?

Jeolojik zaman

Jeolojik zaman

Yer'in oluşundan bu güne kadar geçirdiği biçim, ısı, bitki örtüsü, v. b. değişikliler. jeoloji bilimi yönünden incelendiğinde, ilkel vakit, birinci vakit, ikinci vakit, üçüncü vakit ve dördüncü vakit olmak üzere beş büyük bölüme ayrıldığı görülür.



bu çeşitli zamanların her biri de devirlere, devirler tabakalara, tabakalar da daha ufak kısımlara ayrılır.



ilkel vakit (antekambrien), hayatsız olan zamandır. arkeen ve prekambrien olmak üzere iki devre ayrılır. arkeen devre ilişkin incelemelerde, hiç bir canlı izine rastlanmamıştır (bitki ya da hayvan). prekambrien devrine ilişkin izlerde ise bugünkü kırkayaklara benzer cinste hayvanların yaşadığı anlaşılmaktadır.



birinci vakit (paleozoik) eski hayvanlar zamanıdır. bu zamanda, biçim bakımından çok az gelişmiş her gruptan canlıya rastlanmaktadır. fakat bu zamanda memeliler, kuşlar, kapalı tohumlu bitkiler yoktur. bu vaktin bitkilerinin çoğunu, çiçeksiz fakat kökü olan bitkiler, atkuyrukları, kibrit otlan, açık ve kapalı tohumlu çiçekli bitkiler meydana getirmektedir. tüm bu bitkilerin yükseklikleri de 10-40 metreyi bulmaktadır. bu vaktin hayvanlarının büyük bir bölümünü de deniz hayvanları meydana getirmektedir. bunla da en ilkel hayvanlardır. bir miktar gelişmiş hayvanlar arasında bu zamanda karşılaşılan hayvanlardan çeşitli balıklar, kurbağalar, bazı sürüngenler dikkati çekmektedir. birinci vakit, kambrien, silürien, devonien, karbonifer, perm devirlerine ayrılmaktadır.



ikinci vakit (mozozoik) orta hayvanlar zamanıdır. birinci zamana oranla daha sakin ve durgun bir zamandır. atmosfer az yoğun ve az sıcaktır. üç devreye ayrılır: trias devri, tura devri, tebeşir devri. bu zamanda bulunmakta olan bitkiler arasında, bugün bile varolan çamlar ve sedir ağaçları, bu zamanda meydana gelmiştir. bu arada çınar, kavak, incir, meşe, bambp, palmiye gibi bitkiler de bu zamanda oluşmuştur. bu vaktin hayvanları da dikkati çekecek özelliktedir. bu zamanda ilkel hayvanların gelişmiş çeşitlerinin yanısıra kelebeğin, istakoz, yengeç gibi yüksek kabukluların meydana geldiği kemikli balıkların belirdiği görülür. fakat, bu vaktin asıl karakteristik hayvanları, jura devrinde gelişen ve karada yaşayan sürüngenlerdir. bunlardan bazıları ufak boylu oldukları halde, diğer bir kısmının boyları 30-60 metreyi bulur. bazıları ot yiyicidir. çoğunun üzerleri iki kat zırhla örtülmüştür. genel bir biçimde bunlar pek büyük hayvanlar. dır. bu sürüngenler arasında suda yüzen ve uçanlarına da (kuşların bu devir de oluştukları sanılır) rastlanır.



üçüncü vakit (meozoik) yeni hayvanlar zamanıdır. bu vakit dehşetli volkan püskürmelerinin, tektonik olayların meydana geldiği aktif bir zamandır. bu olaylar neticesi, yeryüzünde, üçüncü vakit oluşumları (alpler) pireneler,apeninler, karpatlar and dağlan himalayalar meydana gelmiştir. ülkemizin en yüksek volkanik dağları (erciyas, ararlar süphan dağları toroslar) bu zamanda olmuştur. üçüncü vakit, kendisinde bulunmakta olan ve bugün de halâ yaşayan pekçok canlı çeşitlerin karakterize edilmesiyle dört devre ayrılır: eosen (bu devirde nümmelitler boldur), oligosen (bol miktarda yumuşak, çaların bulunduğu ve geliştiği devirdir), miyosen (fillerin, geviş getirenlerin ve atların geliştiği devirdir), pliyosen (bu devrin yumuşakça ve memelileri, tamamıyla bugünkü şekillerine benzer).



dördüncü vakit (antropozoik) insan zamanıdır. bu zamanda yerel alçalmalarla yerel püskürmelere, nehirlerin deniz kenarlarına getirdikleri bazı alüvyonlara rastlanır. bu vaktin önemli olaylarından birisi buzulların genişlemesi, öbürü de insanın meydana gelişidir. bu yüzden bu zamana ilkel ya da medenî insan vakti da denir. dördüncü vakit pleistosen. holosen adlan altında iki devreye ayrılır. bu vaktin hayvanları, zamanımızın hayvanların aynıdır. ancak, vakit başlangıcında var olan hayvanlardan bazıları, bugün yok olmuşlardır. (filden daha büyük olan mamut gibi). diğer bir kısım hayvanlar da ısı değişimlerine göre, daha soğuk ya da daha sıcak bölgelere göç etmişlerdir. ilk insan da pliosen devri sonlarında meydana gelmiştir.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder