aıds, (acquired ımmune deficieny syndrome) vücudun bağışıklık sistemini çökerten hıv ( human immunodeficency virüs) virüsünün yol açtığı bir hastalık. dünyada her gün yaklaşık 16 bin kişinin yakalandığı düşünülen aıds, bağışıklık sistemini çökertmesi nedeniyle vücudu her türlü mikroba karşı dirençsiz bırakıyor.
hıv virüsü, uzun yıllar sessiz kalsa bile diğer hastalıkların oluşumunu hızlandırıp organizmayı sinsi sinsi yok ediyor. zararsız hastalıklar bile bağışıklık sistemi hasar görmüş insanlarda ağır ve ölümcül durumlara neden olabiliyor.
cinsel temas ve kan
aıds üç yolla bulaşıyor. cinsel ilişki, kan yoluyla ve anneden bebeğe. bunların dışında aıds in bulaşması derhal hemen olanaksız. aıds li kişi ile kucaklaşmak, el sıkışmak, kullandığı tabak, çatal, bardak gibi eşyaları kullanmak veya tıpkı sosyal ortamlarda bulunmak hatta tıpkı havuzu kullanmak bile hastalığın bulaşması için risk taşımıyor.
aıds en fazla cinsel ilişki yoluyla bulaşıyor. cinsel ilişki sırasında cinsel organlarında ve makattaki zedelenmeler mikrobun vücuda girmesine neden oluyor. aıds in bulaşması için cinsel organların zedelenmiş olması da koşul değil. en çok risk altında olanlar ise kadınlar. çünkü meni yüksek yoğunlukta mikrop içeriyor.
kan ve kan ürünleri, organ ve doku nakli, tıraş bıçağı, diş fırçası ve enjektör paylaşımıyla bulaşıyor. mikroptan arındırılmamış yani sterilize edilmemiş iğne, enjektör, makas, jilet hatta manikür-pedikür için kullanılan kesici aletler her vakit risk taşıyor.
aıds; kan ve cinsel temas dışında anneden bebeğe de bulaşabiliyor. hamilelikte, doğum sırasında veya anne sütü ile bebeğe geçebiliyor.
aıds,
günlük hayatta ve sosyal ilişkilerle,
öpüşme, dokunma, sarılma, el sıkışmayla,
herkese açık tuvalet, havuz, duştan,
başkalarının eşyalarını kullanmakla
sinek, böcek sokması, hayvan ısırmasıyla bulaşmıyor
aıds in belirtileri ,
§ günler veya aylar süren ateş,
§ gece terlemesi,
§ iştah azalması,
§ uzun süreli yorgunluk hissi,
§ % 10 dan fazla kilo kaybı,
§ eklem yerlerinde ve kaslarda ağrı,
§ sebebi belirsiz , uzun süreli boğaz ağrısı,
§ sebebi belirsiz lenf bezlerinin şişmesi (lenfadenopati),
§ uzun süreli ishal,
§ tekrarlayan enfeksiyonlar,
§ çok yaygın görülmeyen hastalıklara yakalanmak.
korunma yolları:
§ her türlü cinsel ilişkide prezervatif kullanın.
§ cinsel partnerinizin geçmişinde böyle bir hastalık olmasa da korunun. unutmayın partneriniz doğru söylemiyor olabilir.
§ ne olursa olsun başka biriyle ortak enjektör kullanmayın.
§ kan verirken ya da alırken, diş doktoru koltuğunda ve kuaförde kullanacağınız aletlerin sterilizasyonundan emin olun.
§ hamilelikten korunmak için prezervatiften başka yöntemler kullanıyor olsanız da aıds i düşünerek partnerinize prezertvatif kullanması için basınç yapın.
§ başkasının özel aletlerini kullanmayın, kendi aletlerinizi kullandırtmayın . şayet bu aletleri kullanmak veya kullandırmak zorunda kalırsanız bir daha kendiniz kullanmadan önce kolonya veya alkolle dezenfekte edin.
§ evlenmeden önce aıds testi yaptırın.
§ cinsel geçimişini bildiğiniz bir partnerle tek eşli yaşamanız aıds den korunmak için iyi bir yöntemdir, unutmayın.
aıds le ilgili bazı sorular:
aıds i önleyecek bir aşı var mı?
şu an için yok.
öpüşmeyle bulaşır mı?
kandaki ya da tükürükteki virüs başka birine ancak o kişinin ağzında kesik varsa geçebilir.
sivrisinek sokması, ter, aksırık, gözyaşı, yiyecek, içeçek, çatal, kaşık, bardak, yüzme havuzundan bulaşır mı? hayır.
aıds li kişiye dokunmak, el sıkışmak veya sarılmak tehlikeli mi?
hayır. hıv, hapşırmak ve öksürmekle bulaşmaz. köpek, kedi ve diğer hayvanlardan virüsü kapmazsınız.
oral seksle hıv bulaşır mı?
eger enfekte sperm ya da vajinal sıvılar, cinsel ilişkideki diger kişi tarafindan ağıza alınırsa risk yükselir. ağızdaki ya da dudaklardaki ufak çatlaklar virüs için bir giriş yolu olabilir.
daha çok erkekten kadına mı kadından erkeğe mi bulaşıyor?
erkekten kadına bulaşma oranı, kadından erkeğe bulaşma oranından daha yüksek. erkek, prezervatifsiz olarak boşaldığı vakit kadın, hıv taşıyabilen daha yüksek hacimdeki sperm sıvısına açık duruma gelir. bu sebeple korunmasız sekste kadın daha büyük risk altında.
hıv virüsü dış ortamda yaşayabilir mi?
hıv, açık havaya maruz kaldığında uzun müddet yaşayamaz. dış ortamda ısı, kuruma, su, sabun ve deterjanlar nedeniyle tahrip olur. spermdeki ve vajina salgısındaki hıv, dış ortamda birkaç saatte, kuru ortamda ise yarım saatte ölür. hıv kurumuş kanda da kısa zamanda ölür. yine de dökülmüş kan, sperm ve diğer beden sıvıları ufak de olsa risk oluşturur. bu sebeple riskli eşyaların, sulandırılmış çamaşır suyu ile veya bir kaç dakika kaynatılarak temizlenmesi gerekmektedir.
deri hıv den nasıl arındırılır?
su ve sabunla iyice yıkama ile hıv de deriden uzaklaştırılabilir. yıkandıktan sonra derinin alkol ile temizlenmesi gerekiyor. yaralanma halinde yara yeri, önce sabun ve su ile iyice yıkanmalı, peşinden betadin gibi bir antiseptik ile temizlenmeli.
kan vermek ya da almak güvenli mi?
kan almak için steril malzeme kullanılan yerlerde kan verirseniz, hıv ile enfekte olmanız olası değil. şayet kullanılan malzemelerden emin değilseniz kan vermeyin. hıv ile temas ettiginizi düşünüyorsanız ve bir hıv testinden geçmediyseniz, kan vermeyin.
diş tedavisinde risk var mı?
eğer her iki hasta arasında aletler sterilize edilirse riskli değil.
aıds testinde neye bakılır?
hıv vücuda girdiğinden başlayarak, vücutta bununla savaşmak için özel antikorlar oluşur. eliza diye bilinen testle kanda, hastalığa sebep olan mikroba karşı gelişmiş olan antikor olup olmadığına bakılır. antikorların eliza yöntemiyle ölçülebilecek düzeye ulaşması için 3 aylık bir süreye (pencere dönemi) gereksinim vardır. dolayısıyla test, bulaşma olduktan 3 ay sonra yapılmalıdır.
test neticesi hıv(+) (hıv pozitif) çıkarsa kişi kanında bu antikorları taşıyor demektir. bu da kişinin aıds virüsüyle karşılaştığı anlamına gelir. ancak testin yalancı olumlu çıkma ihkimali de vardır. kişinin hıv olumlu olduğunun seylenebilmesi için westernblood testi denen doğrulama testinin de yapılıp neticesinin olumlu olması gerekmektedir.
eğer test (-) çıkarsa bu, kişinin aıds virüsü taşımadığı anlamını taşımıyor. emin olmak için üçüncü ayın sonunda tekrar test yaptırılır. çünkü kan testi virüs vücuda girdikten 3 ay sonrasına kadar virüsü gösteremeyebilir. üçüncü ay yapılan test yine (-) çıkarsa rahatlayabilirsiniz.
aıds, sağlık bakanlığı na bildirilmesi zorunlu bir hastalık. ama bu bildirim isimle yapılmıyor. isminizin baş harfleri ve doğum yılınız kullanılarak kodlanıyor. bunun dışında tedavinizden sorumlu hekim ve ekibi dışında kimseye söylenmemesi gerekiyor.
aids
etiketler [