?

Minerallar, molibden (mo)

Minerallar, molibden (mo)

Giriş



molibden derhal hemen tüm yasam alanları için temel eser elementlerden biridir. önemli kimyasal döngüleri (karbon, nitrojen, sülfür) katalizleyen bazı enzimlere kofaktörlük yapar



molibden ilk olarak yoğun olarak karaciğer böbrek kemik ve deride bulunur. yetişkin insan vücutlarında yaklaşık olarak dokuz miligram molibden bulunur.



gıda kaynakları



baklagillerden fasulye mercimek ve bezelye molibden bakımından en zengin gıda kaynaklarındandır. hububat ürünleri ve kabuklu yemişler molibden içeriği bakımından zengin olmalarına karşın hayvansal ürünler, meyve ve sebzeler genellikle molibden içeriği açısından olabildiğince zayıftırlar.



bitkilerin molibden miktarı yetiştikleri toprağın molibden içeriğine ve çevresel koşullara bağlı olduğu için genellikle molibden bakımından yetersiz topraklarda ve elverişsiz çevre koşullarında yetişen sebze ve meyvelerin molibden miktarı düşük olur. farklı coğrafyalardaki bitkilerin değişik molibden içeriğine sahip olmaları bu yüzdendir.



molibden içeren bazı önemli gıdalar:

maya

mercimek

karaciğer

ıspanak

yeşil lahana

işlenmemiş buğday ekmeği

kahverengi pirinç

böbrek

barbunya

kabuklu yemişler



tavsiye edilen günlük alım miktarı(rda)



molibden için henüz avrupa birliği'nin hazırladığı rda bulunmamaktadır. amerika'da yetişkinler için günlük 43-45 µg/gün miktarı öneri edilen miktar olarak belirlemiştir.



inhibitörler/uyarıcılar:



aşağıdaki gıda bileşenlerinin molibdenin emilimini uyardığı görülmüştür



bakır: bakır molibden emilimini önleyici etki gösterir.



vücuttaki görevleri



hemen derhal tüm molibden içeren enzimlerde (molybdoenzymes) bulunmakta olan molibdenin biyolojik formu molibden kofaktör olarak bilinen bir organik moleküldür. molibdenin insanlarda üç enzime kofaktörlük yaptığı bilinmektedir.



sülfüt oksidaz: sülfitin sülfata dönüşümünü katalize eder bu reaksiyon sistin gibi sülfür içeren amino asitlerin metabolizması için lazımdır.



ksantin oksidaz ve aldehit oksidaz: benzer yapıdaki çeşitli değişik moleküllerin hidroksilleme reaksiyonlarını katalizler. ksantin oksidaz nükleotidlerin (dna ve rna'nın ilk şekilleri) ürik aside bozulmasını katalize eder bu da kanın oksitlenmeyi engelleyici kapasitesine katkıda bulunur. aynı zamanda ksantin oksidaz ve aldehid oksidaz ilaç ve toksin metabolizmasın da cok önemli rol oynar. bu üç enzimden yalnızca sülfüt oksidaz insan sağlığı için çok önemli olduğu bilinmektendir.



eksikliği



molibden yetersizliği sağlıklı insanlarda şimdiye kadar görülmemiştir.



toksisite



diyare, bastırılmış büyüme hızı ve kansızlık molibdenin toksik tesirlerinin belirtileridir. gut hastalığına benzer semptomların sebebi vücuda aşırı oranda molibden alınmasının sonucudur. molibdenin zehirliliğinin gıdalardan meydana gelmesi ihtimali çok küçüktür.



yüksek seviyede molibden alımı yüksek oranda bakır boşaltımına neden olabilir (antagonistik iki mineralin beraber olmasından kaynaklanabilir) bu durum bakır eksikliğine neden olabilir.



yüksek oranda molibden alımı alkalin fosfat etkinliğini değiştirebilir buda belirli kemik anormalliklerine neden olabilir. alkalin fosfataz enzimatik olarak fosfat gruplarını glikoz-1-fosfat molekülünden ayırıp serbest bırakabilir böylece yüksek seviyede inorganik fosfat üretilir. kemikte hydroxyapatite kristallerinin üretimi için fosfat lazımdır.



düzenleme



molibdenin emilimi mide ve bağırsakta kolaylıkla meydana gelir,ve boşaltımı ilk olarak idrar kanalıyla meydana gelir.



kaynak:

ursel, a.: natural care vitamins & minerals hvebook. dorling kindersley, london, 2001. ısbn 80-89179-01-0

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme