?

Ay

Ay

Yer yuvarlığının etrafında dönen ver yer'in uydu (peyk) su olan gezegen. yer den 5 defa ufak ve yer'e olan mesafesi ortalama olarak 384. 000 kilometredir. (yer'in çevresinde eliptik bir yörünge çevresinde hareket ettiğinden yer'e olan mesafesi hareketsiz değildir. en yakın bulunduğu vakit 363. 000 kilometre uzaklıktadır).



ay'ın kendisi bir ışık kaynağı değildir; sönük bir cisimdir. güneş ışığı ile aydınlanır. yer'den bakıldığı vakit görülen parlaklık güneş ışığının ay'ın yüzündeki yansımasından ileri gelir. ay'ı hissedilebilir derecede bir atmosferi yoktur. atmosferi olmadığı için de yer'de olduğu gibi mavi bir göğü bulunmaz. yaklaşık olarak 13. 5 gün süren ay gündüzünde ve aynı müddet olan gecesinde gök her zaman karanlıktır. atmosferin yokluğu aynı zamanda sürekli bir sessizliğin de ay'da hüküm sürmesine yol açmaktadır.



yer'e en yakın gök cismi olması nedeni ile sürekli araştırmaların konusu olan ay'a çok büyülten bir dürbünle bakıldığında ,volkan kraterlerine benzeyen yüksek yerlerle denizlere benzeyen sincabı renkte geniş ovalar, pekçok sıradağlar ve tepeler görülür. tüm bu görülebilen oluşumlara, yerdekilerine benzetilerek adlar verilmiştir.



engin bir sessizlik içerisinde ölmüş bir âlem hissini veren bu gezegen, yer'in uydusu olduğu için, yer çekimine bağlı olarak yer çevresinde ve yerle birlikte güneş çevresinde döner. yer çevresindeki dönüşünü 29,5 günde tamamlar. kamerî ay denilen vakit ölçüsü, ay'ın bu dönüşünden alınmıştır. bu dönüşler sırasında, yüzünde yansımaya uğrayan güneş ışığının az ya da çoğu yere olduğuna göre, ay, hilâl, yarım daire, tam daire gibi farklı parlaklık şekillerinde görülür. bunlara ay'ın safhaları (fazları) denir. ay hilâl ya da yarım daire biçiminde görüldüğü vakit aydın olmayan görünmeyen kısmı büsbütün karanlık değildir. bu kısım hafif ateşli, kül renginde görünür.



güneş, yer ve ay bir doğru üstünde bulunur, ve yer ortada olursa bir güneş tutulması olur.



gece ve göncüz arasındaki sıcaklık farkının 200 dereceye kadar büyük olduğu anlaşılan ay'ın yer üstünde olan tesirlerinin en mühimi gel-git olaylarını meydana getiren çekme etkisidir.



aya seyahat, bir uzay gemisi içerisinde yerden ayrılıp ay'a ya da diğer yıldızlara gitmek sorunu, insan zekâsını meşgul eden, fakat şimdiye kadar gerçekleştirilmieen hayallerden biri olmuştur.



ay'a ya da başka bir gök cismine seyahat için başlıca iki sorun vardır: 1 - bir cismin yer'den kurtularak ay'a ya da başka gök cisimlerine ulaşabilmesi için, ilkin yer'in çekiminde kurtulmayı gerektirecek hıza (kaçma hızı) sahip olması gerekmektedir. bu da saniyede 11. 180 metre (saatte 40. 248 kilometre) dir. böyle bir hızla yer'den uzaklaşan bir uzay gemisinde bulunmakta olan insanların bu büyük hız değişmelerine dayanabilmeleri koşulları.



temsilî olarak aydan dünyanın görünüşünün hesap edilmesinin de gerekeceği tabiidir.



2 yer çekiminden kurtulduktan sonra, gidilmek istenen gök cismine parçalanmadan inmenin ve yer'e tekrar dönmenin koşullarının ve imkânlarının tespit edilmesi gerekmektedir.



imkânsız gibi görülen ve şimdiye kadar da hayal olmaktan öte gidemeyen ay'a ve öbür gök cisimlerine gitmek fikri, ikinci dünya savasından beridir hayal olmaktan çıkmış durumdadır. amerika bitişik devletlerinde ve sovyet rusya'da son yıllarda yapılan araştırmalar ve deneyler, ay'a ve öbür gök cisimlerine gidebilmek fikrini, her gün bir miktar aha gerçekleştirmeğe doğru gitmektedirler. bu iki devletini yer çekiminin etkimden kurtulan hızı elde ederek sun'i uydular yapmayı başarmaları ve çeşitli tecrübelerle böyle bir seyahat için lazım pek çok bilgiyi ve teknik imkânı elde etmeleri ay'a ya da öbür gök cisimlerine yakın bir gelecekte gidebilmenin olası olabileceğini göstermiştir.



bu araştırma ve deneylerin neticesi olarak, bir taraftan amerikan bitişik devletleri, bir taraftan da sovyetler birliği tarafından, ilkin yer çekiminden kurtulan sun'î uydular meydana getirilmiş, bunlar, yer'in yörüngesi çevresinde dönebilir duruma gelmiştir. yer çikiminden tamamen kurtulabilecek büyük bir hıza sahip olan bu sun'î uydular yardımı ile yapılan sürekli çalışmalar neticesi ay'a, şimdiye kadar bilinen tüm hızlardan da üstün olan bir hızla ilk defa bir füze, sovyetler birliği tarafından fırlatılmış ,böylece yer yüzü tarihinde ilk defa, yabancı bir gök cismine, yerden bir cisim gönderilme başarısına ulaşılmıştır.



ay tutulması



yer'in güneş ile ay arasına gelmesi ile ay'ın güneş ışığını alamayarak yerin gölgesi içerisine girmesi hali, aynı yörünge düzlemi için, bu olay ayın yer'i her dolanışında olmaz. ay, tamamen tam gölge içerisine girerse bir tam ay tutulması, bir parçası gölgeye girerse kısmî ay tutulması olur.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder