?

Sosyal fobi

Sosyal fobi

Sosyal fobi (sosyal kaygı bozukluğu )



tanımadık insanlarla karşılaştığı ya da başkalarının gözünün üstünde olabileceği, bir ya da birden çok toplumsal ya da bir eylemi gerçekleştirdiği durumdan belirgin ve devamlı bir korku duyma. kişi, ufak duruma düşeceği ya da utanç duyacağı bir şekilde davranacağından korkar.



korkulan, toplumsal ya da bir eylemin gerçekleştirilmesi gereken durumla karşılaşma hemen hemen her zaman kaygı tepkisi doğurur. ancak, toplumsal ya da bir eylemin gerçekleştirilmesi gereken bir durumla karşılaşmaktan kaçınma korkma ya da bununla ilgili endişeli beklenti kişinin olağan günlük işlerini, mesleki işlevselliğini ya da toplumsal hayatını önemli ölçüde bozuyorsa ya da kişi fobisi olacağına ait belirgin bir sıkıntı duyuyorsa böyle bir tanı konması ideal olur.



sosyal fobisi olan kişiler kusur yapma, gülünç duruma düşme ya da kendilerine yakışmayacaklarını düşündükleri davranışları yapma korkusu içindedir. sosyal faaliyetlerde arka plana itilmiş olmaktan, dostça olmayan bir biçimde kendilerine davranılmasından, aptalca görünmekten, kontrolü kaybetmekten, panik yaşamaktan, ne söyleyeceğini bilememekten ve bir de bunlara eşlik eden pekçok fiziki belirtileri,yaşamaktan korkmaktadır.



fiziksel belirtiler nelerdir ?



sosyal fobisi olan kişiler korku duydukları toplumsal durumlarda hemen hemen her zaman kaygı semptomları yaşarlar.



korkulan bu durumlarla karşılaşıldığında genellikle yüz kızarması olur. yüz kızarması çok yakınılan ama kontrol edilemeyen bir belirtidir. dışardan basitçe fark edildiği içerisinde rahatsızlık vericidir. yüz kızarması dışında terleme, çarpıntı, göğüste sıkışma hissi, ses titremesi ve kısılması,ağız kuruması, mide rahatsızlıkları, sıcak ve soğuk basmaları, kaslarda gerginlik, düşünce akışında yavaşlama, başta ağırlık hissi ya da baş ağrısı oluşabilir.



sosyal fobide kaygı oluşturan durumlar nelerdir ?



sosyal fobik insanların korktukları durumlar iki ana gruba ayrılabilir. bunlardan ilki sosyal etkileşim gerektiren durumlar, ikincisi ise sosyal performans gerektiren durumlardır.



sosyal etkileşim gerektiren durumları sohbete katılma (özellikle de karşı cinsle )otorite olan kişilerle ilişkiler, parti ve eğlence gibi sosyal faaliyetlere katılım,başkalarının önünde yeme ,içme ,yazma,yardım isteme, yer veya adres sorma, yeni birileri ile tanışma, göz kontağı gerektiren durumlar, hakkını savunmayı gerektiren durumlar olarak sıralayabiliriz.



sosyal performans gerektiren durumlara bir topluluk önünde konuşma, konferans verme, sorulara cevap verme,bir enstrüman çalma spor yapma, genel tuvaletlerde başkalarının olduğu bir anda gereksinimini giderme örnek olarak verilebilir.



sosyal fobiyle sosyal heyecan arasındaki farklar nelerdir ?

ülkemizde sosyal fobi olmasa da topluluğa girme, toplulukta konuşma, özgürce davranabilme konularında çekingenlik olabildiğince sık görülen bir durumdur. bunların büyük bir kısmı klinik kademede bir rahatsızlık olarak ele alınmayabilir. insanların bir iş yaparken, gelişi güzel bir davranışta bulunurken, özelliklede birilerinin önünde kendilerini ortaya koymaya çalışırken belli bir heyecan duymaları olağan bir durumdur. hatta böylesi bir heyecanın ilişkileri motive edici hazırlayıcı tesiri olduğundan, insanın daha iyiyi yapabilme isteğini arttırdığından söz edilebilir.



bir dereceye kadar sosyal ortamlardan çekinme doğal kabul edilmelidir. çekingenlik ya da utangaçlık da kişiye ciddi bir yük korku getirmiyorsa sorun olarak yer almaz. temelinde başkaları tarafından gülünç bulunma, aşağılanma korkusu ile beslenen ve sonrasında izolasyona kadar götürebilecek olan sosyal fobiyi normal ve sağlıklı olduğunu düşündüğümüz sosyal heyecan ile karıştırmamak gerekmektedir.



sosyal heyecanı sosyal fobiden ayıran en önemli özellik, bireyin topluluk önünde bir şeyler yapmaya devam ettikçe bu konuda deneyim kazandıkça sosyal heyecan azalırken, fobik durumlarda deneyim kazanmanın heyecan üstünde etkili olmaması aksine kişilerin bu durumdan şiddetle kaçmaya çalışmalarıdır. bu kaçınmanın da kişinin olağan günlük işlerini,mesleki ya da eğitimle ilgili işlevselliğini, toplumsal etkinliklerini ya da ilişkilerini önemli ölçüde bozmalıdır ya da kişi fobisi olacağına ait belirgin bir sıkıntı duymalıdır.



sosyal fobi günlük hayatta hangi sorunlara yol açabilir ?



sosyal fobisi olan kişiler, çoğu zaman sınav kaygıları ya da sınıf içi katılımdan kaçınmaları nedeniyle okulda yeterli bir başarı gösteremezler. öğrenciler bildikleri halde parmak kaldıramaz,sözlülerde başarı gösteremeyen olurlar. etkinliklere girmekten kaçınırlar. iş sahipleri lazım atılımları yapamaz, çalışanlar kendilerini ortaya koyamaz,insiyatif kullanamaz, fikirler ileri süremez, iş değiştiremez, ulaşmaları gereken düzeylerden daha alt seviye işlere razı olup ilerleyemezler.



iş kayıpları ve okul başarıları azalır üniversiteyi bırakmak halinde kalabilirler. işsiz kalmak sık görülen bir durumdur. bazıları karşı cins ile ilişkilerinde benzer durumlar yaşadıklarından kendi başlarına arkadaş sahibi olamaz, bekar kalabilirler. bulundukları ve yetiştikleri ortamı değiştirmek istemez, yakın aile dışındaki kişiler haricindekiler ile iletişimlerini sınırlarlar.



sosyal fobide kaçınma davranışını belirleyen negatif düşünceler nelerdir ?

bunlar,



a) kişinin iç diyaloğunda yer alan kendini küçümseyen ve aşağılayan ifadeler



b) şahsi performansı değerlendirmede mükemmeliyetçi beklentiler



c) şahsi performansı değerlendirmede yalnızca negatif örneklere odaklanma



d) sosyal başarı ve başarısızlıklarının nedenlerini belirlemede zayıflık ,vs.) olumlu sosyal durumları (şans,kader,diğerlerinin pozitif tutumu,vs. )



sosyal fobinin tedavisi var mıdır ?



bu kişilerin doğasında var olan utangaçlık ve negatif değerlendirileceklerine dair korkuları yardım istemelerini zorlaştırır. bir başka önleyici faktör ise, sosyal fobiklerin bu belirtilerinin bir rahatsızlık olduğunu fark etmemeleri ve değişmez kişilik özellikleri biçiminde algılamalarıdır. bundan başka somatik belirtileri nedeniyle diğer tıp birimlerine başvurmaları psikolojik yardıma ulaşamama veya gecikme gibi neticeler doğurmaktadır.



sosyal fobi tedaviye olabildiğince iyi cevap veren bir rahatsızlıktır. tedavi sürecinde ilaç ve psikososyal tedavi yaklaşımları ayrı veya birlikte kullanılabilir.



psikolojik tedavi yaklaşımında ağırlıklı olarak bilişsel-davranışsal psikoterapiler, sosyal beceri eğitimleri, gevşeme egzersizleri, bireysel ve sosyal aktivite tedavileri uygulanabilmektedir. psikolojik tedavilerle bireyler negatif düşünce ve davranış kalıplarını tanıyabilmekte, önyargıları ile kendilerine yönelik negatif tutumlarını değiştirerek, daha gerçekçe beklenti ve davranış kalıpları oluşturabilmekte, başa çıkma stratejileri geliştirebilmekte, eksik olan becerileri kazanmakta ve iletişim güçlerini arttırmaktadır.



" cesaret korkusuzluk değil, korkuya karşın korkulan şeyin üstüne gidebilme

gücüdür"

bende bir sosyal fobi olabilir diye düşünüyorsanız size en yakın sağlık merkezindeki uzmanlardan yardım alınız.



toplum sizi içerisinde görmek için bekliyor, neden hala bir kenarda oturup yaşamın yanınızdan akıp geçmesine izin veriyorsunuz.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder