli ağız solüsyonları en az günde bir kez kullanılabilir. yatmadan önce, en ideal zamandır. ağız solüsyonları bakterileri öldürmeyi amaçlar. çocuklar bu sıvıları yutabileceklerinden, çocuklarda kullanılmamalıdırlar.

dil yüzeyi günde en az bir kez temizlenmelidir. bunun için yumuşak bir diş fırçasına birkaç damla ağız solüsyonu damlatarak, dil yüzeyi fırçalanır. bundan başka eczanelerde satılan dil kazıyıcı araçlar kullanılarak da dil yüzeyindeki tabakalanma kolaylıkla temizlenebilir.

bazı insanlar yemekten sonra şekersiz sakız çiğnerler. sakız çiğnemek tükürük salgısını arttırır. tükürük salgısı yemek sonrası ağızda kalan birikintilerin temizlenmesinde rol oynar.

takma diş kullanıyorsanız ve iyi temizleyemiyorsanız da ağız kokusu olabilir. diş doktorunuza takma dişlerin nasıl en ideal biçimde temizlenebileceğini sorunuz.

ağız kokusu olan hastaların önce diş hekimlerine başvurmaları gerekmektedir. ağıziçi muayenesinde bir sebep bulunamazsa kbb uzmanına başvurulması ideal olur.
mynet