?

Kopeklerin evcillesmesi

Köpeklerin evcilleşmesi

Hayvanların kendi doğasından olabildiğince değişik biçimde ve insanın arzu ettiği boyutlarda, yeni bir davranış yapısı kazanması olarak tarif edebileceğimiz evcilleşmede binlerce yıl süren bir seleksiyon söz konusu olmuştur. son araştırmalara göre köpek, insanın en eski ev hayvanıdır. öncelikle, köpekler avrupa ve yakın doğu da, daha sonra amerika'da evcilleştirilmiştir. bonn yakınlarındaki oberkassel kasabasında bulunmakta olan bir köpeğin çene kemiği üstünde yapılan incelemelerle ilk evcil köpeğin ortalama 14. 000 sene evvel yaşadığı anlaşılmıştır. böylece insanın en eski ev hayvanının köpek olduğu ortaya konmuştur. bazı kaynaklara göre kurtların evcilleşmeye başlaması israil'de mö 12. 000 - 10. 000, ülkemizde ise 7000 yıllarına uzanmaktadır.







evcilleştirme büyük olasılıkla değişik vakit ve mekânlarda gerçekleşmiştir. böylece değişik köpek soyları oluşmuş ve bunlar arasında, insanın işine en fazla yarayan köpekler tutulup, diğerleri üretim dışı bırakılmıştır. kurttan köpeğe geçiş, yine evcilleşmenin ve insanlarla birlikte yaşamanın neticesi olarak ortaya çıkan ve binlerce yıldır süregelen bir olaydır. bu vakit içerisinde hayvanlar psiko-genetik ve hattâ anatomik olarak da değişikliklere uğramışlardır. kurda ilişkin davranışların, köpekte %50 oranında değiştirildiği iddia edilmektedir. geriye kalan %50 oranındaki ortak davranış şekilleri, çok uzun zamandan beri kurtlardan çok uzak yaşamasına karşın mevcuttur. yapılan genetik müdahaleler ve çevresel tesirler bu nedenle köpekler, kurtlardan çok, insana yakışan ve insanlardan bağımsız olarak yaşayamayan bir tür hâline gelmişlerdir.



evcilleşmenin temelinde, içgüdüleri kontrol edebilme kabiliyeti vardır. bir canlı (insan dahil) içgüdülerini ne denli kontrol edebiliyorsa, o kadar evcildir. beynin prefrontal bölgesi bu yetenekten sorumludur ve bu bölge bakımından en gelişmiş canlı insandır. köpekte insan kadar olmasa da olabildiğince gelişmiştir. kediyle kıyaslanacak olursa, bu gelişim, köpekte daha fazladır.







maymunda ise, bu bölge köpeğinkinden daha büyüktür, ancak büyüklük yalnız olarak yetmemekte, bu alanın kullanılma oranı da önem taşımaktadır. bu alan kullanıldıkça snapslar arasında bağlantılar gelişmekte ve kontrol kabiliyeti artmaktadır. bu bakımdan köpeklerin, içgüdülerine daha hâkim hayvanlar olduğu söylenebilir. zaten maymunun evcil olmadığını herkes bilir. kavram kargaşası olmasın diye açıklamakta fayda var; maymun gibi, insanla anlaşan her hayvan evcil değildir, bunlar ehlileştirilmiş olan, yabanî hayvanlardır. evcilleştirme ile ehlileştirme değişik kavramlardır. evcil bir hayvanın doğan yavruları da evcildir, halbuki ehli olan yabanî bir hayvanın yavrusu da yabanî doğar ve bizimle anlaşabilmesi için ehlileştirilmesi gerekmektedir.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder