ana sayfa    tıp, sağlık, güzellik    ağız ve diş sağlığı

depresyon psişik duygu bozuklukları içinde en sık görülendir. günümüzde sosyoekonomik etkenlerin ağırlaştırdığı yaşam şartlarının psikiyatrik sorunların artışına katkısı bir gerçektir. çocuklar ve yaşlılar gibi her yaştaki hastada kullanılabildikleri için antidepresanlar diş doktorunun de sık karşılaşabileceği ilaçlardır. dolayısıyla antidepresanlarla tedavinin diş doktorunu ilgilendiren neticelerinin değerlendirilmesi mühimdir. 

diş doktoru hastanın tıbbi hikayesiyle bu ilaçları saptayarak mümkün problemlere karşı lazım tedbirleri alabilir. bunun için antidepresanların dental sorunlara yol açabilecek yan tesirleri ve tedavi aşamasında oluşabilecek ilaç etkileşimleri ile ilgili diş doktorunun bilgi sahibi olması gerekmektedir.

kserostomi (ağız kuruluğu), ortostatik hipotansiyon ve kardiyotoksisite, antidepresanların belirli guruplarının kullanımına ait önemli yan etkilerdir. neticeleri için tedbir almak gerekebilir.

antidepresan ilaçlar ve kserostomi (ağız kuruluğu)  

antidepresan ilaçları kullanan hastalar genellikle kserostomi (tükürük azalması) ve tükürük viskozitesindeki değişiklerden yakınırlar. bilhassa bu hastalarda, kserostomiye neden olan nsaiı (non steroid anti inflamatuar), bronkodilatatör, diüretik, antihipertansif, antihistaminik, ve bunun gibi ilaçların antidepresanlarla birlikte kullanımında kserostomi tesiri çoğalır.

tükürük azalması pek çok soruna eşlik eder. ağız içerisinde yanma ya da acıma, tad alma duyarlılığında azalma, ağız mukozasının kayganlığının kaybolması, çiğneme, konuşma, yutkunma fonksiyonlarında zorluğa ek olarak en önemli problem diş çürükleridir. kserostomi oluşumuyla bilhassa servikal (dişeti sınırına yakın) çürük gelişimine eğilim çoğalır. tad alma duyarlılığındaki azalma nedeniyle çürük oluşumuna yol açan yiyecek ve içecek tüketimindeki artış da buna katkıda bulunur.

kserostominin mümkün neticelerinden biri de peridontal (dişeti) hastalıklardır. esasında depresyonlu hastalarda peridontitis(dişeti iltihabı) oluşması doğaldır. çünkü depresyondaki hasta ağız sağlığına karşı ilgisizdir, bakımı ihmal eder. immun yanıttaki farklılıklar patojen (hastalık yapıcı) mikroorganizmaların miktarını arttırır. bunların sonucunda peridontal ataşman kaybı gerçekleşir. ssri ve atipik antidepresanlarla meydana gelen bruksizm (diş gıcırdatma) ile peridontal hastalık ihtimali da söz konusudur.
 
tükürük azalmasıyla oral kavitenin kandida albikans gibi fırsatçı mantarların enfeksiyonlarına karşı duyarlılığı da çoğalır. kandida enfeksiyonları, bilhassa diyabet hastalığı varlığında, protezi olanlarda ve sigara kullananlarda daha kolay oluşur. total protezi olan hastalarda kserostomi başka sorunlara da sebep olur. protez iritasyonu ile ağrı ve protez tutuculuğunda azalma gibi komplikasyonlar gelişir.

ağız kuruluğuna karşı alınacak önlemler

•  alkolsüz sıvı alımını arttırın.
•  alkol içermeyen gargaralar ile sıkça gargara yapın.
•  tükürük akışınızı uyarmak için ciklet çiğneyin veya pastil kullanın.
şekersiz ciklet / biotene dry mouth gum (laclede, rancho dominguez, calif) / xylifresh (leaf, espoo, finland) / şekersiz sert şekerler / salix pastil (scandinavian naturals, perkasie, pa)
- doktorunuza danışarak sentetik tükrük ve benzeri ürünlerle, kolinerjik ilaçları kullanın.

sentetik tükürük ürünleri

moi – stir ( kingswood laboratories, indianapolis )
mouthkote ( parnell pharmaceuticals, larkspur, california )
oralbalance (lackede )
salivart ( xenex laboratories, coquitlam, british columbia, canada )
xero- lube ( colgate oral pharmaceuticals, canton, mass )

kolinerjik ilaçlar

• pilocarpine ( salagen – mgı pharma, minneapolis - günde 3-4 kez 5-10 mg )
cevimeline ( evoxac – daiichi pharmaceutical co, montvale, n.j. )