?

Gribin tarihcesi

Gribin tarihçesi

Tüm zamanların en korkunç hastalığı hangisidir ?



veba ?



veba ismini duymak bile bazı insanların dehşetle titremesine neden oluyordu. hiç şüphe yok ki bu hastalık ölümcüldü. ölüm oranı % 90'dı. hastalığın zatürre ile seyreden formu öksürme, hapşırma ile hava yoluyla yayılıyordu. hastalığın başlamasından ölüme kadar olan müddet bir haftaydı. 6. yy, 14. yy ve 17. yüzyıllarda üç büyük düşük kalmıştır. üçüncü neden ise gelişmiş tıbbi olanaklar ve antibiyotiklerle sekonder bakteriyel enfeksiyonların daha efektif tedavi edilebilmesi ve tabiiki aşılardır.  1976 domuz gribi tehdidifort dix'te yeni bir virüs tespit edildiğinde katil grip olarak etiketlenmiştir. uzmanlar son derece endişelenmişlerdir çünkü virüsün 1918 ispanyol grip virüsü ile benzerlik gösterdiğini düşünmüşlerdir.







bütün dünyayı etkileyecek bir salgın kaygısı ile amerika'da büyük bir aşılama kampanyası başlatılmıştır. ancak virüs fort dix bölgesinde izole kalmış, yayılmamış ve daha sonra domuz gribi olarak adı değiştirilmiştir. daha sonra yapılan çalışmalar ile virüs şayet yayılsaydı muhtemelen ispanyol gribi kadar ölümcül olmayacağı gösterilmiştir.  1977 rus gribi tehdidimayıs 1977'de çin'de a/h1n1 virüsü izole edildi. hızla yayıldı ve çocuklar ve 23 yaş altı genç erişkinlerde salgına neden oldu. 1977 a/h1n1 virüsü 1957'den önce dolaşan diğer a/h1n1 virüsüne benzerdi (1957'de a/h1n1 virüsü a/h2n2 virüsü ile yer değiştirdi). virüsün dolaşımda bulunma zamanına göre 1957'den önce doğanlar muhtemelen a/h1n1 virüsü ile karşılaşmış ve bu virüse karşı bağışıklık geliştirmiştir. 1977'de bu virüs tekrardan ortaya çıktığında 23 yaş üstündekiler virüse karşı korumaya sahipti ve genellikle genç populasyon enfeksiyona maruz kaldı. hastalık primer olarak çocuklarda olduğu için bu salgın gerçek bir pandemi (dünya çapında salgın) olarak kabul edilmedi.  1997 kuş gribi tehdidien yakın iki pandemi tehdidi 1997 ve 1999 yıllarında gelişti.

1997'de en azından birkaçyüz kişi hong kong'da kuş a/h5n1 influenza virüsü ile enfekte oldu ve 18 kişi hastaneye yattı. hastaneye yatanların 6'sı öldü. bu virüs farklıydı çünkü genelde olduğu gibi aracı bir konak (örneğin domuz) kullanmadan doğrudan olarak kuşlardan insanlara bulaştı. ek olarak ciddi hastalıkların çoğu 1918 ispanyol gribi gibi genç erişkinlerde meydana geldi. virüsün yayılımını önlemek için hong kong'daki bütün tavuklar (yaklaşık 1. 5 milyon) öldürüldü. kuş gribi insandan insana kolay bulaşmıyordu ve bütün tavukların imhasından sonra yeni bir vaka görülmedi.  1999'da diğer bir yeni kuş influenza virüsü a/h9n2 hong kong'da iki çocuğun hastalanmasına neden oldu. her iki virüste pandemi başlatmamasına karşın bu virüslerin kuşlarda varlığını sürdürmesi, insanları enfekte edebilme yeteneklerinin olması ve influenza virüslerinin değişebilme ve insanlar arasında bulaşma kabiliyetlerini arttırabilmeleri ciddi bir sorun olmaya devam etmektedir.  amerika'da influenza halen aıds'ten daha yüksek morbidite ve mortaliteye sahiptir. dünya çapında büyük salgınların olmadığı yıllarda her yıl 10. 000-20. 000 arasında insan influenza'ya bağlı hastalıklar nedeniyle yaşamını kaybetmektedir ve bu sayı pandemilerde 100. 000'in çok üstüne çıkmaktadır.



pek az hastalık gribin yaptığı kadar yüksek miktarda iş ve okula gidememe, medikal konsultasyon, hastaneye yatış, ölüm ve ekonomik kayıplara sebep olur. klinikte grip diğer akut solunum yolu enfeksiyonlarından ayırt edilemez ancak pandemik olmayan periyodlarda grip virüsünün suş izolasyonu ve tanımlanması hastalığın surveyansı ve kontrolü için çok mühimdir. insanların bağışık olmadığı yeni bir influenza virüs tipi ortaya çıkabilir ve bir sonraki dünya çapında salgına sebep olabilir. 19. yüzyıl nüfus patlaması ve buhar  dönemiydi. buharlı gemiler ve demiryolları dünyayı küçülttü. bunlar dünya ticaretini geliştirirken hastalıklarında yayılımını kolaylaştırdı.



şu anda 1918'deki dünya populasyonunun altı katı daha fazla insan ve daha yüksek hız ve rahatlıkta dünya trafiği ile yeni bir pandemi çok daha tehlikeli olacaktır. bunun için hazır mıyız ?hong kong'da kaç tavuk öldürülmüş olursa olsun pandemik grip geri gelecek! daha iyi dünya çapında surveyans'a ihtiyacımız var. ideal aşıyı daha hızlı nasıl yapabilir ve nasıl hızlı dağıtabilirizi öğrenmemiz lazım. doğru yerlerde eğitimli personel ve yeterli sayıda yatak bulundurulmalı. toplum dikkatinin çekilmesi ve bu konuda bilinçlendirilmesi, lazım tedbirlerin alınması için bütçe ayrılması ve bu konuda harekete geçilmesi önemli. dünya sağlık örgütü 1948'den beridir influenza'ya karşı global uyarı sistemi kurmuştur.



bu global surveyans sistemi 110 ulusal influenza merkezi ve 4 dsö katılımcı referans merkezinin (avustralya, japonya, ingiltere ve amerika) işbirliği ile oluşur. bu ağ dolaşan influenza virüsleri hakkında dünya çapında bilgi toplar ve yıllık izole edilen virüslerin tipini belirler ve aşı üreticilerini bir sonraki sezonda kuzey ve güney yarıküre için üretilecek aşılarda kullanmaları gereken aşı suşları konusunda bilgilendirir. bu güne kadar katedilen yoldan daha fazlasına ihtiyacımız var. yeni bir pandemi gelişme tehdidine karşı toplumsal ve politik bilincin güçlendirilmesi lazımdır. influenza surveyans ağı belirgin derecede gelişmiş ve yaygınlaşmış olsa da hala bazı bölgeler ve ülkeler buna dahil değildir. hala bazı ülkelerde erken uyarı sistemi hakkında açık vardır ve bu ülkelerde influenza salgını hakkında erken uyarı verilememektedir. bu ülkelerde influenza'yı tespit etmek ve potansiyel influenza salgınına cevap verebilmek için surveyans güçlendirilmelidir.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder