ana sayfa    tıp, sağlık, güzellik    çocuk sağlığı

yalan insanların doğruyu açıklamak istemediklerinde ya da bir olayı örfbas etmek istediklerinde söylenen, yazı ile ifade edilen bir durumdur. ınsanların yalan söyleme sebebi gerçeği gizlemek istemelerinden kaynaklanmaktadır.

ebeveynlerin tamamı çocuklarının doğrucu olmalarını istemektedirler. ama yeni konuşmaya başlayan çocuklarda olabildiğince geniş bir hayal dünyası bulunmaktadır ve dolayısıyla devamlı gerçek olmayan hikayeler üretirler. olabildiğince ufak yaşta olan çocukların bu tür davranışlarda bulunmaları normal karşılanmalı ve negatif tepkilerde bulunulmamalıdır. çocuğunuzun ufak yaşlarda söylediği bu yalanlar onun zeka seviyesini gösterir. hayal dünyası geniş olan çocuklar olabildiğince değişik hikayeler anlatarak bunlar ile gerçek yaşam arasındaki bağı kurmaya çalışırlar. bu da çocuğun gelişim müddetinde önemli rol oynar ve bunları yalan olarak kabul etmemek gerekmektedir.

çocukların ufak yaşlarda söyledikleri gerçek olmayan sözleri yalan olarak değerlendirmek yanlış olur. çünkü gerçeği doğruyu ayırt edemeyecek yaşta olan çocukların sözlerinin doğruluğu elbette kanıtlanmaya çalışılmamalıdır. ufak yaşta olan çocuklar hatalarını gizlemek için bunları başkalarının üzerine atmayı ideal görürler. bu olay onlar için ufak birer oyundur. suçluluk duygusu onlarda henüz tam olarak gelişmemiştir. dolayısıyla kusur yaptıklarını düşünmezler.

çocukların normal davranışları içinde de yalan söyledikleri gözlenmektedir. bunun sebebi ise çocuğun normalin dışına çıkmak istemesinden kaynaklanmaktadır. bu şekilde çocuk etrafındaki insanların onunla daha çok ilgileneceğini düşünür. dolayısıyla en fazla yalanlar annelere ve babalara söylenir. suç işlediklerini bildikleri hususlarda da yalan söylemekten çekinmezler. ufak çocukların olabildiğince hoşlandıkları bir durum da, aileleri tarafından takdir edilmeleridir, bunun olması içerisinde yalan söyledikleri görülmektedir.

ailedeki tek çocuklarda, tek kız veya tek erkek çocuk olanlarda, başka kardeş isteği ya da kendi cinsinden bir kardeş isteği doğduğundan bu yönde hayaller kurmaya başlarlar. kendi ideallerindeki kardeş ile devamlı birlikte olma isteği duyduklarından gereksinim duydukları her anda bu hayali kardeşe başvururlar.

hayaller onun yapamadıklarını yapma, söyleyemediklerini söyleme avantajı olarak sürmektedir. alınmasını istediği bir oyuncağı alınmış gibi arkadaşlarına yansıtmak, yapmakta zorlandığı fiziksel hareketleri (zıplamak gibi) daha önce yapmış gibi davranmak onların sıklıkla başvurduğu yöntemdir.

okul çağına gelmeden bir iki yıl öncesine kadar çocukları söyledikleri yalandan ötürü suçlamak doğru olmaz. bu süreye kadar söylenen yalanları masum yalanlar olarak kabul etmek gerekmektedir. bu zamana kadar çocuklar da yalan söylemenin doğru bir şey olmadığını öğreneceklerdir. dikkatli gözlemlerinizle çocuğunuzun daha az yalan söylediğini fark edersiniz. çocuğunuzun yalan söylemesini arzu etmiyorsanız onu yalan söylediği için suçlamak yerine ona söyledikleri sözlerin güveninirliğinden emin olamadığınızı söylemeniz daha doğru olur.

çocuğunuz bundan böyle gerçeği ve gerçek olmayanı ayırt edebilecek yaşa gelmesine karşın halen daha hayal ürünlerini anlatmaya devam ediyorsa bu onun yalan söylemeye alışmaya başlamasına sebep olabilir. bu tür yalanlar bundan böyle masum olmaktan çıkmaya başkalarının haklarını kısıtlamaya başlamaktadır.

sıklıkla yalan söyleyen çocukların ailelerinden lazım eğitimi almadıkları, huzurlu ve sağlıklı bir aile ortamında yetişmedikleri bilinmektedir.

çevresinde olan bitenleri tamamıyla anlamaya başlayan çocuk bundan böyle her şeye akıl erdirebilmektedir. buna karşın yalan söylemekten çekinmemesi bundan böyle yalanın tehlikeli olmaya başladığının bir göstergesidir. bu tür yalanlar bilinçli söylenmeye başlanır. ailesinin hoşlanmayacağı şeyleri yapmasına karşın bunu ailesine olabildiğince değişik yansıtmak ilk amaçtır. bu şekilde cezalanmayacak ve kendi iç huzurunu bulacaktır.

çocukların yalan söyleme nedenlerinden biri de kendini diğer insanlardan daha alçak görmesinden kaynaklanmaktadır. asıl hedefi onlardan daha yüksek olmaktır ve bu doğrultuda yalanlar söyler. bu tür yalanlar söyleyen çocukların davranışları da birbirine benzemektedir. ergenlik dönemine gelmelerine karşın halen daha ufak bir çocuk gibi hareket etmeye devam ederler. ebeveynleriyle çok fazla yakın ilişkiler kurmaktan kaçınırlar. tıpkı zamanda çok iyi bir dostluk kurmazlar. bilhassa okuldaki durumlarından söz etmekten kaçınırlar ve bu konuda fazla ilgili olmazlar.

sürekli olarak yalan söylemeye başlayan çocuk bunu bundan böyle bir alışkanlık durumuna getirir ve bundan böyle her konuda yalanlar söylemeye başlar. yalanlarını ona değişik geldiği içerisinde söylemeye başlayabilir. yalan söyleme nedenlerinin biri de kıskançlık olabilmektedir. okuldaki arkadaşı babasının aldığı yeni oyuncağından bahsederken diğer çocuk annesinin o oyuncaktan ona uzun bir sure önce almış olduğunu söyleyebilir. bu tür yalanlara çocuklarda olabildiğince sık rastlanır.

çocukların yalan söylemeyi öğrendikleri ilk insanlar aileleri olabilmektedir. pek çok ebeveyn ileride ne gibi sonuçlara varacağını düşünmeden çocuğundan yalan söylemesini ister. “büyükanneye bugün ben hasta olduğum için ona gidemediğimizi söyleyeceğiz, tamam mı?” gibi sözlerle farkında olmadan çocuğunuza nasıl yalan söylemesi gerektiğini öğretirsiniz. çocukların eğitimlerinde en fazla örnek aldıkları kişiler her vakit ebeveynleri olmuştur. bunu hiç bir vakit aklınızdan çıkarmayarak davranışlarınıza dikkat etmelisiniz.

ebeveynlerin yaptığı bir diğer yanlışta çocuklarını yapmadıkları bir olay yüzünden suçlamaktır. akşam evde konuklar olduğu için çocuğu ile tam olarak ilgilenemeyen anne, ertesi gün çocuğunu geceleyin dişlerini fırçalamamakla suçlar. anne bundan emin olmak için çocuğunu zorlar. bu gibi olaylar hiç bir çocuğun hoşuna gitmez. yapmadığı bir şey için suçlanmak, ailesinin ona güvenmediği hissini doğurduğundan yalan söylemenin bir sakıncası olmadığını düşünebilir.

çocuklar arkadaşlarından da yalan söylemeyi öğrenebilmektedirler. bir arkadaşının yalan söylediğini anlayan çocuk bunu denemenin ona bir zarar getirmeyeceğini düşünebilir.

bazı çocuklarda kabullenmeme güdüsü bulunmaktadır. sömestr’da hiç bir tatil yöresine gitmemesine karşın gitmiş gibi davranmak, kendinden ufak bir kardeşi olmasına karşın kardeşinin olmadığını söylemek, bunları kabullenmemekten kaynaklanır.

çocukların yalan söylemesini önlenmek için her şeyden önce çocuğun söylediği yalanların şekillerini öğrenmek gerekecektir. daha sonra yalan söylemesine neden olan problemler bulunmalıdır. bu problemler tek tek incelip ebeveynler bu konuda ne yapmaları gerektiğine birlikte karar vermelidirler. bunu yaparken çocuğu yalan söylediği için suçlamak yanlış bir seçim olur, olabildiğince sakin düşünüp karar alınmalıdır.

çocuğu eğitirken her şartta ona örnek ebeveynler olunmalıdır. yalan söylemeyen anne babanın çocukları da büyük bir olasılıkla yalan söylemezler. çocuğunuzu yalan söylememesi için eğitirken uzman bir hekimden yardım isteyebilirsiniz. böylece çocuğunuzun psikolojik durumu ile ilgili da net bir yanıt alırsınız.

yalan söylememesi için çocuğunuza yardımcı olmaya çalışırken onun gelecekte mutlu olması için bunu yaptığınızı belirtmelisiniz. devamlı yalan söylemenin erişkinliğinde ona ciddi boyutlarda zarar verebileceğini ve doğruluğuna inanılmayan insanların yalnız kalmak zorunda olduklarını anlayabileceği biçimde açıklamak gerekir. bunu yaparken onun üzerinde hakimiyet kurmak istediğiniz görüntüsünü yaratmamalı yalnızca ona yardım etmek isteyen bir anne baba olarak anlaşılmalısınız. yalancı biri olmak doğrucu biri olmaya tercih edilmemelidir. çünkü doğrucu olanlar her vakit avantaj sahibi insanlardır. çevrelerindeki insanlardan güven kazanırlar ve tebrik edlirler. bunları çocuğunuza aktarmanız yararınıza olacaktır.