?

Kansere yol acan sebepler

Kansere yol açan sebepler

Kanserin kesin nedeni ya da sebepleri bilinmiyor. kişiyi bazı kanser çeşitlerine yatkın hale getiren genler, kanser oluşumuna yol açan virüsler, radyasyona maruz kalma, çeşitli kimyasal maddeler ,kanser sebepleri arasında sayılıyor. bağışıklık sistemindeki bozulmalar, çeşitli çevresel etkenler ya da beslenme tarzımız da kanser oluşumunda rol oynuyor. kanserleşen hücrelerdeki esas bozukluğun genlerdeki farklılaşmayla başladığı düşünülüyor. genlerdeki bozukluklar doğuştan olabileceği gibi, sonradan oluşan bir etkiyle de olabiliyor. genlerde,mutasyon denilen bozulmalar hücrenin normal kontrol mekanizmalarını bozup kontrolsüz çoğalmasına yol açıyor. beyin,meme,prostat ve böbrek gibi organların kanserlerinde p53 genindeki mutasyonun rol oynadığı ıspatlanmış bulunuyor.



moleküler biyoloji alanında böyle yeni bilgiler ve kavramlar, kanser araştırmalarını çok enteresan bir evreye sokuyor. genlerdeki değişmeler ve hücreler arasındaki normal uyumun bozulmasıyla ilgili mekanizmaları öğrendikçe kanserin tedavisine de farklı şekilde bakmaya başlayacağız.



kalıtsal faktörler



kanserlerin yaklaşık %20 sinin kalıtımsal nedenlere bağlı olduğu düşünülüyor. bütün meme kanserlerinin %5 10 u ailevi geçişe bağlı. kalıtımın önemli olduğu diğer bir kanser türü de bağırsak kanseri. ebeveynlerde bağırsak polipi ya da kanseri olan kişilerin bağırsak kanserine yakalanma riski diğer insanlara göre daha fazla. babasında prostat kanseri olan erkeklerinde prostat kanserine yakalanma riski yüksek. dolayısıyla bu kişilerin 40 yaşından sonra sende en az 1 kere üroloğa gitmeliler.



radyasyon



radyasyon önemli bir kanser sebebi. dna zincirinde kırılmalara böylece kromozom yapısında bozulmalara yol açıyor. radyasyona maruz kalan hücrelerde, anormal kromozom yapıları görülüyor. kromozom parçaları yer değiştirip birbirleri üstüne binebiliyor. bunun sonucunda hücrelerde anormal proteinler oluşmaya başlıyor ve hücrelerin normal kontrol mekanizmaları etkisiz kalıyor.



radyasyonun bu tesiri uzun vakit dilimi içinde oluşuyor. radyasyona maruz kalan hücreler belirl bir müddet sonra kanserleşiyor. hiroşima ve nagazaki ye atom bombası atıldıktan yıllar sonra pekçok kanser vakası görüldü.



en önemli radyasyon kaynaklarından biri de,morötesi ışınlar yayn güneş. bütün cilt kanserlerinin %90 ından fazlasına,güneş in bu zararlı ışını yol açıyor. güneş ışınlarına direkt maruz kalmaktan korunmak ya da koruyucu kremler kullanmak gerekiyor. doğada bulunmakta olan ve insanların yaşadığı bütün ortamlara rahatlıkla sızan radon gazı da belirli bir miktarın üstüne çıkınca akciğer kanserine yol açıyor.



virüsler



1911 de başlayan araştırmalarda önce tavukta bulunmakta olan kanser daha sonra başka araştırmacılar tarafından hayvanlarda tümör yapan pekçok virüs bulundu. bu çalışmalar sonucunda rous a 1966 yılında ,55 yıl sonra nobel ödülü verildi. virüsler (hem dna hem de rna virüsleri) hayvanlarda çeşitli kanserlere yol açabilirler. bazı virüsler kapsüllerinin içinde dna taşıyor; hücre içine girdikten sonra kendi dna larını hücrenin dna sına entegre ediyorve kendilerini kopyalıyor. bu entegrasyon hücrenin dna yapısını etkilediği için normal hücre çoğalmasını da etkiliyor. bu gerçek anlaşıldıktan sonra, insan tümörlerinde de virüslerin rolü üstünde çok araştırma yapıldı, fakat günümüze kadar gelişi güzel bir virüsün gelişi güzel bir insan kanserine yol açtığı sebep olduğu ıspatlanmış değildir.



insan kanserlerinde virüslerin rolünü araştırmak zordur. kanser yaptığı sanılan bir virüsü insana verip kanser yapmasını mı bekleyeceğiz ?böyle bir şeyi yapsak bile tümörün ortaya çıkmasını yıllarca beklemek gerekmektedir.



kimyasal maddeler



çeşitli kimyasal maddelerin kanser oluşumundaki rolünü belirlemek için yoğun çalışmalar yapılıyor. bazı kimyasal maddeler tek bir temastan sonra kanser oluşumunu başlatıyor. böyle maddelere initiator yani başlatıcı deniyor. bu maddelere maruz kaldıktan sonra kanser oluşumu için genellikle promoter denilen ve kanser oluşumunu çabuklaştıran diğer bir ajanın varlığı gerekiyor.



sigaranın içinde hem kanser sürecini başlatan hem de çabuklaştıran maddeler bulunuyor. sigara, alkol ve hatta bulunulan ortamın havası bile kansere yol açabiliyor. sigara her üç kanser ölümünü birinden sorumlu. akciğer kanserlerinin ise derhal hemen tamamından sorumlukanserlerin üçte birinde sigaranın önemli rolü vardır. sigara dumanındaki başlıca zararlı maddeler nikotin,karbon monoksit ve katrandır. sigarada kanser yapan madde katrandır. bu madde akciğerleri tahriş ederek kanserden başka akciğer hastalıklarında da önemli rol oynar.



alkol kansere direkt neden olmayabilir. çünkü sigara dumanındaki pekçok kimyasal gibi kimyasal kanserojen değildir. alkol neoplastik hücreyi harekete geçirmez ama bunun yerine hücre gelişimini kolaylaştırır. böylece alkol yeni oluşmuş neoplastik hücre gelişimini ve kanser hücrelerini teşvik ederek onların çabucak büyüyen metastatik kanserlere dönüşmesini temin eder.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder