?

Mineraller, magnezyum (mg)

Mineraller, magnezyum (mg)

Giriş



magnezyum vücutta en fazla bulunmakta olan dördüncü mineraldir ve sağlık için lazımdır. vücutta magnezyumun yaklaşık %50'si kemiklerde bulunur. diğer yarısı da doku hücrelerinde ve dokularda bulunmaktadır. magnezyumun yalnızca %1'i kanda bulunur. fakat vücut kandaki magnezyum seviyesini koruyabilmek için büyük efor sarf eder.



magnezyum, vücuttaki 300'den fazla biyokimyasal reaksiyon için lazımdır. normal kas ve sinir işlevlerinin gerçekleşmesi için, kalp ritminin hareketsiz tutulması için, güçlü bir bağışıklık sistemi için ve güçlü kemikler için magnezyum lazımdır. bundan başka magnezyum kan şekeri seviyesinin düzenlenmesine ve normal kan basıncının desteklenmesine yardımcı olur. buna ilaveten enerji metabolizması ve protein bireşiminde de yer alır. hipertansiyon, kalp damar hastalıkları ve şeker hastalıklarının engellenmesinde magnezyumun büyük bir rolü bulunmaktadır. diyetteki magnezyum ince bağırsaklarda absorplanır ve böbrekler yoluyla vücuttan atılır.



gıda kaynakları



bitkilerin yetiştiği topraklardaki mineral oranları coğrafi olarak değişkenlik gösterdiğinden, bitkilerdeki mineral oranları da değişebilir.



ıspanak gibi merkezinde klorofil (bitkilere yeşil rengi veren molekül) molekülü bulunmakta olan sebzeler magnezyum için iyi kaynaktır. bazı baklagiller (fasulye ve bezelye), fındık, tohumlar, ve tüm tahıl ve işlenmemiş tahıl magnezyum için iyi kaynaklardır. işlenmiş tahıl magnezyumca fakirdir. beyaz un arıtıldığında ve işlendiğinde magnezyumca zengin kısımları ve kepek uzaklaşır. tüm tahıldan yapılmış ekmek, işlenmiş beyaz undan elde edilmiş ekmeğe göre daha çok magnezyum içerir. musluk suyuda magnezyum kaynağı olabilir. fakat su kaynağına göre magnezyum miktarı değişir. doğal olarak çok mineral içeren sular "sert su" olarak adlandırılırlar. sert su, normal suya göre daha çok magnezyum içerir.



magnezyum gereksinimini karşılamak için baklagiller, fındık, tüm tahıl ve sebzelerden meydana gelen bir diyetle beslenmek lazımdır.



magnezyumun bazı önemli gıda kaynakları:

kakao tozu

ayçiçeği çekirdeği

kabak çekirdeği

kepek

fındık

yerfıstığı ezmesi

buğday gevreği

patlamış mısır

ıspanak

bütün tahıl ekmeği



tavsiye edilen günlük alım miktarı(rda)



avrupa birliği günlük alım miktarı için 300 mg/gün değerini belirlemiştir.



genelde, magnezyum alımı kişinin yaşına göre değişiklik gösterir. gebe bayanlarda, bebek gelişimi için daha çok magnezyum ihtiyacı vardır.



inhibitörler/uyarıcılar:



aşağıdaki gıda bileşenleri magnezyum emilimini arttırmaktadır.



d vitamini ve kalsiyum d vitaminin etkin formu (1,25-dihidroksikolekalsiferol kalsitriol) magnezyumun bağırsaklardaki emilimini artırmaktadır. kandaki magnezyum seviyesinin yetersizliği, düşük kan düzeyi, paratiroit hormonuna (pth) direnç ve d vitaminin bazı etkilerine dirençle sonuçlanır.



aşağıdaki gıda bileşenleri magnezyum emilimini engellemektedir.



çinko takviye durumunda alınan yüksek dozlardaki çinko magnezyum absorpsiyonuna müdahale etmektedir.



vücuttaki görevleri



magnezyum 300'den fazla önemli metabolik reaksiyonlarda bulunmaktadır.



enerji üretimi



enerji üretimindeki karbonhidrat ve yağların metabolizması için sayısız magnezyuma bağlı kimyasal reaksiyon lazımdır. magnezyum mitokondride adenozin trifosfat (atp) bireşimi için lazımdır. atp molekülü magnezyumla kompleks oluşturarak (mgatp) pekçok metabolik olaylarda enerji sağlamaktadır.



elzem moleküllerin sentezi



magnezyum, nükleik asitlerin (dna ve rna) ve proteinlerin bireşiminde pekçok basamak için lazımdır. karbonhidrat ve yağ sentezine katılan bazı enzimlerin etkinlikleri için magnezyum lazımdır. glutation (önemli bir antioksidan) bireşimi için magnezyum lazımdır.



yapısal rolü



magnezyum, kemiklerin, hücre membranlarının ve kromozomların yapısında önemli bir rol oynamaktadır.



hücre membranlarında iyon taşınımı



magnezyum, hücre membranları üzerinde potasyum ve kalsiyum etkin taşınımı için lazımdır. magnezyum iyon taşınım sistemindeki rolü nedeniyle, sinir sisteminde, kas hareketinde ve kalbin normal ritminde önemli bir görevi vardır.



hücre sinyalleri



proteinlerin fosforilasyonu ve siklik adenozin monofosfat (camp) gibi hücre sinyal molekülünün oluşumu için mgatp lazımdır. camp paratiroit bezinden paratiroit hormonu (pth) salgılanması gibi olaylarda yer almaktadır.



hücre göçü



hücre sıvısında yer alan magnezyum ve kalsiyum düzeyi çeşitli hücrelerin göçünü etkilemektedir. hücre göçündeki bu tesirler yaraların iyileşmesinde önemli bir yere sahiptir.



eksikliği



kalp damar hastalıkları ve bağışıklık sistemi bozuklukları gibi rahatsızlıklara karşı koruyucu tesiri bulunmakta olan magnezyum, optimum miktarı için günlük beslenme miktarı yeterli olmayabilir.



magnezyum durumunu sindirim sisteminin ve böbreklerin sağlık durumu etkilemektedir. magnezyum bağırsaklarda absorplanır ve daha sonra kan vasıtasıyla hücre ve dokulara iletilir. yaklaşık olarak magnezyumun üçte birinden yarısına kadarı vücutta absorplanır. chorn's hastalığı gibi mide-bağırsak rahatsızlıkları vücudun magnezyumu absorplama kabiliyetini engelleyebilir. bu tür rahatsızlıklar vücudun magnezyum eksikliğiyle sonuçlanabilir.



eksik magnezyum alımında sağlıklı böbrekler eksikliği telafi etmek için magnezyumun idrar yolu ile atılımını limitler. bununla beraber, idrar yolu ile aşırı magnezyum kaybı bazı ilaçların yan tesirleri olabilir. bundan başka dikkat edilmeyen şeker hastalıkları ve aşırı alkol alımı idrar ile aşırı magnezyum kaybına sebep olabilir.



toksisite



doğal olarak gıdalarda bulunmakta olan magnezyumun henüz gelişi hoş bir yan tesiri tespit edilmemiştir. fakat aşırı magnezyum alımının tesirleri, takviye olarak alınan çeşitli magnezyum tuzlarının alımında gözlenmiştir. aşırı magnezyum alımının ilk belirtisi ishaldir. magnezyumun bu etkisinden faydalanılarak iyileştirici olan müshil olarak kullanılıyor.



takviye magnezyum alımında magnezyumun ters etkilerine karşı böbrek işlevi bozuk olan kişiler daha çok risk altındadırlar ve bu kişilerde normal dozlarda alınan magnezyum içeren müshil veya asit giderici, toksisite semptomları ortaya çıkmasına neden olur. aşırı yüksek magnezyum oranları (hypermagnesemia) kan basıncında düşüşe (hipotansiyon) sebep olurlar. halsizlik, dalgınlık, kalp ritminde bozukluk, böbrek işlevi bozuklukları gibi magnezyumun diğer belirtileri de ciddi hipotansiyonla alakalıdır. hipermagnezemia olaylarıda, kaslarda zayıflık ve nefes alıp vermede güçlük gözlenebilir. ciddi hipermagnezemia da kalp kriziyle sonuçlanabilir.



düzenleme



magnezyumun vücuttaki dengesi mide-bağırsak sistemindeki absorpsiyon ile böbreklerdeki boşaltım arasındaki iyi bir denge ile düzenlenmektedir.



magnezyum, homojen olarak ince bağırsaklar vasıtasıyla emilir ve bu olay d vitamini ile bağımlıdır. absorplanan magnezyumun oranı, diyetteki d vitamini miktarı ile ters orantılıdır.



magnezyumun vücuttaki dengesini düzenleyen diğer bir organ da böbreklerdir. glomerulideki filtre edilen magnezyumun %3 ila %25'i vücuttan atılır ve magnezyumun serum seviyesi ile bağlantılıdır. kısıtlı magnezyumlu rejimler magnezyumun serum konsantrasyonunda tespit edilebilir değişiklik olmasından önce henle döngüsündeki tekrar emilimi arttırır. böbreklerde magnezyum atılımının düzenlenmesinde en önemli mekanizma, henle döngüsünde ve proksimal tüpte meydana gelen filtre edilmiş magnezyumun tekrardan emilimindeki değişimdir. magnezyumun tekrardan emilimi başlıca henle döngüsünde (%65) ve proksimal tüpte (%20-%30) oluşur. ufak miktarda distal tüpte de (%2-%5) gerçekleşir. endokrin sistemi magnezyum homeostasis'in düzenlenmesinde de rolü olabilir. çeşitli çalışmalar göstermiştir ki aldosteron idrar yolu ile magnezyum atılımını etkileyebilmektedir.



kaynak:

ursel, a.: natural care vitamins & minerals handbook. dorling kindersley, london, 2001. ısbn 80-89179-01-0

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme