?

Bir sezaryen ameliyatinin asamalari

Bir sezaryen ameliyatının aşamaları

Günümüzde uygulanan sezaryen operasyonlarında esasda aynı işlemler yapılsa da gerek hasta hazırlanışı gerekse operasyon tekniklerinde ufak değişiklikler olabilir. bu değişikliklerin bir kısmı cerrahın şahsi tercihidir. değişikliklerin bazılarında ise gerek ülke, gerekse operasyonun yapıldığı hastanenin koşulları etkili olabilir.

burada anlatılan işlemler planlı bir sezaryen operasyonundaki bizim kendi uygulamalarımızı yansıtmaktadır. alternatif uygulamalar ve yorumları parantez içerisinde verilmiştir. geniş kapsamlı bir makale sizi bekliyor kesinlikle bu makalenin devamını okuyunuz...

hastaneye gidiş

doktorunuzla sezaryen operasyonuna karar verdiğiniz günün sabahında sezaryen saatinden 30-60 dakika önce hastanede olmanız gerekmektedir (bazı hekimler bir gece önceden hastaneye yatırmayı ideal görürler). anestezi türü ne olursa olsun (epidural ya da genel) şayet ameliyatınız sabah erken saatte olacaksa gece saat 24: 00den sonra hiçbir şey yememeniz ve içmemeniz gerekmektedir. ameliyat saatinin daha geç olduğu durumlarda en az 6 saat öncesine kadar yemek yiyebilir, su içebilirsiniz. örneğin ameliyatınız sabah saat 10: 00da planlanıyorsa saat 04: 00den başlayarak yeme içme işine son vermelisiniz. bu son derece katı bir uygulama olup aynı oruç tutar gibi ağızdan mideye hiçbir şey girmeyecek biçimde uygulanmalıdır. genel anestezi sırasında verilen kas gevşeticilerin etkisiyle mide içeriği geri gelip akciğerlere kaçabileceğinden midenin boş olması çok mühimdir. epidural anestezi ile sezaryen olacak bile olsanız önlem olarak midenizin boş olması gerekmektedir.

hastanede yatış işlemleriniz tamamlanıp odanıza alındıktan sonra hazırlık aşaması başlar

preoperatif (ameliyat öncesi hazırlık)

odanıza yerleştikten sonra hemşire gelerek durumunuz hakkında öykünüzü alır ve lazım onay formlarını imzalatır. daha sonra ameliyat sahasının temizliğini kontrol eder. şayet kesi alanında tüyler varsa bunları traş eder. şayet doktorunuzun bu yönde bir istemi varsa barsaklarınızı boşaltmak için lavman yapar. lavman makattan barsağın son kısmı içerisine verilen az oranda bir sıvı biçiminde yapılır ve çok fazla rahatsızlık verici bir uygulama değildir. sezaryen operasyonları öncesi lavman yapılması koşul değildir. lavman yapıldıktan sonra tuvalete giderek barsaklarınızı boşaltmanız beklenir. bunun için genelde 5 dakika yeterli olmaktadır. daha sonra ameliyata giderken giyeceğiniz önlük giydirilir. ameliyat sıranız geldiğinde ameliyathane personeli sedye ile sizi ameliyathaneye görürür. sedyeye geçmeden önce tuvalete giderek mesanenizi boşaltmanız lazımdır.

ameliyathanede hazırlık

ameliyat salonuna ulaştığınızda buranın tahmin ettiğinizden daha kalabalık olduğunu fark edeceksiniz. her şeyden önce sedyeden ameliyat masasına geçmeniz istenir. daha sonra kolunuzdan ince bi r katater girilerek serum bağlanır. diğer kolunuza ise tansiyon aleti takılır. göğüs kafesi üstüne ameliyat sırasında kalp atımlarınızı monitörde izlemek için ufak transducerler yapıştırılır. baş parmağınıza ise kanınızdaki oksijen miktarını ölçen bir mandal takılır. epidural anestezi uygulanacak ise oturur ya da yan yatar pozisyonda takılabilir. genel anestezi ise takılan bu ince katater yardımı ile damar yolundan yapılır. epirural kateter takıldıktan ya da genel anestezi yapılacaksa anestezi uzmanı sizi uyuttuktan sonra mesanenize sonda takılır.

epidural katater takılması

tüm karın bölgesi meme altından bacakların yarısına kadar antiseptik solüsyon ile temizlendikten sonra yalnızca ameliyat sahası açıkta kalacak biçimde steril örtüler örtülür. artık bebeği çıkartmaya başlamak için herşey hazırdır. (bu aşamada değişik uygulamalar vardır. bazı hekimler bebeğe az anestezi gitsin diye bütün hazırlıkları hasta daha uyumadan yaparlar. sonda takılması, hastanın boyanması ve örtülmesi işlemlerini hasta uyanıken yaparlar. bu yaklaşım eski tip anestezi ilaçları için geçerli olabilir ancak modern ve güvenli ilaçların kullanılması halinde bu tür bir yaklaşım hastaya rahatsızlık ve endişe vermekten başka bir işe yaramaz. bazı hekimler ise sondayı daha hasta odasındayken taktırmayı tercih ederken bazıları da hiç idrar sondası taktırmaz).

sezaryen

tüm hazırlıkların tamam olduğu hekimler ve hemşire tarafından son kez kontrol edildikten sonra operasyona başlanır. yasal olarak operasyonda en az biri uzman olmak şartıyla iki doktor hazır bulunmak mecburiyetindedir. yasal zorunluluk böyle olmakla birlikte bütün sezaryen operasyonları ameliyatı yapan ve ona asiste eden iki kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından yapılır. her şeyden önce cilt kesilir. kesinin yeri kasık bölgesinde ortadaki kemiğin iki parmak üzeridir. bu genelde kasık yüylerinin başladığı çizgiye denk gelen alandır. kesinin büyüklüğü yaklaşık 10 santimetre kadardır. peşinden sırasıyla ciltaltı yağ dokusu ve karın duvarın en kuvvetli tabakası olan rektus kası kılıfı (fasya) kesilir. daha sonra karın kasları (rektus kası) ve karın zarı (pariyetal periton) açılarak karın boşluğuna girilir. rahimin üstünü örten ince zar tabakası (visseral periton) kesilerek rahim kasına (myometrium) erişilir. peşinden bu tabaka da açılarak bebeği çevreleyen keseye ulaşılır. kese patlatıldıktan sonra bebeğin kafası ve peşinden gövdesi doğurtulur. bebek doğurtulurken asiste eden hekim rahmin tepesinden bastırarak operatöre yardımcı olur. şayet sezaryen epidural anestezi ile oluyor ise bu aşamada karın bölgenizde bir basınç hissedebilirsiniz. bebek, doğurtulduktan sonra derhal göbek kordonu bağlanıp kesilerek ameliyathanede bulunmakta olan bebek doktoruna teslim edilir. bebek doğduktan derhal sonra size koruyucu antibiyotik yapılır.

bebeğin eşi (plasenta) çıkartıldıktan sonra rahimin içi temizlenir ve kapatma işlemine başlanır. kesilen tabakalar tek tek dikilir. önce uterus kası kapatılır. peşinden kanama kontrolü yapılır. kanayan yerler varsa buralara ek dikişler atılır. kanama olmadığından emin olunduktan sonra visseral periton dikilir (bazı hekimler bu tabakayı dikmeden bırakabilir. yapılan çalışmalarda vissereal peritonun dikilmesi ile dikilmemesi arasında gelişi hoş bir fark olmadığı bulunmuştur). karın boşluğu temizlendikten sonra pariyeteal periton ve peşinden kas tabakası dikilir (bazı hekimler bu tabakaları dikmeden bırakabilir. yapılan çalışmalarda pariyetal peritonun ve kasın dikilmesi ile dikilmemesi arasında gelişi hoş bir fark olmadığı bulunmuştur). daha sonra kas kılıfı altındaki kanayan alanlar koterize edilerek kanama kontrolü sağlanır. kas kılıfı dikilerek kapatılır. kapatma işleminin en önemli aşaması budur. bu tabaka karın içi organların fıtıklaşmasını engelleyen tabakadır. peşinden cilt altı kanamalar kontrol edilerek bu kat da dikikil ve sıra cilde gelir. cilt boydan boya dışarıdan ve uçlarında hiçbir dikiş ipliği görülmeyecek biçimde estetik olarak kapatılır ve operasyon tamamlanır. cilt dikişlerinin daha sonra alınması gerekmez. bunlar siz fark etmeden kendiliğinden vücut tarafından eritilirler.

halk arasında bu dikiş türü hatalı olarak laser dikiş olarak bilinmektedir. laser dikmeye ve birleştirmeye değil kesmeye yarayan bir tekniktir. laser dikişi diye birşey yoktur. yapılan estetik dikiştir.

uygulamalar arasında fark olmasa da kullanılan dikiş malzemesi arasında doktorlar arasında ciddi farklar vardır. bazı hekimler fasya tabakası dışında bütün tabakalarda katgüt adı verilen organik bir materyal kullanmayı tercih ederler. bu dikiş materyali koyun ve sığırların barsaklarından üretilmektedir. organik olduğu için reaksiyon gelişme ihtimali bulunur. gelişmiş ülkelerde yaygın kullanımı uzunca bir müddet önce terk edilmiştir. deli dana salgınınından sonra ameliyatlarda kullanılmaması tavsiye edilmektedir. öerilen materyal bizim de her tabakada tercih ettiğimiz sentetik materyalerdir. en sık vicryl adı verilen iplik kullanılır. bu iplik hem katgüte göre daha kuvvetli hem de daha güvenlidir. katgüt tercih eden hekimler fasya tabakasını vicryl ile dikerler. fasya katgüt ile dikildiğinde fıtık olma ihtimali çok yüksektir. katgüt ile vicryl arasındaki en önemli belirleyici faktör maliyettir. katgüt çok ucuz bir materyalken vicryl olabildiğince pahalıdır.

sezaryen operasyonunda kesilen tabakalar



1. cilt

2. cilt altı yağ dokusu

3. fasya (kas kılıfı)

4. karın ön duvarı kası (rektus kası) *

5. pariyetal periton (karın zarı) *

6. visseral periton (rahimi çevreleyen zar) *

7. myometrium (rahimi oluşturan kas)

8. amniyon kesesi (bebeğin çevreleyen zar) **



* yanısıra işaret olan tabakalar, kapatılırken dikilmeden bırakılabilir.

** tabaka olarak sayılmaz.



ameliyattan derhal sonra

cilt dikisi tamamlandıktan sonra hemşire yaranın üstünü antiseptik solüsyon ile temizler ve pansuman materyali ile kapatır. peşinden hastanın vücudunu steril su ile siler. bu sırada şayet genel anestezi uygulanmış ise hasta uyanmaya başlamıştır. ameliyathaneden çıktıktan sonra ayılma odasında 30 dakika kadar gözlem altında bekletilip bütün bulguların dengede olduğu görülünce hasta odasına çıkartılır ve yatağına alınır.

odada

operasyonun olduğu gün ameliyat sonrası (postop) sıfırıncı gün olarak kabul edilir. odanıza geldiğinizde şayet idrar sondası takılmış ise bu yerinde olacaktır. idrarınız varmış gibi hissedebilrisiniz ancak bu yanılsamadır ve sonda mesanede biriken idrarı boşaltmaktadır. bugünde damardan serum uygulaması devam eder. postop dönemde yaklaşık 3 litre sıvı alırsınız. kendinizi iyi hissettiğinizde azar azar su içebilirsiniz. ameliyattan 6-8 saat sonra diyet 1 adı verilen komposto, hoşaf gibi sıvı maddeler verilecektir. bu gün su ve size hastane tarafından verilenler dışında başka gelişi hoş bir yiyecek maddesi almamamalısınız (bazı hekimler ameliyat sonrası 24 saat süreyle ağızdan hiçbirşey vermemeyi tercih ederler. bazı hekimler ise hasta gaz çıkarana kadar ağızdan beslemeyip damardan sıvı verirler). ameliyattan 6-8 saat sonra sondanız çıkartılabilir ya da ertesi güne kadar yerinde tutulabilir.

ameliyattan 6-8 saat sonra hemşireler sizi ayağa kaldırıp oda içerisinde dolaştırırlar. mobilizasyon adı verilen dolaşabilme izni son derece mühimdir. ameliyat sırasında hem karın boşluğu açıldığı ve barsaklar havayla temas ettiği hem de ameliyatta kullanılan gaz gevşeticilerin tesiri ile barsak hareketleriniz durur. ne kadar erken mobilize olursanız barsak hareketlerinin normale dönmesi o kadar kolay ve çabuk olmaktadır. ilk kez ayağa kalktığınızda başdönmesi ve göz kararması yaşayabilirsiniz. bu normal bir durumdur. kendinizi ayağa kalkacak kadar kuvvetli hissetmiyorsanız zorlamayın. yatak içerisinde bacaklarınızı hareket ettirmeniz de ilk gün için yeterli olabilir (bazı hekimler hastayı 24 saat ayağa kaldırmamayı tercih edebilirler). yatak içerisinde sağ ya da sol yanınıza dönmenizin gelişi hoş bir sakıncası ya da riski yoktur.

ağrı ameliyat sonrası hasta ve hasta yakınlarının en fazla çekindiği konudur. şayet sezaryeniniz epidural anestezi ile yapılmışsa bu konuda endişe yaşamanıza gerek yoktur. epidural kataterden devamlı düşük oranda ağrı kesici verilmektedir. şayet verilen miktar yeterli gelmez ise epidural katatere ilaç gönderen cihazın düğmesine basarak k endiniz ek doz lar verebilirsiniz. genel anestezi ile yapılan ameliyatlar sonrasında hastya pca (patient controlled analgesia, hasta kontrollü ağrı giderimi) uygulanır. bu damar yoluna bağlanan ikinci bir boru yardımıyla ağrı kesici verilmesidir. hortumun ucu pca cihazına bağlıdır. bu cihazdan çıkan bir düğme sizin elinize verilir. ağrı hissettiğinizde bu düğmeye basarak pca aletinin damar yolundan ağrı kesici ilaç göndermesini kendiniz sağlarsınız. cihazın belirli aralıklarla ve toplamda gönderebileceği azami ilaç miktarı anestezi hekimi tarafından önceden ayarlanmıştır. dolayısıyla siz düğmeye fazla da bassanız cihaz ayarlandığı dozdan fazlasını vermez (pca maliyeti arrtıran bir öğe olduğundan her hekim ve hastane tarafından rutin olarak uygulanmaz. bazı hastanelerde ek ücret karşılığı sunulur). şayet pca uygulanmamışsa belirli aralıklarla kaçdan size kuvvetli ağrı kesici iğneler yapılır.

odanıza geldikten sonra kendinizi iyi hissettiğinizde bebeğiniz yanınıza getirilir ve onu emzirmenize yardımcı olunur. emzirirken karnınızda ağrı duyabilirsiniz. sütün memeden dışarı atılmasını sağlayan hormon ile rahimin kasılmasını sağlayan hormon aynıdır. dolayısıyla emzirirken rahminiz de kasılır ve siz bunu ağrı olarak hissedebilirsiniz. bu rahmin kendini toplamasını çabuklaştıran ve kanamayı azaltan bir özelliktir. şayet arzu ederseniz bebeğinizi hiç bebek odasına göndermeyip 24 saat kendi odanızda ve yanınızda tutabilirsiniz.

ameliyattan derhal sonra kesi hattı üstüne belirli bir müddet kum torbası gibi ağrılıklar konulması sık sık yıplan bir uygulamadır ancak iyi kanama kontrolü yapıldığında hastaya luzumsuz ağrı hissettirmesi dışında bir işlevi yoktur.

ameliyattan sonraki ilk saatlerde sizinle ilgilenen hemşire sık aralıklarla odanıza gelerek nabzınızı sayar, tansiyonunuzu ölçer ve ters giden gelişi hoş birşey olup olmadığını kontrol eder.

postop 1. gün

ameliyatın ertesi günü sabah doktorunuz yara yeri üstündeki flasteri çıkartır, antiseptik solüsyon ile siler ve üstüne koruyucu bir sprey sıkar. yara yeriniz artık kapatılmaz, açık bırakılır (bazı hekimler pansumanı 2-5. günde açmayı tercih ederler, ya da postop1. günde pansuman yapıp tekrardan kapatırlar). bu sabah sondanız ve epidural katateriniz çıkartılır. damardan sıvı uygulamasına son verilir ve diyet 2 adı verilen yumuşak gıdaları almaya başlarsınız. hastabakıcılar sizi yatağınızda siler ve kendi gecelik ya da pijamanızı giydirir.

barsak hareketleriniz başlayıp gaz çıkardıktan sonra diyet 3 adı verilen normal gıdaları almaya başlayabilrsiniz. diyet 3 almak için gaz çıkartılmasını beklemek koşul değildir. erken mobilize olan hastaların büyük bir kısmında gaz çıkartmakta problem yaşanmamaktadır.

bu gün size düşen en önemli görev olası olduğunca çok yürümektir. yataktan kendiniz tek başınıza kalkabilirsiniz. bunu yapamadığınızda odadakilerden ya da hemşirelerden yardım isteyebilirsiniz. gaz çıkışı olmayan hastalar karında şişlik ve ağrı problemi yaşayabilirler. kendiliğinizden gaz çıkartamazsanız bazı ilaçlar ve lavman uygulayarak süreç hızlandırılabilir.

postop 2. gün

bugün hızla iyileştiğinizi ve pek çok aktivteyi kendi başınıza gerçekleştirebildiğinizi fark edeceksiniz. postop 2. günde ayakta duş biçiminde banyo yapabilirsiniz. bunun hiçbir sakıncası yoktur. duş yapmak kendinizi iyi hissetmenize yardımcı olur (bazı hekimler 1 haftaya kadar duş yapmaya izin vermezler). şayet genel durumunuz iyi ise ve ciddi bir sorun yoksa bugün taburcu olup evinize gidebilirsiniz.

postop 3. gün

durumunuz artık çok iyidir. her işinizi kendiniz yapab ilirsiniz. isterse niz her gün duş yapabilir, canınız ne isterse yiyebilirsiniz. bebek doktorunuz bebeğinizin taburcu olmasına izin verirse taburcu olabilirsiniz. şayet bebeğinizde yenidoğan fizyolojik sarılığı varsa doktorunuz bebeğinizi eve göndermeyebilir. bu taktirde şayet arzu ederseniz siz de hastanede kalabilirsiniz.

eve gidince

eve gittikten sonra doktorunuzla olan ilk kontrolünüze kadar bazı noktalara itina göstermeniz lazımdır.

ağır fiziksel aktiviteden sakının. ancak bu yataktan ya da oturduğunuz yerden kalkmayın demek değildir.

kanamanız rengi giderek açılarak 2-3 hafta sürekli sürebilir, ara ara kesilip sonra tekrar başlayabilir. bunlar tamamen normaldir.

hamilelik süresince kullandığınız demir ve vitamin ilalarını almaya devam edin.

ağrı kesici olarak doktorunuzun taburcu olurken verdiği ilaçları kullanabilirsiniz.

bebeğinizi tertipli olarak emzirin. sütünüzün tam olarak gelmesi 2-3 gün alabilir endişelenmeyin.

dilediğiniz herşeyi yiyip içebilirsiniz ancak sizde gaz yaptığını bildiğiniz şeyleri yemekten sakının. bol bol su içmeye gayret gösterin

dilediğiniz kadar ayakta duş biçiminde banyo yapabilirsiniz. kanamanız kesilinceye kadar oturarak banyo yapmak, küvet, jakuzi ve havuza girmek sakıncalıdır. 3-4 hafta sonunda kanamanız hala az da olsa devam ediyorsa doktorunuzun izniyle tampon kullanarak denize girebilirsiniz.



ne zaman endişelenmeliyim ?

doktorunuz 6 hafta sonra sizi kontrole çağıracaktır (lohusalık dönemi 6 hafta (42 gün) olup hamilelikte ortaya çıkan farklılıkların gebelik öncesindeki durumuna dönmesi için geçen süredir. " kırkı çıkmak " sözü buradan gelmektedir). bu müddet içerisinde aşağıdakilerden gelişi hoş biri ortaya çıktığında doktorunuzu vakit kaybetmeden aramalısınız.

fazla oranda olan kanama

38 derecenin üstünde olan ateş

doktorunuzun verdiği ağrıkesici ile geçmeyen ve sizde garip olduğu izlenmini uyandıran ağrılar

kötü kokulu vajinal akıntı

yara yerinde ve çevresinde kızarıklık, şişlik ve ağrı

yara yerinden akıntı

solunum güçlüğü

bacaklarda kızarıklık, sıcaklık ve ağrı

size garip gelen ve kendi kendinize açıklayamadığınız her türlü durum

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder