solunum ve kalp durması nedir?solunum durması: solunum hareketlerinin durması nedeniyle vücudun yaşamak için gereksinimi olan oksijenden yoksun kalmasıdır. derhal yapay solunuma başlanmaz ise bir müddet sonra kalp durması meydana gelir. kalp durmasına 5 dakika içerisinde müdahale edilmezse dokuların oksijenlenmesi bozulacağı için beyin hasarı oluşur.
temel yaşam takviyesi nedir?
hayat kurtarmak hedefi ile hava yolu açıklığı sağlandıktan sonra, solunumu ve/veya kalbi durmuş kişiye yapay solunum ile akciğerlerine oksijen gitmesini, dış kalp masajı ile de kalpten kan pompalanmasını sağlamak üzere yapılan ilaçsız müdahalelerdir.
kendisinin ve hasta/yaralının güvenliğinden emin olma
hasta/yaralıyı sert bir zemine yatırma
hasta/yaralının yanına diz çökme
hasta/yaralının omuzlarına hafifçe dokunarak ve “iyi misiniz?” diye sorarak bilincini kontrol etme şayet bilinci yok ise;
hasta/yaralının kravat kemer ve yakasını açma
temel yaşam takviyesine başlarken şayet çevrede biri varsa derhal 112 aratılmalıdır. bebeklerde, çocuklarda ve erişkinlerde (sadece boğulmalarda) ilkyardımcı tek başına ise 30/2 göğüs basısını 5 tur uygulamasından sonra kendisi yardım çağırmalıdır. bebeklerde (0-1 yaş) , ilkönce 5 solunum yapılır,30/2 göğüs basısının 5 tur uygulaması peşinden 112 aranır. hava yolunu açmak için baş-çene pozisyonu nasıl verilir? bilinci kapalı tüm hasta/yaralılarda solunum yolu kontrol edilmelidir. çünkü dil geriye kayabilir yada gelişi hoş bir yabancı madde solunum yolunu tıkayabilir. ağız içi kontrol edilerek temizlendikten sonra hastaya baş-çene pozisyonu verilir. bunun için ;
bir el alına yerleştirilir,
diğer elin iki parmağı çeneye yerleştirilir,
baş geriye doğru itilir.
böylece dil yerinden oynatılarak hava yolu açıklığı sağlanmış olur.
yetişkinlerde dış kalp masajı ve yapay solunum uygulama
1. kendisinin ve hasta/yaralının güvenliğinden emin olma
2. hasta/yaralının omuzlarına hafifçe dokunarak ve “iyi misiniz?” diye sorarak bilincini kontrol etme şayet bilinci yok ise:
3. tıbbi yardım isteme(112 arama)
4. hasta/yaralıyı sert bir zemin üstüne yatırma
5. hasta/yaralının yanına diz çökmek
6. hasta/yaralını kravat,kemer ve yakasını açma
7. ağız içini kontrol ederek hava yolu tıkanıklığına neden olan cisim varsa çıkarma
8. hava yolunu açmak için bir elini hasta/yaralının alnına, diğer elinin parmak uçlarını çenesinin altına yerleştirme
9. çene kemiğinin uzun kenarı yere dik gelecek biçimde başı geriye doğru eğme
10.hasta/yaralının solunum yapıp yapmadığını bak-dinle-hisset yöntemiyle 5 saniye müddet ile kontrol etme:göğüs kafesinin solunum hareketlerini gözleme
eğilerek yüzünü hastanın ağzına yaklaştırarak solunumu dinleme ve soluğu yanağında hissetmeye çalışma ,
el ile göğüs kafesinin hareketlerini hissetmeye çalışma
11.soluk alıp vermiyorsa,alnının üstüne konulan elin baş ve işaret parmağını kullanarak hasta/yaralının burnunu kapatma
14.baş geriye doğru eğilmiş pozisyonda iken hasta/yaralının ağzını içerisine alacak biçimde yerleştirme
15.şayet solunum yoksa hasta/yaralının göğsünü yükseltmeye yarayacak kadar her biri bir saniyenin üstünde 2 kurtarıcı nefes verme,havanın geriye çıkıp çıkmadığını kontrol etme
16.kalp basısı uygulamak için göğüs kemiğini ortalayarak (gögüs kemiğinin üst ve alt ucunun ortası) göğüsün merkezini tespit etme
17.bir elin topuğunu göğsün merkezine yerleştirme
18.diğer elini bu elin üstüne yerleştirme
19.her iki elin parmaklarını biribirine geçirme
20.parmakları göğüs kafesi ile temas ettirmeden, dirsekleri bükmeden, göğüs kemiği üstüne vucuda dik olacak biçimde tutma
21.göğüs kemiği 4-5 cm aşağı inecek biçimde (yandan bakıldığında göğüs yüksekliğinin 1/3'ü kadar) bası uygulama,bu işlemi dakikada 100 kez uygulama
22.hasta/yaralıya 30 kalp masajından sonra 2 solunum yaptırma (30:2)
23.esas yaşam takviyesine hasta/yaralının yaşamsal refleksleri veya tıbbi yardım gelene kadar kesintisiz devam etme
not: suda boğulmalarda; şayet ilkyardımcı tek başına ise 30:2 kalp basısı uygulamasının 5 tur tekrarından sonra 112'yi arama.
çocuklarda (1-8 yaş) dış kalp masajı ve yapay solunum uygulama
1. kendisinin ve hasta/yaralının güvenliğinden emin olma
2. çocuğun omuzlarına hafifçe dokunarak ve “iyi misiniz?” diye sorarak bilincini kontrol etme (çocuğun bilinci yoksa ve çevrede birileri varsa 112'yi aratma) ilkyardımcı tek başına ise ; 30:2 göğüs basısının 5 tur uygulamasından sonra 112'yi arama
3. çocuğu sert bir zemin üstüne yatırma
4. çocuğun sıkan kıyafetlerini gevşetme
5. ağız içini kontrol edilerek varsa yabancı cisim temizleme
6. hava yolunu açmak için bir elini hasta/yaralının alnına, diğer elinin parmak uçlarıyla çenesinden tutarak geriye hafifçe iterek solunum yolu açıklığını sağlama
7. çocuğun solunum yapıp yapmadığını bak-dinle-hisset yöntemiyle 5 saniye müddet ile kontrol etme:
8. soluk alıp vermiyorsa alnının üstüne koyulan elin baş ve işaret parmağını kullanarak hasta/yaralının burnunu kapatma
9. baş geriye doğru eğilmiş pozisyonda iken hasta/yaralının ağzını içerisine alacak biçimde yerleştirme
10.şayet solunum yoksa hasta/yaralının göğsünü yükseltmeye yarayacak kadar her biri 1 saniyenin üstünde 2 kurtarıcı nefes verme,havanın geriye çıkıp çıkmadığını kontrol etme
11.kalp basısı uygulamak için göğüs kemiğini ortalayarak (göğüs kemiğinin üst ve alt ucunun ortası) göğsün merkezini tespit etme
12.bir elin topuğunu göğsün merkezine yerleştirme;(çocuk yetişkin görünümündeyse yetişkinlerde olduğu gibi iki el ile kalp basısı uygulama;)
13.parmakları göğüs kafesi ile temas ettirmeden, dirsekleri bükmeden, göğüs kemiği üstüne vucuda dik olacak biçimde tutma
14.göğüs kemiği 2.5-5 cm aşağı inecek biçimde (yandan bakıldığında göğüs yüksekliğinin 1/3'ü kadar) bası uygulama,bu işlemi dakikada 100 kez uygulama
15.hasta/yaralıya çocuğa 30 kalp masajından sonra 2 solunum yaptırma (30:2)
16.esas yaşam takviyesine hasta/yaralının yaşamsal refleksleri veya tıbbi yardım gelene kadar kesintisiz devam etme
bebeklerde (0-12 ay) dış kalp masajı ve yapay solunum uygulama
1. kendisinin ve hasta/yaralının güvenliğinden emin olma
2. ayak tabanına hafifçe vurarak bilincini kontrol etme ( bebeğin bilinci yoksa ve çevrede birileri varsa 112'yi aratma) ilkyardımcı tek başına ise ; 5 kurtarıcı solunumdan sonra 30:2 göğüs basısının 5 tur uygulamasından sonra 112'yi arama
3. ağız içini kontrol edilerek varsa yabancı cisim çıkarma
4. sıkan kıyafetlerini gevşetme
5. bir elini alnına koyma, diğer elinin iki parmağı ile çeneyi yukarı geriye iterek hafifçe başı geriye eğme
6. bebeğin solunum yapıp yapmadığını bak-dinle-hisset yöntemiyle 5 saniye müddet ile kontrol etme:
7. solunum yoksa, ağız dolusu nefes alarak ağzını bebeğin ağız ve burnunu içerisine alacak biçimde yerleştirme
8. bebeğin göğsünü yükseltmeye yarayacak kadar her biri 1 saniyenin üstünde 5 kurtarıcı nefes verme ve havanın geriye çıkıp çıkmadığını kontrol etme
9. kalp basısı uygulamak için bebeğin (iki meme başının altındaki hattın ortası göğüs merkezini oluşturur) göğsün merkezini tespit etme
10.bir elin orta ve yüzük parmağını bebeğin göğüs merkezine yerleştirme
11.iki parmakla göğüs kemiği 1-1.5 cm aşağı inecek biçimde (yandan bakıldığında göğüs yüksekliğinin 1/3'ü kadar) bası uygulama,bu işlemi dakikada 100 kez uygulama
12.bebeğe 30 kalp masajından sonra 2 solunum yaptırma (30:2)
13.esas yaşam takviyesine bebeğin yaşamsal refleksleri veya tıbbi yardım gelene kadar kesintisiz devam etme
hava yolu tıkanıklığı nedir?
hava yolunun, solunumu gerçekleştirmek için lazım havanın geçişine engel olacak biçimde tıkanmasıdır. tıkanma tam tıkanma yada kısmi tıkanma biçiminde olabilir.
hava yolu tıkanıklığı belirtileri nelerdir?
tam tıkanma belirtileri:
. nefes alamaz,
. acı çeker, ellerini boynuna götürür,
. konuşamaz,
. rengi morarmıştır,
bu taktirde heimlich manevrası (=karına bası uygulama) yapılır .
kısmi tıkanma belirtileri:
. öksürür
. nefes alabilir
. konuşabilir
bu taktirde hastaya dokunulmaz, öksürmeye teşvik edilir.
tam tıkanıklık olan kişilerde heimlich manevrası (=karına bası uygulama) nasıl uygulanır?
bilinci yerinde olan(=bilinci açık) kişilerde heimlich manevrası:
. hasta ayakta ya da oturur pozisyonda olabilir,
. arkadan sarılarak gövdesi kavranır,
. bir elin baş parmağı midenin üst kısmına, göğüs kemiği altına gelecek biçimde yumruk yaparak konur. diğer el ile yumruk yapılan el kavranır,
. kuvvetle arkaya ve yukarı doğru bastırılır,
. bu hareket 5-7 kez yabancı cisim çıkıncaya kadar tekrarlanır,
. şah damarından nabız ve solunum değerlendirilir,
. tıbbi yardım istenir (112).
bilincini kaybetmiş(=bilinci kapalı) kişilerde heimlich manevrası: (*)
. hasta yere yatırılır, yan pozisyonda sırtına 5 kez vurulur,
. tıkanma açılmadığı durumda hasta düz bir zeminde başı yana çevrilir,
. hastanın bacakları üstüne ata biner biçimde oturulur,
. bir elin topuğunu göbek ile göğüs kemiği arasına yerleştirilir, diğer el üstüne konur,
. göbeğin üstünden kürek kemiklerine doğru eğik bir basınç uygulanır,
. şah damarından nabız ve solunum değerlendirilir,
. işleme yabancı cisim çıkıncaya kadar devam edilir,
. tıbbi yardım istenir (112),
. bu hareketi 5-7 kez yabancı cisim çıkıncaya kadar ya da yardım gelinceye kadar devam edin,
. bu tür olgularda havayolu tıkanıklığından şüphelenildiğinde, ilkyardımcılar
temel yaşam
desteği uygulamalarını yapacaklardır. kurtarıcı nefes verdikten sonra hava gitmiyorsa tıkanıklık olduğu düşünülür, ilkyardımcı ağız içerisinde yabancı cisim olup olmadığını kontrol etmeli, yabancı cisim görüyorsa çıkarmalıdır. havayolu tıkanıklığı varsa havayolunu açacak manevraları profesyonel acil yardım ekibi uygular.
(*)yukarıdaki bilgiler yalnızca ilkyardım eğitmenleri için verilmiş olup bilinci kapalı olan erişkinlerde havayolunun açılması için lazım olan girişimler ve hareketler ilkyardımcılara öğretilmeyecektir.
bebeklerde tam tıkanıklık olan hava yolunun açılması (**):
. bebek ilkyardımcının bir kolu üstüne ters olarak yatırılır,
. başparmak ve diğer parmakların yardımıyla bebeğin çenesi kavranarak boynundan tutulur ve yüzüstü pozisyonda öne doğru eğilir,
. baş gergin ve gövdesinden aşağıda bir pozisyonda tutulur,
. 5 kez el bileğinin iç kısmı ile bebeğin sırtına kürek kemiklerinin arasına hafifçe vurulur,
. diğer kolun üstüne başı elle kavranarak sırtüstü çevrilir,
. yabancı cismin çıkıp çıkmadığına bakılır,
. çıkmadıysa başı gövdesinden aşağıda olacak sırtüstü biçimde tutulur,
. 5 kez iki parmakla göğüs kemiğinin alt kısmından karnın üs kısmına basınç uygulanır,
. yabancı cisim çıkana kadar devam edilir,
. tıbbi yardım istenir (112).
(**)bebek çok ufak ise ve karından basınç uygulanamıyorsa bebekler için yukarıda anlatılan uygulamalar yapılır. ancak diğer hallerde bebeklerde yapılan uygulamalar, bilinci kapalı erişkinlerde yapılan heimlich manevrası uygulamaları ile aynıdır. yukarıdaki bilgiler yalnızca ilkyardım eğitmenleri için verilmiş olup bebeklerde havayolunun açılması için lazım olan girişimler ve hareketler ilkyardımcılara öğretilmeyecektir.
kısmi tıkanıklık olan kişilerde nasıl ilkyardım uygulanır?
. şayet kişinin hava yolunda yeterli hava giriş çıkışı mevcutsa, kazazede öksürmeye teşvik edilmeli,yakından izlenmeli ve başka bir girişimde bulunulmamalıdır. kazazedenin henüz ayakta durabildiği bu dönemde onun arka tarafında yer alınmalıdır.
. bu taktirde, kazazede ilk olarak bulunduğu pozisyonda bırakılmalıdır.
. kazazedenin solunum ve öksürüğü zayıflarsa ya da kaybolursa ve morarma tespit edilirse hemen girişimde bulunulmalıdır.
. belirgin bir yabancı cisim, yerinden çıkmış veya gevşemiş takma dişleri varsa bunlar yerinden çıkarılır.
. şayet yabancı cisim görülemiyorsa ve hastanın durumu kötüye gidiyorsa yukarıda tam tıkanmada anlatılan uygulamalara başlanır.
kaynak: emcare ilkyardım eğitim merkezi
temel yaşam desteği
etiketler [