?

Gerceklik terapisi

Gerçeklik terapisi

Bu terapi william glasser adında bir psikiyatrist tarafından ortaya atılmıştır. glasser gerçeklik terapisini şu biçimde tanımlar: bireyin kendi davranışının sorumluluğunu bireye yükleme. bu da ruh sağlığına eşittir. terapi danışanların amaçlarına ulaşmada başarı gösteren olabilmeleri için onların daha gerçekçi ve daha sorumlu olabilecekleri biçimde eğitim vermektir.



gerçeklik terapisi



kimlik kazanmaya çalışan insanlar,

duygusal sorunları olan insanlar,

davranışsal sorunları olan insanlar ile ilgilenir.

glasser geleneksel yaklaşımlar ve gerçeklik terapisi arasındaki farkları şöyle belirtmiştir:



g. terapisinde danışana hasta gözüyle bakılmaz ve danışan geçmişte olanlara karşın o andaki davranış ve tutumlarını değiştiren kişi olarak algılamaya güdülenir. gerilimle baş edebilmek için danışanın kendi kabiliyeti güçlendirilmeye çalışılır.



g. terapisinde danışman danışanın hayatında önemli bir varlık durumuna geldiği şahsi yakın ilişki üstünde durur. bu tarz ilgi terapi için lazımdır.



g terapisinde bilinçaltı güdülenmenin varlığı yadsınmaz ancak davranışların nedeninin araştırılmasının değişme getirmeyeceği vurgulanır.



g. terapisinde terapi toplumun ahlak kurallarına dayanır. danışan yaşamındaki önemli kişilerin uyarıları olmadan kendi davranışını ahlak açısından değerlendiremez ve değişemez.



terapist öğretmen rolümdedir ve danışanın daha iyi davranması için yollar önerir ve onunla gerçekten derin bir ilgiyle ilgilendiğini belli eder.



temel kavramlar



kimlik: bu terapiye göre bütün insanların tek bir esas ihtiyacı vardır: kimlik ihtiyacı. kimlik dünyadaki diğer varlıklardan değişik ve ayrı olduğumuzu hissetme gereksinimidir. başarı gösteren kimlik ihtiyacı sağlıklılık ve gelişme gücü olarak ele alınır ve insanın doğasının sosyalliğe dayandığı üstünde durulur.



katılım: katılım ihtiyacı insanın sinir sistemine yerleşmiştir. sinir sisteminde insanın başkalarına katılması için onu cesaretlendiren bir acı söz konusudur. bu acı insanları katılmaya yöneltir. ilkel toplumlardaki atalarımızdan bize gelen katılım ihtiyacı günümüzde dostlarıyla birlikte olma gereksinimine dönüşmüştür.



sevgi ve değerli olma: glasser iki esas gereksinimden bahseder, bunlar: sevme ve sevilme ihtiyacı, kendimizin ve başkalarının değerli olduğunu hissetme gereksinimidir. insanlar kendilerini değerli hissetmek için buna katkıda bulunacak bir iş yapmak ve başkalarının da bunu yapmasına yardımcı olmak durumundadırlar. bu yolda başarısızlığa uğramanın neticesi yalnızlık, acı ve başarı gösteremeyen kimliktir.



sorumluluk: sorumluluk, bir kimsenin kendi gereksinimlerini başkalarını da kendi gereksinimlerini karşılama yeteneğinden mahrum bırakmayacak biçimde karşılama yeteneğidir. sorumluluk bir araya geldiklerinde başarı gösteren kimliği oluşturan sevgi ve değere sahip olmaktır. glasser, semptomların kişinin geçmişinden dolayı değil şu andaki yalnızlık ve başarısızlığından dolayı ortaya çıktığına inanmaktadır. sorumlu bir davranışla ihtiyaçlar başarı gösteren bir biçimde karşılandığında semptomların ortadan kalkacağı düşünülür.



gerçeklik: gerçeklik terapisinin hedefi sadece insanları gerçeklerle yüz yüze getirmeye çalışmak değil, aynı zamanda bu çerçeve içerisinde gereksinimlerini karşılayabilecek hale gelmelerine yardım etmektir.



glasser' in gerçeklik terapisinde yer alan dörtlü zinciri: gerçekle yüz yüze gelmek & reg; sorumlu davranış & reg; sevgi ve değer (katılım) & reg; başarılı kimlik. gerçeği inkar etmek & reg; sorumsuz davranış & reg; yalnızlık ve acı (katılımın yokluğu) & reg; başarısız.



zincirin ilk halkasındaki gerçekle yüz yüze gelmek veya gerçeği inkar etmek başarı gösteren veya başarı gösteremeyen kimliğin oluşmasındaki en kritik basamaktır.



kazanım: kişiliğin oluşumu ve sorumluluğun gelişimi.



kimliğin kaynağı: kişinin kim olduğunu aydınlığa kavuşturacak kaynaklar şunlardır:



kişi sevdiği kişilerle ilişki kurmaya ve onlarla bir arada olmaya eğilimlidir. hoşlanmadığı insanları reddeder.

kişi vaktini ve enerjisini bazı hususları düşünmeye ve değerlendirmeye çalışarak kimlik kazanmaya çalışır.

kriz durumlarındaki davranışlar kişi ile ilgili bilgi verir.

kişi kimliğine ait geribildirimlerden ve yansıtmalardan bilgi edinir ve öğrenir.

inançlar ve değerler, felsefe kimliğe katkıda bulunur.

başkalarına göre sosyo-ekonomik statü de belirleyicidir.

fiziksel yapı ve imaj da kimlik oluşumuna yardımcı olur.

birey 4-5 yaşlarında iken geliştirdiği becerilerine bakarak başarı gösteremeyen kimlik geliştirmeye başlayabilir. ancak pek çok çocuk bu yaştan önce kendini başarı gösteren hisseder. ve bir kez kendini başarı gösteren veya başarı gösteremeyen olarak tanımladıktan sonra benzer kimliklerle birleşmeye başlarlar ve böylece meydana gelen gruplar giderek kutuplaşır.



ebeveynlerin katılımı: glasser' e göre sorumluluğun öğretilmesi en önemli görevdir. burada önemli olan çocukların sevgi, destek, sıcak ilişkiler kurma gereksinimlerinin ebeveynlerce doğru biçimde karşılanması gerekliliğidir. ebeveyn çocuğa model olabilmeli ve tutarlı bir disiplin anlayışıyla yaklaşmalıdır. çocukla konuşmak için vakit ayırmalı, tartışmalı ve dinlemeli, sosyal katılımlara girebilmesi için çocuğa destek vermelidir. glasser' e göre aile gerçek yaşamdaki ihtiyaçların nasıl karşılanacağının öğrenildiği yerdir.



okulun katılımı: okula başlamış pek çok çocuk başarı gösteremeyen kimlik oluşturmaya başlamış olabilir. bazıları da başarı gösteren kimliğini sürdürmek için çaba sarf ediyor olabilir. burada öğretmenin tutumu çok önemli bir konumdadır. 10 yaşına kadar olan dönemde okulda başarısızlık yaşayan bir çocuk güvenini yitirecektir.



glasser ilkokullarda yapılacak bazı işlerin çocukların sorumluluk almalarına yardımcı olacağını savunur:



hatırlama yerine; düşünme ve sorun çözmeye odaklaşmak,



çocukların okulda öğrendikleri ve dışarıda yaşadıklarının birbiriyle ilgili olması,



çocuğun karar vermeyi ve plan yapmayı öğrenmesi,



okuma-yazma ve konuşma gibi iletişim becerilerine birincil derecede önem verilmesi,



çocukların sadece yaş bakımından gruplandırıldığı homojen grupların oluşturulması,



etiketleme ya da puan sistemi kullanma yerine çocukların nerede yardıma gereksinim duyduklarını anlamak ve çalışmalarını sağlamak,



öğretmen liderliğinde çocuklar için neyin iyi ve önemli olduğu konusunda yargılayıcı olmayan tartışmalar düzen vermek.



glasser' in okulla ilgili düşünceleri şahsi sorumluluk kavramına dayanır. ideal olmayan ev şartları, düşük sosyo-ekonomik konum gibi negatif etkenlerin tesirlerinin okulda azaltılabileceğine inanır.



başarısız kimliğin sürdürülmesi: glasser, kimliklerinin başarı gösteren ve başarı gösteremeyen oluşuna göre iki tip toplum tanımlar. bunlardan birincisi kendini başarı gösteremeyen olarak belirleyen, katılıma yönelik olmayan yollarla acısını hafifletmeye çalışan toplumdur. diğeri ise kendini başarı gösteren olarak belirleyen ve katılmaktan zevk alan başarı gösteren toplumdur. glasser. psikolojik veya psikosomatik bütün semptomların, düşmanca, saldırgan, mantıksız davranışların hepsinin şahsi başarısızlığın ve yalnızlığın ürünü olduğunu düşünür. sorumsuz birey gerçeği reddederek dünyayı içerisinde rahat edeceği hale getirir ve başarı gösteremeyen kimliğini sürdürür.



başarısız kimliğin değişmesi: gerçeklik terapisinin amacı; danışanın gerçekçi olarak ve sorumlu davranarak sevgi ve değer gereksinimlerini karşılayabilmesine dayalı başarı gösteren bir kimlik kazanmasıdır. buna göre terapi de bir eğitim ve yetiştirme halidir.



başarılı bir gerçeklik terapisti olmak için:



terapistin kendisi olabildiğince sorumlu bir insan olmalıdır ve gerçeklik bağlamı içerisinde kendi ihtiyaçlarını karşılayabiliyor olmalıdır.



danışanların kendi sorumsuzluklarına terapisti katmak için yapacakları davranışlara karşı durabilecek kuvvetli ve tutarlı bir insan olmalıdır.



danışanların acı ve yalnızlık duygularını anlamalı ve onları kabullenmelidir.



danışanları ve onların sorumsuz davranışlarını hissedebilme kapasitesine sahip olmalıdır.



gerçeklik terapisinin ilkeleri



katılım,

şu andaki davranışa odaklanma,

davranışı değerlendirme,

sorumlu davranışı planlama,

kendini adama,

bahane bulmama,

cezalandırmama.

başarılı bir kimliği kazanmanın unsurları



yaşadığı dünyanın gerçeğini inkar ya da göz ardı etmemek,

kendi davranışının sorumluluğunu kabul etmek,

plan yapmak ve gerçekleştirmede sorumlu davranmak,

başkalarını sevmek ve onlara katılmak, kendini başkalarına vermek ve karşılığında sevilmek,

kendine ve başkalarına yararlı etkinliklere katılmak,

standartlara ideal etik davranışlar içeren bir biçimde yaşamak.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder