?

Parkinson

Parkinson

Parkinson hastalığı, dopaminerjik nöronların harabiyetinden kaynaklanan progresif, nörolojik bir hastalıktır. hastalık, ilk kez 1817 yılında james parkinson tarafından tanımlanmıştır. parkinson, daha çok ileri yaşlarda ortaya çıkmakla birlikte zaman zaman daha genç yetişkinlerde de görülebilmektedir. aradaki fark az olsa da toplumda kadınlara oranla erkeklerde daha fazla görülmektedir. bu hastalık ortalama 60 yaş civarında başlamaktadır. yavaş ilerleme belirten bu hastalığın ortalama bir seyir hızı olmakla birlikte ayrı ayrı her hasta için bir ilerleme hızı tahmin etmek imkansızdır. bugüne kadar tanı ve tedavide büyük gelişimler kaydedilmiştir. daha önceki dönemlere göre günümüzde parkinson hastalarının ölüm riski genel nüfusunkine yaklaşmış ve yaşam müddeti beklentisi artmıştır.



a) klinik özellikler: parkinson hastalığının dört önemli bulgusu istem dışı titreme (tremor), kas sertliği (rijidite), hareketlerde yavaşlama (bradikinezi) ve denge kaybıdır. en yaygın başlangıç bulgusu asimetrik istirahat tremoru olmakla birlikte hastaların yaklaşık beşte birinde ilk belirti olarak bir eli kullanmakta zorluk görülmektedir.



diğer klinik özellikler açısından, hastalığın erken dönemlerinde hasta sıklıkla ince koordine hareketlerde zorlandığını fark eder. günlük işlerin yerine getirilmesi zorlaşabilir (düğme iliklemek, saç taramak gibi.) maske yüz denilen, yüz ifadesinin silinmesi fark edilebilir. ses kısılabilir ve monotonlaşabilir. kullanmakta güçlük çekilen kol yürürken tam olarak sallanmayabilir ve hasta aynı taraftaki ayağını yürürken sürüyebilir. vücudun duruşu giderek bükülür ve adımlar da küçülür; el yazısı küçülebilir ve biçimi bozulabilir.



daha sonraki dönemlerinde ağızdan salya akması ve yiyecekleri yutmada güçlükler, koku alma duyusunun kaybedilmesi nedeniyle tat almada farklılıklar görülebilir. bunlara ek olarak radyoloji yöntemi bulunmamaktadır.



b) hastalığın evreleri: hastalığın şiddetini tanımlamanın bir yolu 1960'larda margaret hoehn ve melvin yahr tarafından geliştirilmiş olan hoehn ve yahr skalasıdır. bu skalaya göre evreleme şu şekildedir:



0: parkinson hastalığı bulgusu yok.

1. evre: tek tarafta parkinson hastalığı belirtileri (tremor, rijidite veya bradikinezi) var.

2. evre: iki taraflı parkinson hastalığı belirtileri (tremor, rijidite veya bradikinezi) var ve yürüme güçlüğü yok.

3. evre: iki taraflı parkinson hastalığı belirtileri var ve çok az yürüme güçlüğü var.

4. evre: iki taraflı parkinson hastalığı belirtileri var ve orta derecede yürüme güçlüğü var. hasta yalnız olarak yaşayamayacak durumdadır.

5. evre: iki taraflı parkinson hastalığı belirtileri var ve hasta yürüyemiyor. hasta tekerlekli iskemle kullanmak mecburiyetindedir ya da yatağa bağımlıdır.



c) parkinson hastalığını taklit eden nörolojik hastalıklar:



1) arteriyosklerotik parkinsonizm

2) hıv virüsü ve tüberküloz enfeksiyonları

3) travma

4) normal basınçlı hidrosefali

5) tümörler ve diğer kitlesel lezyonlar



d) tedavi: parkinson hastalığı progresif (gelişken) bir hastalıktır. bu yüzden tedavi yöntemi hastanın bulgularına ve fonksiyonel bozukluğunun derecesine bağlı olarak değişir. erken dönemdeki olgularda, fonksiyonellik çok belirgin etkilenmiyorsa tedavisiz takip edilebilir. üstelik gerekirse çeşitli ilaçlar da kullanılabilir. tedavinin hedefi merkez sinir sistemindeki dopamin düzeyini artırmaktır.



ilerlemiş seviyedeki hastalıkta, hastanın fonksiyonel durumunu en ideal biçimde tutma ve tedavinin yan etkilerinden kaçınma temin edilmelidir. hastalık ilerledikçe parkinson hastalığının tedavisi giderek zorlaşmaktadır.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder