ana sayfa    tıp, sağlık, güzellik    çocuk sağlığı

zehirlenmeler genelde çocukların sorunudur. on dört yaşın altındakilerde ortaya çıkan zehirlenmeler, daha büyüklerde görülenin 2-7 katıdır. çocuk zehirlenmeleri 1-3 ve 15-17 yaşlarında artış gösterirler. ilkinde kaza neticesi oluşanlar, diğerinde ise cana kıyma sebebi ağır basar.

çoğu zehirlenmeler çocuğun kendi evinde olur. bunu, büyükanne ve babaların, bir arkadaşın ve bakıcının evi izler.

el çantaları, buzdolabı rafları ve çocuğun erişebileceği ilaç dolapları tehlikeli yerler arasındadır.

kaza neticesi ortaya çıkan zehirlenmelerin yarıdan fazlası ilkbahar ve yaz aylarında görülür. bu aylar, boya, badana, ev taşıma, yolculuk gibi nedenlerle çocuk üstündeki dikkat ve denetimin azaldığı, evin dağınık, dolapların ve çekmecelerin açık olduğu dönemlerdir.

aile içi problemler, alışılmış aile düzeninin bozulması, hastalık, ölüm, hamilelik, aileye yeni bir bebeğin katılması, yolculuk, taşınma, başka bir evi ziyaret, eve misafir gelmesi ve yemek hazırlama gibi olaylar zehirlenmeye zemin hazırlar.

bir seferden fazla ya da birden fazla etkenle zehirlenme, ailenin çocukla ilgilenmediğini düşündürür. altı aylıktan ufak bir bebekte, zehirlenmenin kasıtlı olabileceği akla gelmelidir. ergenlik çağında ise, okulda başarısızlık, kız ya da erkek arkadaşla olan problemler ve ana babaların anlayışsızlığı zehirlenme sebebi olabilir.

çocuklardaki doğal meraklılık, onlara zehirlenmeye hazır bir şekilde ortam yaratmaktadır. çocuklar her yeri keşfetmeye ve çevrelerini incelemeye çaba göstermektedirler. buldukları her şeyi direkt ağızlarına götürürler. tehlikeyi anlamaz ve uyarı etiketlerini okuyamazlar.

kaza ile olan zehirlenmelerin %60-70 kadarı ilaçlarla olmaktadır. bunlar arasında, analjezik (ağrı kesici), antienflamatuvarlar, sedatif-hipnotik ve trankilizanlar (sakinleştirici-yatıştırıcı), antidepresanlar (ruhsal çöküntüyü giderici) ve santral sinir sistemini etkileyen diğer ilaçlar başta gelmektedir. türkiye’de, bilhassa salisilatlar (asetil salisilik asit tuzları ya da esterleri) en sık rastlanan zehirlenme faktörleri arasındadır. ilaçlardan kaynaklanan zehirlenmelerin büyük çoğunluğu oral (ağız yolu ile alınan), katı ilaç şekilleri (draje,tablet,kapsül) ile meydana gelmektedir. çocuklar açısından, kaplanmış tabletler kaplanmamış olanlardan, farklı renkli tablet ve kapsüller tek renkli olanlardan ve yumuşak ilaçlar sertlerden daha alımlıdır.

zehirlenmeye yol açan ilaçların büyük çoğunluğu, anne tarafından kullanılan ve olay sırasında kullanılmakta olan ilaçlardır.

çocuklarda ilaç kaynaklı zehirlenmeyi önlemek için kurallar :

ilaçları çocukların ulaşamayacakları yerlerde ve tercihen kilit altında saklayınız. çocukların iskemle vb.araçlar kullanarak boylarının çok ötesindeki yerlere dahi ulaşabileceklerini unutmayınız.
çocukların önünde ilaç kullanmayınız. sizi taklit etmek isteyebilirler.
ilacınızı aldığınız anda telefona veya kapıya cevap vermek halinde kaldıysanız, ilacı yanınıza alınız veya çocukların ulaşamayacakları bir yere koyunuz. çocukların genellikle gözlem altında olmadıkları zamanlarda çabuk hareket ettiklerini unutmayınız
ilaç devamlı kullanılacak olsa bile, kullanır kullanmaz kapağını kapatıp sakladığınız yere tekrar koyunuz.
gece veya karanlık bir odada çocuğunuza ilaç verirken ışığı açınız.
tüm ilaçları kendi orijinal ambalajlarında saklayınız. etiket (iç-dış ambalaj) ve prospektüs, ilacın doğru kullanımını sağlayan bilgileri içermektedir. ilacın içerisinde bulunmakta olan maddeleri ve acil durumlarda alınacak tedbirleri içeren talimatları öğrenmiş olmak mühimdir.
her ilacın ismini doğru kullanarak, ilacın şeker olmadığını çocuklara öğretiniz. ilaçların şeker ya da oyuncak olarak algılanmasına yol açabilecek davranışlardan (ilaç kutularıyla veya kullanılmış enjektörlerle oynamasına izin vermek gibi) kaçınınız.
çocuğun ilaç kullanması gerektiğinde, ne hedefle ve ne müddet kullanılacağını kendisine anlayabileceği bir dille açıklayınız.
kullanılmayacak duruma gelmiş ilaçları mutlaka yok ediniz (çöpe atmayarak, lavaboya ya da tuvalete dökünüz).
zaman vakit evinizi ve otomobilinizi (torpido gözü, kapı içi bölmeler, vb.) kontrol ederek, ilaç saklama şartlarını gözden geçiriniz.
bu güvenlik kurallarını bebek bakıcınıza da anlatınız ve çocuklu olarak ev ziyaretinde bulunacaksanız veya bebeğe bakacaksanız bu kuralları hatırlayınız.