?

Her yonuyle objektifler

Her yönüyle objektifler

Fotoğraf makinelerinin önünde bulunmakta olan ve fotoğraflanacak görüntüyü film ya da sensör yüzeyine yansıtan fotoğraf makinesi parçasına objektif adı verilir.



objektifler birkaç mercek ya da mercek grubunun bir araya gelmesinden oluşur.

fotoğraf makinelerinin çalışma prensibi insan gözünden esinlenerek geliştirilmiştir. ışığın şiddetini ayarlayan ve objektif üstünde bulunmakta olan diyafram sistemi insan gözündeki orjinali iris ile neredeyse aynı özellikleri mevcuttur. bir insan için gözü ne kadar önemliyse bir fotoğraf makinesi için de objektif o ölçüde mühimdir. fotoğraf makinesinin dış dünya ile ilk temasını objektif temin eder. bir objektifin kalitesi ve ışığa karşı olan hassasiyeti görüntü kalitesini direkt etkileyeceği için dikkat edilmesi gereken bir konudur.



görüntü kalitesinin direkt etkileyen en önemli değişkenlerden biri objektif kalitesidir. keskin, net ve iyi kareler yakalamak için birinci koşul iyi bir objektif kullanmaktan geçer.



objektiflerin tarihi

ilk basit fotoğraf makinelerinde ışık geçirmeyen bir kutuya iğne ile açılan bir delik objektif görevini görüyordu (oldukça ilkel bir yöntem olan bu teknik günümüzde fotoğrafçılık eğitim veren kurumlarda mantığın anlaşılması bakımından hala kullanılmaktadır).

bu ilkel fotoğraf makinesi örneklerinde görüntü sağa-sola ve yukarı-aşağı olarak ters oluşuyordu. bundan başka ışık şiddetini kontrol etmeye yarayan bir mekanizma olmadığından bu işlem kutuya belli vakit aralığında ışığın girmesine izin verilerek yapılıyordu. hatta ilk fotoğraf makinesi örneklerinde bu işlem kutunun önüne konulan bir kapak yardımı ile yapılır ve uzun süreli (3-5 sn) pozlama ile fotoğraf elde edilirdi.



günümüzde objektifler

önceleri bu kutunun önüne bir mercek koyularak ilkel objektifler elde edilmiştir. daha sonraları yavaş yavaş evrim geçiren objektifler birden çok mercek ya da mercek gruplarından meydana gelen, kompleks ve ileri kademede teknoloji kullanılan cihazlar durumuna geldiler.

objektiflerin birden çok mercekten oluşmasının nedeni ise tek mercekli sistemlerin pekçok görüntü hatasına yol açmalarıdır. bu hataların en aza indirilmesi için objektifler birden çok mercek ya da mercek gruplarından oluşur. iyi bir objektiften en az kusur ile en yüksek görüntü kalitesi vermesi beklenir.

günümüzde üretilen kaliteli objektifler yüksek teknolojiye sahip, karmaşık hesaplamaların ürünü cihazlardır. genelde en az 3-5 mercek ya ad mercek sisteminin bileşiminden meydana gelirler. her bir mercek yüzeyi ışık kaybını en aza yüklemek için özel kaplamalara sahiptir.



ayrıca günümüzde objektifler aynı zamanda netlik sistemleri (af auto focus) ile beraber çalışacak biçimde tasarlanırlar.



odak uzaklığı

objekitfler konunun net görünmesi için de kullanılırlar. yani netleme için de objekitflerden yararlanılır. bunun için objektifin içerisinde bulunmakta olan merceklerden bir kısmı hareket ettirilir. uzaktaki bir nesneye netlik yapıldığında objektif ile film ya da sensör yüzeyi arasındaki mesafeye odak uzaklığı adı verilir. odak mesafesi mm cinsinden ölçülür ve objektiflerin tanımlanmalarında kullanılan bir birimdir. 35 mm formatı için yaklaşık olarak 50mm insan gözünün verdiği etkiyi verir. bu değerin bir miktar altı geniş açı, üstü ise dar açılı görüntü temin eder.



mercek sistemleri

ilk tasarlandıklarında tek ya da 2-3 mercekten meydana gelen objektifler, gelişen teknolojinin de yardımı ile yeteneklerini ve mercek sayılarını artırmışlardır. günümüz modern objektifleri 8-10 hatta 16 mercek sisteminin bira araya gelmesi ile çalışırlar.



objektiflerin bu karmaşık yapısı sebebiyle yüksek teknolojiyi kullanan ürünlerinin başında gelirler. bilhassa çok sayıda mercek kullanılması, fotoğrafı çekilecek cisimden yansıyan ışığın her bir mercekten geçerken azalmasına ve renk sapmalarına neden olur. işte bunu önlenmek için mercek sistemleri özel bir biçimde yerleştirilir. bundan başka yüksek kalitede optik malzeme kullanılarak, mümkün sorunların önüne geçilmeye çalışılır.



kaplama alanı

bir objektifin oluşturduğu görüntü daire şeklindedir (yapıları itibariyle). görüntünün en net bölgesi ise ortasında oluşur. bir objektifin oluşturduğu görüntünün en net olduğu bölgenin çapına objektifin kaplama alanı adı verilir. örneğin 35 mm filmin görüntü alanı 24x36mm dir. köşeleri birleştirdiğimizde meydana gelen üçgenin uzun kenarı ise yaklaşık 43. 2 mm ye tekabül eder. bu rakam ise 35mm film ile kullanılabilecek objektifin minimum bu kaplama alanına sahip olması gerektiği anlamına gelir.



objektif açıklığı

fotoğraf sanatının esası ışıktır. ışık ile yapılan oyunlar, renk farklılıkları ve tonlamalar amatör profesyonel tüm kullanıcılar için önem taşır. bir fotoğraf makinesinde bu ışığın geçtiği ilk yer objektiftir.



bir objektifin ışık geçirgenliği ne kadar fazlaysa yani ne kadar çok ışığı kayıpsız bir biçimde sensöre ya da film yüzeyine aktarabiliyorsa o kadar kaliteli olduğu söylenebilir. objektifin parlaklığı ya da açıklığı olarak tanımlanan bu özellik ücretinin da yüksek olmasına yol açar.

fotoğraf makinesi tercihi yapılırken objektif açıklığının yani parlaklığının yüksek olmasını olması daha kaliteli fotoğraflar çekmenizi temin eder.



fotoğraf makinesi seçimi yaparken kaliteli objektif kullanan ürünlere yönelmek görüntü kalitesini artıracağı için mühimdir. yine de bilhassa dijital fotoğraf makinelerinde yalnız olarak objektifin de yeterli olmayacağını sensör kalitesinden tutun da üstündeki işlemcinin algoritmasına kadar pekçok değişkenin görüntü kalitesine etkileyeceğini de unutmamak gerekmektedir.

bir objektifin açıklığının ya da parlaklığının yüksek olması diyafram değeri ile ölçülür.



diyafram

objektifler insan gözünün bir kopyasıdır. gözümüzde ışık kontrolü iris adı verilen özel bir sistemle sağlanırken objektiflerde bu görev diyafram adı verilen özel bir mekanizma ile sağlanır. diyafram, metal yapraklardan meydana gelen ve bir mekanizma ile bu yaprakların açılıp kapanmasını sağlayan bir sistemdir. objektifin f değeri olarak tanımlanan ve diyafram değeri aşağıdaki gibi rakamlardan oluşur:

1 1. 4 2 2. 8 4 5. 6 8 11 16 22 32



objektifin diyafram açıklığı f sinyali ile belirtilir.



diyafram açıklığının 2. 8 ya da daha ufak olması (1 e kadar inebilir) o objektifin kaliteli bir açıklığa sahip olduğu anlamına gelir. bu da çoğu zaman daha az ışıkla daha hoş fotoğraf çekebilme anlamına gelir.



ister kompakt, ister profesyonel, ister klasik, ister filmli fotoğraf makinesi olsun diyafram açıklığı yüksek bir ürünün toplam ücretinin artmasına neden olur. çünkü bu stil objektifleri üretmesi hem zor hem de pahalı bir işlemdir.



görüş açısı

objektifin film ya da sensör yüzeyine aktardığı görüntünün sınırlarının görüntü merkezinde yaptığı açı görüş açısıdır. bu değer odak mesafesi ile ters orantılıdır. yani odak mesafesi arttıkça görüş açısı azalır.



odak mesafesi 50mm olan standart objektif için görüş açısı yaklaşık 46 derecedir. bu değer 100mm için 24, 200mm için 12, 35mm için 54, 20mm içinse 84 derece olur.

dar alanlarda ve geri çekilip geniş kadraj almanın zor olduğu mekanlarda daha büyük görüş açısına gereksinim duyarız. tam tersi hususa uzak olduğumuz mekanlarda ise daha ufak görüş açılarına ihtiyacımız olur. bu sebeple spor karşılaşmalarında fotoğrafçılar uzun odaklı objektif kullanırken, kapalı mekan röportajlarında daha çok geniş açılı objektifler tercih edilir.



günlük kullanımda ise görüş açısı ufak (yani geniş açılı) objektifler fotoğrafseverlere daha geniş alanları kadraja alma imkanı temin eder. tam tersi ise daha uzaktaki nesneleri yakındaymış gibi fotoğraflamamıza imkan tanır.



alan derinliği:

fotoğraflanan konunun önünde ve arkasında belli bir alan da net olarak görünür. bu net görünen mesafeye alan derinliği adı verilir. alan derinliği diyafram ve odak mesafesi ile kontrol edilen bir değerdir. diyaframı kıstıkça (f22 gibi) alan derinliği çoğalır, açtıkça (f2 gibi) alan derinliği azalır.

alan derinliği netlik yapılan belli bir mesafesindeki bölgenin net olması olarak tanımlanabilir.

benzer biçimde uzun odaklı objektifler alan derinliği azaltırken kısa odaklı objektifler alan derinliği artırır.



objektif çeşitleri

ister kompakt ister slr stili bir ürün kullanın, elinizdeki objektif ya da objektiflerin türleri bulunur. bu çeşitliliğin nedeni ise değişik ihtiyaçlara cevap verebilmektir. objektifler esas olarak 4 bölüme ayrılır:



1-normal objektifler:

konumuz ağırlıklı olarak 35mm formatı olduğundan bu tür için insan gözüne yakın perspektif değeri veren objektif 50mm dir. normal objektif olarak tanımlanan bu objektifler insan gözünün gördüğü gibi fotoğraf çekerler. fotoğraflanan hususların boyutları değişmez (küçülüp büyümez). bilhassa değiştirebilir objektiflere sahip slr fotoğraf makinesi kullananlar tarafından tercih edilen bu objektifler, hafif olmaları, basit mekanizmalara sahip olmaları sebebiyle tercih edilir.



odak mesafeleri değişken olmadığı için bu ürünler kompakt cihazlarda fazla tercih edilmez.



2-geniş açılı objektifler:

yukarıda geçen satırlarda da bahsettiğimiz gibi 50 mm odak mesafesi yaklaşık 46 derecelik bir görüş açısı temin eder. 35mm ve daha ufak odak mesafesi değerlerine sahip olan objektifler geniş açılı olarak tanımlanır. bu objektiflerde açı değeri 54 dereceden itibaren 180 dereceye (fisheye-balıkgözü objektifler için) kadar çıkar.



geniş açılı objektifler yakındaki hususları olduğundan daha büyük, uzaktaki hususları ise olduğundan daha ufak gösterir. bundan başka odak mesafesi küçüldükçe perspektif noktalarında distorsiyon ve bozulmalara çoğalır. hatta balık gözü adı verilen objektiflerde bu problem çok fazladır.



yine de fotoğrafa farklı bir hava katması, alan derinliğinin çok büyük olması, dar mekanlarda rahat fotoğraf çekme imkanı sağlaması gibi sebeplerden dolayı geniş açılı objektifler tercih nedeni olmaktadır.



3-dar açılı objektifler:

geniş açılı muadillerinin tersine uzun odak uzaklıklarına sahip olan bu objektifler 85mm den başlar 200-300-500 hatta 1000 mm ye kadar uzanan değerlere sahiptirler. görüş açısı değerleri ise 24 dereceden itibaren 10 ve hatta 6 ya da 8 dereceye kadar düşer.



dar açılı objektifler daha çok hususa yaklaşmanın zor, olanaksız ve tehlikeli olduğu durumlarda tercih edilir. spor karşılaşmaları, vahşi doğa ve portre çekimleri gibi durumlarda kullanılan bu objektifler hususu yakınlaştırırken perspektiflerin üst üstü gelmesine neden olur. perspektif yığılması adı verilen bu olay istisnai durumlar dışında tercih edilmez.



öte yandan alan derinliğini çok sınırlı bir değerde tutan dar açılı objektifler konunun zeminden ayrılması gereken çekimlerde sıklıkla tercih edilir (portre vb. gibi). bu objektiflerin odak mesafesi arttıkça sarsmadan tutulabilmeleri zorlaşır. bundan başka ışık geçirgenlikleri de azalır. bu sebeple 300mm ve daha üstü değerlere sahip objektifler genelde sehpa ile birlikte kullanılır.



4-değişken odaklı objektifler:

son 10 yılda popülerliği olan ve kullanımı hızla artan bir objektif tipidir. özel bir mekanizma yardımı ile objektifin odak mesafesi değiştirilebilir. bu da kullanıcıya verilen değerler arasındaki tüm objektifleri kullanıyormuşcasına bir rahatlık temin eder. bu objektiflerde odak mesafesi iki numara ve bunların arasına - sinyali koyularak gösterilir. örneğin 35-70mm ibaresi bu objektifin değişken odak mesafesine sahip olduğu anlamına gelir.



özellikle kompakt fotoğraf makinelerinde kullanılan değişken odaklı objektifler kullanıcıya hem geniş açı, hem normal hem de dar açılı objektif kullanabilme imkanı tanır.



profesyonel kullanımda ise tek bir objektif taşıyarak pekçok objektifin odak uzaklığını sağlaması sebebiyle kullanıcıların seçimi olan bu objektifler, hareketsiz odaklı objektiflere göre bir miktar daha pahalıdırlar (özellikle f2. 8 ya da f2 gibi değerelere sahip olanları).



objektifler yüksek teknoloji ile üretilen, karmaşik yapılara sahip fotoğraf makinesi parçalarıdır. görüntü kalitesi üstünde önemli tesirleri bulunmakta olan bu minik cihazlar, insan gözü mantığı üstüne tasarlanmışlardır. net, berrak ve keskin fotoğraflar çekmenin esas yolu (tek yolu değil) kaliteli bir objektif kullanan bir fotoğraf makinesi kullanmaktan geçer.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder