?

Mineraller, krom (cr)

Mineraller, krom (cr)

Giriş



kromun beslenme açısından lazım bir mineral olduğu bilinmesine karşın kromun vücutta nasıl çalıştığı tam olarak bilinmemektedir. kromun en fazla bilinen iki formu 3 değerlikli ve 6 değerlikli formlarıdır. 3 değerlikli krom gıdalarda bulunmakta olan ve vücut tarafından en iyi kullanılabilen formudur. biyolojik olarak etkin formunun yapısı tam olarak bilinememektedir.



gıda kaynakları



gıdalardaki krom miktarı gıdaların yetiştiği bölgelerdeki toprağın mineral içeriğine göre değişkenlik göstermektedir. gıdaların krom içeriğiyle ilgili çok fazla bilgi bulunmamaktadır. işlenmiş et, tahıl ürünleri, yenmeye hazır kepek, yeşil fasulye, brokoli ve baharatlar krom bakımından olabildiğince zengindirler. sükroz ve früktoz gibi basit şekerleri içeren gıdalar, krom bakımından fakir olmasının yanı sıra krom kaybına neden olmaktadır. aynı gıdaların değişik kısımlarındaki krom miktarı önemli bir biçimde farklılık gösterebilir.



kromun bazı önemli gıda kaynakları:

maya

et

yeşil fasulye

fındık

kırmızı fasulye

elma

fıstık

brokoli

muz

portakal suyu



tavsiye edilen günlük alım miktarı(rda)



avrupa birliği ve amerika bitişik devletleri bir alım miktarı belirlemiştir. yetişkinlere göre kabul edilen krom alımı 30-50 µg/gün değerleri arasında olmalıdır.



inhibitörler/uyarıcılar:



aşağıdaki gıda bileşenleri krom emilimini arttırmaktadır:



c vitamini hayvanlara kromun c vitamini ile aynı anda verilmesiyle birlikte emilimi artmıştır.



aşağıdaki gıda bileşenleri krom emilimini engellemektedir:



karbonhidratlar basit şekerlerce zengin rejimler (sükroz), kompleks karbonhidratlarca zengin diyetlere (bütün tahıl) göre daha fazla idrar yoluyla krom atılımının artmasına sebep olurlar.



demir krom demirin transfer proteini olan transfferinin bağlayıcılarından bir tanesidir. fakat çoğu çalışma sonuçsuz kalmıştır. kalıtsal hemochromatosis'den ötürü aşırı demir birikmesi, kromun taşınımına müdahale eder.



vücuttaki görevleri



kromun biyoaktif formu, ensülinin tesirini artırarak glikoz metabolizmasında yer almaktadır. kromun ensülin reseptörleriyle etkileşimi sayesinde, ensülin hücrelere glikoz ile enerji sağlayarak kandaki glikoz miktarının artması engellenir. kromun glikoz metabolizmasındaki etkisine ek olarak, ensülin yağ ve proteinlerin metabolizmasında yer almaktadır.



eksikliği



krom eksikliği, uzun dönemden beri serumla beslenen ve serumlarına krom katılmamış üç hastada gözlendi. bu hastalarda ensülin gereksinimi artmıştır ve anormal glikoz kullanımı gözlenmiştir. ek olarak, iyi beslenmemiş bebeklerde bozulan glikoz toleransına, ağız yolundan alınan krom klorür cevap vermiştir.



birçok çalışmalar, erkek koşucularda tertipli egzersizlerden dolayı, idrar yolu ile krom kaybının olduğunu göstermiştir. dolayısıyla tüm tertipli egzersiz yapan kişilerin almaları gereken krom miktarı artmaktadır. yine son yapılan çalışmalarda, yaşlı erkeklerde ağırlık kaldırma gibi egzersizlerden dolayı idrar yoluyla krom kaybı olduğu ortaya çıkmıştır. bununla beraber direnç egzersizleri çok az yada hiç krom kaybına neden olarak, krom emilimini artırmıştır.



günümüzde yapılan çalışmalarda yetersiz alınan kromun duyarlılığı kısıtladığı göstermiştir. kromun besleyici değeri hala araştırılmaktadır.



toksisite



altı değerli krom veya krom (vı) karsinojen olarak bilinir. tozlu ortamlarda kroma maruz kalma neticesi akciğer kanseri vakalarının ve deride iltihaplanma olaylarının gerçekleşmesine sebep olur. bundan başka üç değerli kromun veya krom (ııı)'ün insanlara toksik etki yaptığı hakkında birkaç kanıt vardır. gıdalardan alınan fazla kromun sağlığa ters bir tesirinin olmadığı da bilinmektedir.



çoğu uzun ömürlü krom (ııı) desteği kullanımının dna'nın hasar görmesine neden olabilmektedir. günümüzde krom (ııı)'ün canlı organizmalarda dna hasarına sebep olduğunu belirten bir kanıt bulunmamaktadır.



düzenleme



kan dolaşımıyla krom vücudun tüm bölümlerine dağılır. daha sonra krom böbreklerden geçerek idrar ile birkaç gün içinde tasfiye edilir. çoğu insan günde az oranda krom alabilir. vücutta ağızdan alınan kromun büyük bölümü birkaç gün içinde dışkı ile vücuttan dışarıya atılır ve hiçbir vakit kana girmez. %0. 4 2. 1 kadar olan çok az bir kısmı bağırsak zarından geçerek kan dolaşımına girer. gıdalarda bulunmakta olan krom (ııı) diğer maddelere tutunabilir ve böylece kromun karın ve bağırsaklardan kan dolaşımına geçişi daha kolaylaşır. vücut kromun bu formunu hayati vücut işlevlerini gerçekleştirmek amacıyla kullanır. şayet krom ile deri temasa geçerse, deri zarar görmedikçe çok az miktar krom vücuda geçer.



kaynak:

ursel, a.: natural care vitamins & minerals handbook. dorling kindersley, london, 2001. ısbn 80-89179-01-0

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme