?

Disfaji (yutma guclugu)

Disfaji (yutma güçlüğü)

Yutma güçlüğüne (disfaji) bilhassa yaşlılarda olmak üzere bütün yaş gruplarında yaygın olarak rastlanır. disfaji terimi yemeklerin ve sıvıların ağızdan mideye geçmesi sırasında güçlük hissetmeyi ifade eder. bu duruma çoğu tehlikeli olmayan ve geçici olan pekçok faktör sebep olabilir. yutma güçlüğü nadiren tümör veya ilerleyici nörolojik hastalık gibi daha önemli patolojiye işaret eder. kısa bir müddet içinde yutma güçlüğü kendiliğinden iyileşmez ise kulak burun boğaz uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.

nasıl yutarız ?

insanlar katı yiyecekleri yemek sıvıları içmek ve vücudun ürettiği tükürük ve mukusu yutmak için günde yüzlerce kez yutma işlevini gerçekleştirirler. yutma işlevinin dört fazı vardır:

1) birinci faz yiyecek ve içeceklerin çiğnenerek yutmaya hazır hale getirildiği dönem.

2) ağız fazı boyunca, dil yiyecek ve içecekleri ağızın arka bölümüne iterek yutma yanıtını başlatır.

3) yutak fazında yiyecek ve içecekler çabucak yutaktan yemek borusuna geçer.

4) son faz olan yemek borusu fazında yiyecek ve içecekler yemek borusundan mideye geçer.

birinci ve ikinci fazlar istemli kontrol altında oluşurken,üçüncü ve dördüncü fazlar kendiliğinden oluşur.

yutma hastalıklarının nedenleri nelerdir ?

yutma fonksiyonu sırasındaki gelişi güzel bir kesinti yutma güçlüğüne sebep olabilir. yutma güçlüğü sağlıksız dişler, ideal olmayan takma dişler veya soğuk algınlığı gibi basit nedenlere bağlı olabilir. yutma güçlüğünün en yaygın nedenlerinden biri mideden yemek borusuna geri kaçıştır. bu durum mide asitinin yemek borusundan yutağa doğru yukarı hareketinin neticesi oluşur. diğer nedenler arasında cerrahi operasyonlar sayılabilir.

yutma hastalıklarını kim değerlendirir ve tedavi eder ?

yutma güçlüğü inatçı ise ve sebebi bilinmiyor ise bir kulak burun boğaz uzmanı, söz konusu hastanın hikayesini ele alarak muayenesini yapacaktır.

bu muayene, aynalar veya özel optik sistemle görüntüleme sağlayan endoskoplar kullanarak dilin arka bölümünün, boğaz ve larenksin incelenmesi yoluyla yapılır. şayet gerekli ise yemek borusu, mide ve oniki parmak bağırsağı incelemesi, kulak burun boğaz uzmanı veya mide ve barsak hastalıkları uzmanı tarafından yapılır.

bunun sonucuna göre baryumlu yemek borusu geçiş filmi ile yutma mekanizması işlevlerinin değerlendirilmesi gerekebilir.

eğer özel patolojiler söz konusu ise,üst mide- barsak sistem filmi veya videofloroskopi ile beraber radyologla temasa geçilebilir. böylece yutmanın her dört fazınında değerlendirmesi yapılır. farklı kıvamda yiyecek ve içecekler kullanarak ve hastaya farklı pozisyonlar verdirerek, yutma kabiliyetini değerlendirilebilir. şayet yutma güçlüğü felç veya ilerleyici nörolojik hastalıklara bağlı ise nörolog tarafından değerlendirilmelidir.

semptomları nelerdir ?

yutma güçlüğünün semptomları şunlardır.

ağızda tükürük artışı

yiyecek ve içeceklerin boğaza takılması hissi

boğaz ve göğüste rahatsızlık hissi( mideden yemek borusuna kaçış var ise - reflu)

boğazda yabancı cisim veya parça hissi

uzamış veya belirgin yutma güçlüğüne bağlı yetersiz beslenme ve kilo kaybı

yutma sırasında basitçe geçmeyen yiyecek parçaları sıvı ve tükürüğe ve bunların akciğerlere aspire edilmesine bağlı olarak gelişen öksürük ve boğulma hissi.

tedavi yolları nelerdir ?

neden belirlenebilmişse, yutma güçlüğü tıbbi tedavi, yutma tedavisi veya cerrahi yöntemlerle tedavi edilebilir.

bu hastalıkların pekçoğu tıbbi tedavi ile tedavi edilebilir. mide asit salgısını engelleyen ilaçlar kas gevşeticiler ve asit gidericiler var olan ilaçlardan birkaçıdır. tedavi yutma hastalığının nedenine göre düzenlenir. mideden yemek borusuna kaçış sıklıkla beslenme ve hayata alışkanlıklarını değiştirerek tedavi edilebilir. örneğin:

hazmı kolay yiyeceklerden meydana gelen bir rejim ile sık aralıklarla ve az oranlarda beslenmek

alkol ve kafeinden uzak durmak

kilo ve stresi azaltmak

uyku zamanından önceki üç saat boyunca yemek yemekten sakınmak

geceleri yatağın başını yükseltmek.

eğer bunlar yardımcı olmazsa yemekler arasında ve uyku zamanından önce asit giderici kullanmak rahatlama sağlayabilir.

birçok yutma hastalığı yutma tedavisinden yarar görebilir. yutma kaslarının beraber çalışmasını sağlayan ve yutma refleksinin oluşmasını sağlayan sinirleri uyaran özel egzersizler yaptırılabilir.

hastalara bundan başka yutma işleminin başarı belirten biçimde yapılmasına yardım edecek vücut ve baş pozisyonlarını öğretebilir.

yutma güçlüğü olan hastalardan bazıları yetersiz beslenme sorunu ile karşılaşırlar. mesleki terapist beslenme teknikleri ile ilgili hasta ve ailesine yardımcı olabilir. bu teknikler hastayı oldukça bağımsız kılar. diyetisyen veya beslenme uzmanı hasta için lazım olan yiyecek ve içecek miktarını ve ek besinlerin lazım olup olmadığını belirler.

cerrahi tedavi belirli bazı problemlerin tedavisinde kullanılır. darlık veya yapışıklık varlığında söz konusu alanın genişletilmesi lazım olabilir. kasların ileri derecede kasılması varlığında ilgili kasların genişletilmesi ve hatta serbestleştirilmesi lazım olabilir. bu yöntem kas kesilmesi olarak adlandırılır ve kulak burun boğaz uzmanı tarafından gerçekleştirilir.

yutma güçlüğünün pekçok nedeni vardır. şayet inatçı bir yutma güçlüğünüz varsa bir kulak burun boğaz uzmanına gitmeniz gerekir.