?

Idrar kacirma

İdrar kaçırma

Gün içinde idrar kaçırma

çocuklarda idrar kaçırma en sık rastlanan sorunların başında geliyor. idrar kontrolü sinir sisteminin gelişmesiyle paralel ilerliyor. bebeklik döneminde işeme tamamen refleksle oluyor. idrar kesesi (mesane) dolduğunda sinyaller omuriliğe gönderiliyor. bu sinyaller omurilikte yeni sinyal oluşumuna yol açıyor. yeni sinyal mesaneye ulaşarak kasılmaya yol açıyor ve işeme başlatılıyor. çocuklarda idrar kontrolü ilk 5 yaş içinde tamamlanıyor. bu yaştan sonra idrar kaçırma normal kabul edilmiyor. idrar kaçırma pekçok hastalığa bağlı olabiliyor. idrar yolu iltihabı idrar kaçırma sebeplerinin başında geliyor. mesanenin çalışmasını sağlayan sinirleri etkileyen hastalıklar da idrar kaçırmaya yol açıyor. omurilikte doğuştan olan meningomyelosel gibi hastalıklar mesanenin çalışmasını engelleyerek idrar kaçırma nedeni olabiliyor.

idrar kaçıran çocuklarda öncelikle idrar tetkiki yapılması gerekiyor. buna ek olarak ultrasonografi ile böbreklerin ve idrar yollarının değerlendirilmesi gerekiyor. böbreklerde veya idrar kanallarında şişme varsa ileri tetkik yapmak gerekiyor. sondalı mesane filmi veya ilaçlı böbrek filmi çekilerek böbreklerin ve idrar yollarını yapısal bozuklukları teşhis edilebiliyor. idrar kaçırmasına sebep olabilecek bir hastalık varsa öncelikle bunun tedavi edilmesi gerekiyor. idrarın böbreğe geri kaçışı, mesane taşı, idrar kanalında tıkanıklık gibi hastalıklar idrar kaçırmasına sebep olabiliyor.

böbrek veya idrar yollarında bir bozukluk bulunamazsa, mesanenin çalışmasını anlamak için " ürodinami" tetkiki yapılıyor. mesaneye yerleştirilen bir kateter ile mesanenin baskısı ve kapasitesi ölçülüyor. bu tetkikin sonucuna göre mesane kabaca, " spastik" veya " atonik" (tembel mesane) olarak ikiye ayrılıyor. spastik, yani aşırı kasılmalar belirten mesanelerin tedavisinde, oksibutinin gibi kas gevşetici ilaçlar kullanılmaktadır. atonik, yani tembel mesanelerin tedavisinde ise mesanesinde biriken idrarı kişinin tertipli olarak boşaltması gerekebiliyor.

idrar kaçıran çocukların kesinlikle bir çocuk ürolojisi uzmanı tarafından muayene edilmesi gerekiyor. lazım tetkikler yapıldıktan sonra tedavi ve tavsiyeler uzman tarafından aileye anlatılıyor. unutulmaması gereken nokta ise idrar kaçırma tedavisinin vakit aldığı ve mutlu sonuca çok kısa sürede ulaşılmadığıdır.



geceleri idrar kaçırma (enürezis noktürna)


genel bilgiler

beş yaşından sonra geceleri altına ıslatma haline " enürezis noktürna" deniliyor. geceleri idrar kaçırma farklı toplumlarda %10-25 arasında değişen sıklıkta görülüyor. bu rahatsızlığın nedeni tam olarak bilinmese de kalıtımsal olduğu düşünülüyor. bu çocukların %80'den fazlasında anne veya babada da çocukluğunda idrar kaçırma öyküsü mevcut. eskiden bu rahatsızlığın kökeninde psikolojik faktörlerin ilk sırada rol oynadığı düşünülüyordu. geceleri altına kaçırmaya sebep olan en önemli faktörün psikolojik bozukluklar olduğu düşünülüyordu. günümüzde enürezis sorununa, sinir sisteminin bu bölümünün gelişimindeki yavaşlamanın yol açtığı düşünülüyor.

enürezis noktürna şikayeti ile uzmana başvuran bir çocuğa öncelikle idrar tetkiki yapmak gerekiyor. idrar yolu enfeksiyonları geceleri idrar kaçırmaya yol açabiliyor. böbrek ve idrar yollarında hastalık olup olmadığının ultrasonografi tetkiki ile araştırılması gerekiyor. böbreklere idrarın geri kaçışı idrar kaçırma şikayetine sebep olabiliyor. idrar tetkiki temiz olan ve ultrasonu normal olarak değerlendirilen bir çocukta ileri tetkik istenmiyor. ancak, idrarında iltihap olan veya böbreklerinde, mesanesinde problem tespit edilen çocuklarda ileri tetkik yapmak gerekiyor. geceleri kaçırmanın yanı sıra gündüzleri de kaçırma varsa kesinlikle ileri tetkik yapılıyor.

geceleri idrar kaçıran çocuklarda şayet altta yatan bir anormallik saptanmazsa enürezis tedavisine başlanıyor. tedavinin ilk basamağı aileye sunulan tavsiyeler. önerilerin başında sıvı kısıtlaması var. bu çocukların, akşam yemeğinden sonra sıvı tüketmemesi gerekiyor. günlük sıvı ihtiyaçlarını akşam yemeğine, yani en geç 19'a kadar karşılamaları gerekiyor. diğer bir tavsiye ise geceleri en az bir kez uyandırılmaları. enüretik çocuklar genellikle olabildiğince derin uykusu olan çocuklar ve uyandırılmaları da güç. bu önerilere en az bir ay uyularak günlük idrar kaçırma takvimi çizilmesi öneriliyor. takvimde, idrar kaçırılan günler bulut, kuru kalınan günler ise güneş veya gülen bir yüz çizerek işaretleniyor. bu çizimler, çocuklar için hem eğlenceli hem de bir bakıma kendilerini ödüllendirme (positive feed back) oluyor. çocuk, daha çok güneş çizmek için gayret ediyor.



geceleri idrar kaçırma takvimi oluşturan bir çocuğun ilk hafta 5 gün

son hafta ise 1 gün idrar kaçırdığı görülüyor. bu çizelge, çocuklar için hem bir eğlence hem de bir ödüllendirme aracı olabiliyor. buna ek olarak, tedavinin gidişi ile ilgili doktora olabildiğince yararlı bilgiler de veriyor.

sıvı kısıtlaması ve geceleri uyandırma ile azalmayan idrar kaçırmalarında daha ileri tedavi yöntemleri gündeme geliyor. " alarm pedi" bunlardan birisi. gece yatmadan önce çocuğun iç çamaşırına bir algılayıcı yerleştiriliyor. bu algılayıcı, çocuğun başucunda duran bir alarma bağlı. çocuğun iç çamaşırı ıslandığı vakit algılayıcı bunu alarm cihazına iletiyor ve alarm çalmaya başlıyor. çocuğun her idrar kaçırmasında çalan alarm birkaç hafta içinde çocukta şartlı refleks oluşturuyor. sonraki günlerde ise, çocuk daha idrar kaçırmadan kendiliğinden uyanıyor ve idrara kalkıyor. ancak bu yöntem her çocukta başarı gösteren olmuyor. bilhassa uykusu çok ağır olan çocuklarda alarm yetersiz kalabiliyor.



gece idrar kaçırmasının ilaçla tedavisi

sıvı kısıtlaması veya geceleri uyandırılmasına karşın altına idrar kaçıran çocuklarda ilaç tedavisi gündeme geliyor. gece idrar kaçırmasının tedavisinde esas olarak iki grup ilaç kullanılmaktadır. bunlardan ilki, aynı zamanda antidepresan tesiri olan " imipramin". geceleri yatarken tek doz durumunda verilen bu ilaç ortalama %60 oranında fayda sağlıyor. en sık yan tesiri gün içinde uyku getirmesi. ilaç 1-2 hafta içinde tesirini gösteriyor. ilaç kullanımı bittikten sonra genellikle şikayet tekrar başlıyor. diğer tedavi seçeneği ise desmopressin denilen ve " antidiüretik" etkiye sahip bir ilaç. bu ilaç, böbreklerden idrar süzülmesini azaltarak idrar miktarını düşürüyor. idrar miktarı düştüğü için de altına ıslatma problemi büyük ölçüde ortadan kalkıyor. tabi bu ilaç da kesin çözüm değil. çocukların %90'ında etkili olan ilaç kesildiğinde şikayetler tekrar başlıyor. ilacın spray ve tablet formları bulunuyor. geceleri tek doz olarak uygulanan ilacın kullanımı sırasında tertipli sağlık kontrolü ve kan tetkiki öneriliyor.

geceleri idrar kaçırma her sene giderek seyrekleşiyor ve ergenlik sonuna kadar %99 oranında kendiliğinden kayboluyor. gece kaçırma sorununu bir hastalık olarak görmeyip, kalıtımsal bir mesane alışkanlığı olarak görmek gerekiyor. en önemli nokta ise gece idrar kaçırmaların atında yatan bir hastalık olup olmadığının anlaşılması. dolayısıyla, 5 yaş sonrasında gece kaçırmalarını dikkate alıp kesinlikle çocuk üroloğuna müracaat etmek gerekiyor.

kaynak: doç. dr. mahmut ferda şenel

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme