?

Gestalt teorisi

Geştalt teorisi

Geştalt teorisi, bir eşya veya olayın anlamlandırılmasında, uyaran veya biçimlerin bütünsel algısını vurgulayan görüş olarak tanımlanabilir. yüzyılın başlarında almanya'da wertheimer, koffka ve köhler tarafından geliştirilen bu teori, yüzyılın başında psikolojiye hakim olan 'psikofizik'e (algı, bellek ve benzeri psişik edimleri refleks, duyum ve imaj terimleriyle, yani basit biyolojik olgularla açıklayan yaklaşım) bir tepki olarak doğmuştur.



psikoloji tarihinde önemli bir yeri olan geştalt teorisine göre, bütün zihinsel edimlerde anlam, durumun tümünün algısından çıkar, şayet parçalara ayırarak, öğelere bölüp sonra toplayarak yaklaşılırsa, anlam gözden kaçar. tüm parçalarının toplamından fazladır.



bunun ilk örneklerinden biri xıx. yüzyıl sonunda ehrenfels tarafından verilmiştir. şayet bir melodiyi algılıyorsak ve tanıyorsak, bu, onu oluşturan notalardan her birini öğrenip bellekte tuttuğumuzdan değil, notalar arası harmoniyi, melodiyi veren yapıyı bellekte tuttuğumuzdandır.



partisyonu bir başka tonaliteye naklederek notaları değiştirebiliriz, ama melodi aynı kalır. melodinin algısı, notalarının ardışık algısı değildir, notaların oluşturduğu orijinal tümün algısıdır. algılamak, bir biçimin, bir geştaltın tanınmasıdır.



bu yaklaşım, algı sorunlarının, örneğin illüzyonların açıklanmasında ('doğru biçim' gereksinimi, bazı biçimlere üçüncü boyut eklenmesine sebep olmaktadır, vb. ), doğal bir bütünlüğün söz konusu olduğu ve her bir işlevin birleşik fonksiyonlarla birlikte ele alınması gereğinin duyulduğu alanlarda (nöroloji, bellek, zeka, vb.) önemli bir uygulama alanı bulmuştur.



geştalt teori, sosyal psikoloji alanında kurt lewin'in etkisiyle ve asch, şerif, vb. öncü sosyal psikologların çalışmalarıyla önemli bir yer kazanmıştır. halen 'global algı - analitik algı' tartışmalarında güncelliğini korumaktadır.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder