ana sayfa    sözlükler    bilgisayar sözlüğü

da/display adapter: görüntü adaptörüne verilen isim.

dat/digital audio tape: verileri saklamak için kullanılan bir tür manyetik bant çeşididir. iki gigabyte'tan beş gigabyte'a kadar veri saklayabilir.

data: veri. bilgisayar ortamında kullanılan her tür bilgiye verilen isim.

database: veritabanı. bilgisayar sistemleri içerisindeki erişilebilir ve kullanılabilir verilerin tamamına verilen isim. bu düzen veri saklama ve erişim alanında kullanılır. bilgisayar üstünde daha az yer kaplar ve erişim müddeti daha hızlıdır.

database engine: veritabanı programlarının içerisindeki verilere ulaşılması için kullandıkları bölüme verilen isim.


database maanagement system: veritabanı yönetim sistemi. veritabanlarının oluşturulmasını ve işletilmesini sağlayan yazılımların tamamına verilen isim.

data bus: işlemci ve hafıza arasındaki bilgi akışını sağlayan yollara verilen isim.

data entry: yazılımlar vasıtası ile veritabanlarına ve tablolara bilgi girilmesi işlemidir.

data mining : veri arama. daha önce bulunmayan ilişkileri ortaya çıkarabilmek için yapılan veri analizi.

data rate : veri hızı. belirli bir sürede bir yerden başka bir yere iletilen sayısal veri miktarı.


data recovery: çeşitli nedenlerden dolayı bozulan veya kaybolan bilgileri kurtarma işlemlerine verilen isim.

data transfer rate: veri transfer hızı. verilerin iki aygıt arasındaki aktarılma hızlarına verilen isim. saniyede gönderilen megabit veya megabyte sayısı olarak gösterilir.

database : veritabanı. basitçe erişilebilecek, yönetilebilecek ve güncellenebilecek biçimde düzenlenmiş olan bir veri topluluğu. bir veritabanı, satış işlemleri, ürün bilgileri, stoklar ve müşteri bilgileri hakkında kayıtları barındırır.

database management system : veritabanı yönetim sistemi. bir veya birden çok kullanıcının bir veritabanına bilgi girmesine veya veritabanındaki bilgilere erişmesine izin veren bir yazılım.

dbs: uydu sistemlerinde, televizyon sinyallerini uydudan televizyon antenine gönderen uydu yayın sitemine verilen isim.


dcd/data carier detect: haberleşme sistemlerinde frekans üstünden taşınan bilgilerin taşındığı yola verilen isim.

dde/dynamic data exchange: microsoft işletim sistemleri üstünde tıpkı bilgileri birden çok uygulamanın kullanması işlemidir.

debugger: bir kod üstündeki hataları bulmak için kullanılan yazılımlar.

debugging : bir bilgisayar programındaki hataların bulunup düzeltilmesi işlemi.

decimal: onluk düzen. günlük yaşamda kullandığımız sayılara verilen isim.


decission support system : karar destek sistemi. kullanıcıların iş kararlarını daha kolay verebilmesi için verileri analiz eden ve neticeleri kullanıcıya sunan bir uygulama.

decoder: kod çözücü. kodlu yayın yapan televizyon yayınlarını çözmek için kullanılan alete verilen isim. rekabet sebebi ile pekçok kuruluş bu sistemi kullanmamaktadır.

decryption : başkalarının okumasını önlenmek amacıyla şifrelenen bilgilerin tekrar eski formatına dönüştürülmesi.

dedicated line : özel hat. bir kullanıcının veya kurumun günün 24 saati kullanımına hazır olan, iki nokta arasındaki iletişim hattı.

default : kullanıcı bir ayar parametresini veya gelişi hoş bir değeri belirlemediği vakit, uygulamanın kullandığı daha önceden belirlenmiş hareketsiz bir değer veya ayar parametresi.


default route: varsayılan rota. bilgisayarımızdan gönderdiğimiz bilgilerin adresleri bilinmiyor ise bu rota üstünden gönderilirler.

definition: görüntünün kesinliğine verilen isimdir.

degrade: renk değişikliklerinde rengin başka renge dönüşürken oluşturduğu renk geçişine verilen isim. örnek: koyu renk açık renk arasında meydana gelen geçiş.

dekuplaj: istenmeyen sinyallerin şaseye iletilmesi işlemine verilen isim.

dekuple: şaseye aktarılan sinyallere verilen isim.

delay : 1) kullanıcının başlattığı bir işlemle, işleme karşılık aldığı ilk yanıt arasında geçen müddet. 2) belirli bir kaynaktan gönderilen bir veri paketinin belirli bir yol üstünden amaca ulaşması için gereken müddet.


delete: silme işlemine verilen isim. işletim sistemlerinin özelliklerine göre farklı biçimlerde tatbik edilebilir. klavye üstündeki del tuşu da silme işlemini yapar.

delimiter: kaydetme işlemlerinde bilginin başlangıç ve bitişini işaretleyen karakterdir. bu işlem için genellikle virgül veya iki nokta üst üste sinyali kullanılır.

demodulation : modüle edilmiş bir sinyalin önceki haline dönüştürülmesi işlemi. modemler bu işlemi, analog bir sinyali orijinal durumuna (sayısal) dönüştürmek için uygularlar.

denial of service attack : ınternet'te, belirli servisleri almakta olan kullanıcıların bu servisleri alamama haline getirilmeleri. danial of service (dos) attack, bir bilgisayar sistemindeki dosyalara ve programlara da zarar verebilir.

desaturate: solgunluk. bir alan veya bir bölge üstündeki renklerin olduğundan solgun gösterilmesi işlemidir.


destination adress : hedef adres. ağ üstünde veriyi alan bir cihazın adresi.

desktop: masaüstü. grafik yüzü kullanan işletim sistemlerinde kullanıcının rahat çalışması için düzenlenmiş çalışma ortamına verilen isim.

device driver : cihaz sürücü. bilgisayara takılmış belirli tipteki bir cihazı kontrol eden yazılım. cihaz sürücüler, yazıcılar, ekranlar, cd-rom okuyucular ve disket sürücü gibi cihazlar için kullanılırlar.

dial-up : pek çok kullanıcının bir çok hatta sahip bir sistem üstünden kurdukları telefon bağlantısı. sınırlı bir müddet için sürdürülür. alternatifi, devamlı bir bağlantı sağlayan kiralık hat bağlantısıdır.

dial-up line : bir telefon ağını kullanarak anahtarlamalı devre bağlantısı yoluyla kurulmuş iletişim hattı.


dialog box: diyalog kutusu. işletim sistemleri üstünde işlem gerçekleştirirken, işletim sistemi tarafından kullanıcının lazım bilgileri girmesi için açtığı kutu biçimindeki pencereye verilen isim.

digital: sayısal. bütün yapılan işlemlerin sıfır veya bir olarak ifade edildiği sisteme verilen isim. bilgisayarlarımızda bu sistem kullanılır.

digital analog converter: sayısal analog dönüştürücüsüne verilen isimdir. aldığı dijital sinyalleri analog sinyallere çevirir.

digital audio tape (dat) : sayısal ses bantı. profesyonel çalışmalarda sesin sayısal olarak kaydedilmesi için kullanılan teknik ve kayıt ortamı.

digital monitor: gönderilen sayısal sinyalleri alarak görüntü oluşturmak için analog sinyallere çeviren ekran tiplerine verilen isimdir.


digital signal processing (dsp) : sayısal işaret işleme. sayısal iletişimin doğruluğunu ve devamlılığını sağlamak için kullanılan çeşitli teknolojiler.

digital signature : sayısal imza. bir mesajı göndereni veya bir dokümanı hazırlayanı tespit etmek için kullanılan elektronik imza.

digitize : analog olan ses ve video sinyallerini bilgisayar stili dijital kod numaralarına dönüştürme işlemine verilen isim.

digitizer: analog bir video görüntüsünü dijital bilgisayar görüntüsüne çeviren cihaz.

dın: klavyelerin bilgisayara bağlanması için lazım olan konnektör tiplerine verilen isimdir.


dip switch: kartlar üstünde bulunmakta olan, kartların çeşitli özelliklerini değiştirmek için kullanılan anahtar tipidir.

directory : klasör. 1) ınternet'te, husus başlıklarının ve alt başlıklarının tertipli bir biçimde sunulduğu kılavuz. bunlardan en fazla bilineni yahoo'dur. 2) bilgisayarda, birbirine bağlı dosyaların diğerlerinden ayırdedilebilmesi için bir isim verilerek tutuldukları klasörlerden meydana gelen yapı.

directory services : klasör servisleri. servis sağlayıcıların ağ cihazlarını konumlandırmalarına yardımcı olan servisler.

disk cache: harddisk üstündeki bilgilere daha hızlı ulaşmak için kullanılan hafıza üstündeki ayrılmış bölüme verilen isim.

disk controller: disk denetleyicisi. disk sürücüsünün çalışmasını denetleyen devreye verilen isimdir.


disk drive: disk üstünde veri yazan ya da okuyabilen bölüme verilen isimdir.

diskless workstation: bir ağ üstünde çalışan, diski olamayan bilgisayarlara verilen isimdir.

display: görüntü. bir görüntünün elektriksel işaretlerden optik işaretlere çevrildiği düzene verilen isimdir. örnek: bilgisayar monitörü.

display size: monitör üstüne kullanıcın çalışabileceği alana verilen isimdir.

distributed database: kullanan kişiye tek bir veritabanı gibi görünen fakat değişik veritabanlarından oluşmuş veritabanı sistemine verilen isimdir.


dll/dynamic link library: yazılımlar tarafından kullanılan içerisinde çeşitli kod ve veriyi içeren dosya türüne verilen isimdir. örnek: system. dll

dma/direct memory access: bir aygıtın işlemci üstünden geçmeden direkt hafızaya ulaşması yöntemine verilen isimdir.

dns/domain name system: internet üstünde bağlanılan sunucu ismini ip adresine çevirmek veya bağlanılan ip adresini sunucu ismine çevirmek için kullanılan sisteme verilen isimdir. internet üstünde dns sistemleri sayesinde tıpkı adı taşıyan sunucu, tıpkı ip adresini taşıyan bilgisayar bulunamaz.

doc: kelime işlem dosya uzantısına verilen isim.

docking station : taşınabilir bilgisayarların masaüstü bilgisayar gibi çalışmalarına izin verecek biçimde bağlantılar sağlayan bir donanım parçası. docking station'lar ağ kartı da içerirler, böylece taşınabilir bilgisayarları ağa bağlarlar.


domain : bir isimle belirlenen bilgi alanı. ınternet'te ağ adresleri dizisini içerir.

domain name system (dns) : alan ismi sistemi. isimlerin ıp (ınternet protocol) adreslerine dönüştürülme yolu.

dos/disk operating system: microsoft firması tarafından geliştirilmiş disk işletim sistemine verilen isimdir.

dot pitch: monitörlerimizin ekranındaki iki nokta arasındaki mesafe ölçüsüne verilen isimdir.

double densty: standart disketlere göre iki kat fazla bilgi depolayabilen disket çeşidine verilen isimdir.


double sided: her iki yüzüne de bilgi yazılabilen disket çeşididir.

dove: microsoft tabanlı işletim sistemleri için faks/modem cihazlarına verilen toplu isimdir.

downlink: uydu üstünden bilgisayar ortamımıza gönderilen sinyal nakli işlemidir.

download : indirme. bir dosyanın bir bilgisayardan diğerine iletilmesi. ınternet'te bir kullanıcının bir web sitesinde bulunmakta olan bir dosyayı kendi bilgisayarına alması.

drag and drop: masaüstündeki bir nesneyi işaretleyip, başka bir nesnenin içerisine koyma işlemidir.


dram: bilgisayarlarda kullanılan bir bellek türü. depolama hücrelerindeki bilgilerin devamlı yenilenmesini gerektirir.

drive: işlemcinin işlem yapması için manyetik alanlar üstüne okuyup yazabilen araçlara verilen isimdir. örnek: harddisk, disket sürücü.

driver: bilgisayar üstündeki donanımların birbiri ile problemsiz anlaşabilmesi ve işletim sistemi ile problem çıkarmaması için donanımı kontrol etmek ve tanıtmak hedefi için kullanılan programlara verilen isimdir.

dsl (digital subscribe line) : normal telefon hatları üstünden verilerin yüksek bant genişliklerinde iletilmesini sağlayan teknoloji.

dual: çift. genellikle donanımlar için kullanılır. önüne geldiği donanımın çift özelliğini belirtir. örnek: dual bıos, dual işlemci.


dump: bilgisayar üstündeki hafıza bölümünü görüntülemek, yazmak ve depolamak için kullanılırlar.

dvd/digital versatile disk: yeni optik disk teknolojisine verilen isimdir. dvd'ler 17 gigabyte'lık video, ses ve diğer tipte veri saklama alanına sahiptirler.

dynamic html : html'in önceki sürümüne göre daha gösterişli ve daha interaktif web siteleri yaratılmasına izin veriyor, yeni programlama olanakları sunuyor.