?

Televizyon ve otizm

Televizyon ve otizm

Gereğinden fazla televizyon seyretmenin, çocuklar üstünde negatif tesirinin olduğu, hatta bazı sorunların ortaya çıkmasına sebep olduğu veya problemleri tetiklediği herkes tarafından kabul edilen bir gerçek. baş ağrısı, uyku bozuklukları, içe kapanıklık, sosyal gelişim ve dil gelişiminde gerilik, saldırganlık, okuma alışkanlığının ve fizik etkinliğin azalması televizyonun sebep olduğu düşünülen sorunlardan, uzmanların en fazla üstünde durduğu birkaç tanesidir. görüldüğü gibi, aşırı derecede televizyon izlemek beden ve ruh sağlığımızı bozduğu gibi, sosyal, toplumsal ve kültürel hayatımızı da negatif yönde etkilemektedir.

son yıllarda, ailelerin, televizyonun neden olup olmadığını merak ettikleri bir başka sağlık problemi ise çocuklarda otizm sorunudur. televizyon ile otizm arasında bir ilişki olmakla birlikte, bu ilişkinin nedensel bir ilişki olduğuna dair bilimsel bir kanıt yoktur. televizyon ile otizm arasındaki ilişkiyi anlamak için ilk olarak otizmin tanımını ve belirtilerini incelemek gerekmektedir.

otizmin tanımı ve belirtileri

çocuklarda otizm, beyin sistemindeki fizyolojik işlevlerin, kimyasal dengenin bozulmasıyla, 3 yaşından önce ortaya çıkan, yaygın gelişimsel bir bozukluktur. otizm genetik nedenlere bağlı olarak da ortaya çıkabilir.

otizmin belirtilerini dil gelişimi, iletişim, sosyal beceriler, davranış ve etkinlikler olmak üzere 4 ana grupta incelemek mümkündür.. otistik bir çocukta bu belirtilerin hepsi birden olmayabilir. dolayısıyla, anne-babalara, çocuklarında aşağıdaki belirtilerden bir kısmını tespit etmeleri durumunda, en kısa zamanda bir uzmana başvurmalarını öneriyoruz. erken tanı ve disiplinli bir tedaviyle otistik çocukların normal bir okula devam edebilmeleri olası olabilmektedir. bunun dışında, otizm tanısı konmasa bile, otizmin belli semptomlarını belirten çocuklar vardır. bu çocuklarda belli gelişim alanlarında sorun var demektir. bu alanların, aileler tarafından da uygulanabilen eğitim programlarıyla kesinlikle desteklenmesi gerekmektedir. bu stil problemi olan çocukların aileleri, belirli aralıklarla gelişim kontrolleri yaptırarak, problemli alanlardaki geriliği ve gelişmeyi izlemeli ve bu alanları nasıl destekleyebilecekleri konusunda profesyonel yardım almalıdırlar.

dil gelişimi

dil gelişimlerinde gerilik olur, konuşmayı geç öğrenirler

konuşulanları ve direktifleri anlamalar güç olur

istekleri için yetişkinlerin elinden tutmayı, işaret etmeyi tercih ederler

kısa konuşurlar

iletişim

göz kontağı kurmaktan kaçınırlar

genellikle duygusal bağ kurmaları güçtür

anneye aşırı bağlıdırlar veya hiç bağ kurmazlar

öpülmeyi ve kucaklanmayı sevmezler

isimleriyle seslenildiğinde tepkisizdirler

sosyal beceriler

sosyal becerileri zayıftır, sosyal ilişki kurmakta zorluk çekerler

insanlara karşı ilgisizdirler

yaşıtlarıyla oynamakta ve oyun kurmakta yetersizdirler

taklit becerileri yoktur

sosyal ortamlarda rahatsız olurlar. büyük mağaza, çarşı vb. kalabalık ortamlardan uzak kalmak arzu ederler

sosyal kurallara uymakta zorluk çekerler

davranış ve aktivteler

yaşıtlarının oynadığı oyuncaklar ilgilerini çekmez

dönen objelere ilgi duyarlar; araba tekerleği, tencere kapağı, çamaşır makinası,

topaç gibi

yumuşak ve tüylü objelere elleyemezler veya bunlardan çekinirler; tüylü oyuncaklar, hamur ve parmak boyası gibi

yinelenen davranışları vardır; kendi çevresinde dönme, sallanma, zıplama, kuş gibi kanat çırpma ve aynı sözleri tekrarlarma gibi

tehlikelerin farkına varmakta zorlanırlar

nedensiz ağlar, bağırır veya çığlık atarlar

tuhaf davranışlar sergileyebilirler; elleriyle göğsüne vurma, parmağını veya elini sallama, oynatma, elini ısırma veya kendine zarar verme gibi

el ve parmaklarını çok iyi kullanamazlar

çevrelerindeki değişime fazla tepki gösterirler; eve gelen yabancılar, yeni bir bakıcı, mekan değişimleri gibi

televizyon ve otizmin ilişkisi

otizmin oldukça geniş bir semptom yelpazesi vardır. televizyon bu geniş yelpaze içerisinde bazı semptomların kuvvetlenmesine veya ortaya çıkmasına sebep olabilir. özellikle yukarıda sayılan dil, iletişim ve sosyal beceriler alanlarındaki semptomları meziyet ve nicelik olarak artırabilir. örneğin, zaten insanlara karşı ilgisiz olan çocuk, televizyon nedeniyle insanlardan iyice uzaklaşabilir. aile üyeleri, televizyonla ilgilenen çocuğu, televizyondan koparıp, onunla ilişki kurmakta zorluk çeker. insanlarla etkileşimleri azaldığı için göz kontağı kurma süreleri ve dili kullanma ihtiyaçları de azalır. bu örneklerden de anlaşılacağı gibi, televizyon, var olan semptomları zaman içerisinde giderek artırma ve güçlendirme etkisine sahiptir. bu nedenle televizyonun izlenme müddeti çocuğun haline göre mutlaka uzmanlarla birlikte tayin edilmelidir.

televizyonun otizme bir başka negatif tesiri de tedavinin aktivitesi azaltması konusundadır. televizyon, yukarıdaki örneklerde belirtilen nedenlerle, eğitim yazılımları ile çocuklara kazandırılmaya çalışılan sosyal ve iletişim becerilerinde gerilemeye neden olmaktadır.

özetle, televizyon, otizme neden olmaz, ancak bazı otizm semptomlarını kuvvetlendirici ve otizm tedavisinin etkinliğini azaltıcı etkisi nedeniyle, otizm belirtileri belirten çocuklarda, tanı konmayan vakalarda bile, televizyonun dikkatle ve sınırlı sürelerle izlenmesine izin verilmelidir. bundan başka otistik olmayan çocuklarda bile, okul öncesi dönemde, bilhassa 3 yaşından önce, çok uzun müddet televizyon izlemek belli alanlarda gelişim geriliklerine ve başka sorunlara neden olabilmektedir. çocukların yaş grubuna ideal olmayan yazılımları izlemeleri de ruh sağlıklarını ciddi şekilde tehdit edebilmektedir. dolayısıyla hepimizin geçtiğimiz çağın harikası bu cihazın kullanımı konusunda çocukları sağlıklı ve doğru yöntemlerle yönlendirmemiz gerekmektedir.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder